Zapalenie przydatków – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie przydatków – czym jest?

Zapalenie przydatków, określane także jako zapalenie narządów miednicy mniejszej, to schorzenie o etiologii bakteryjnej. Choroba dotyka najczęściej młodych kobiet w wieku rozrodczym. Objawy zapalenia przydatków są bardzo uciążliwe i mogą znacząco utrudniać prawidłowe funkcjonowanie.

Wyróżnia się trzy postacie zapalenia:

• ostre zapalenie przydatków,
• przewlekłe zapalenie przydatków,
• postać utajoną zapalenia.

Rozpoznanie zapalenia przydatków

Rozpoznanie zapalenia przydatków opiera się na wykonaniu podstawowych badań obejmujących:

• badanie ginekologiczne (poza ogólną diagnostyką wykonuje się je w celu pobrania wymazu z szyjki macicy);
• wykonanie USG ginekologicznego;
• diagnostykę wykluczającą zakażenie chorobami przenoszonymi drogą płciową.

Zapalenie przydatków wymaga też różnicowania ze schorzeniami, takimi jak: zapalenie błony śluzowej macicy, zapalenie jelit czy zapalenie wyrostka robaczkowego.

W diagnostyce lekarz może zlecić również badania laboratoryjne, takie jak morfologia krwi oraz oznaczenie stężenia białka C-reaktywnego (CRP), które pomagają ocenić nasilenie stanu zapalnego. W wybranych przypadkach wykonuje się także test ciążowy w celu wykluczenia ciąży pozamacicznej oraz badania mikrobiologiczne pozwalające zidentyfikować czynnik odpowiedzialny za zakażenie.

Przeczytaj również:

Torbiel jajnika – objawy, czy utrudnia zajście w ciążę?

Przyczyny zapalenia przydatków

Główną przyczyną zapalenia przydatków są infekcje bakteryjne, za które odpowiadają: bakterie tlenowe, beztlenowe, gronkowce, paciorkowce, dwoinki rzeżączki oraz Chlamydia trachomatis. Drobnoustroje penetrują kanał szyjki macicy, wywołując stan zapalny błony śluzowej jamy macicy, jajowodów oraz jajników.

Zapalenie przydatków może rozwinąć się także na skutek przedostania się chorobotwórczych bakterii za pośrednictwem krwi. Gdy proces zapalny rozwija się w innym miejscu organizmu, odpowiadające za niego drobnoustroje mogą dostawać się do krwioobiegu. W miarę przepływu krwi rozsiewane są one po innych narządach oraz układach.

W niektórych przypadkach zapalenie jajników i jajowodów może pojawić się po przeprowadzonych zabiegach ginekologicznych lub operacjach prowadzonych w obrębie miednicy.

Do innych czynników zapalenia przydatków zalicza się:

• poród i czas połogu,
• łyżeczkowanie kanału szyjki macicy,
• czas po założeniu wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej,
• poronienie,
• duża ilość partnerów seksualnych,
• zapłodnienie pozaustrojowe.

Czy zapalenie przydatków jest zaraźliwe?

Samo zapalenie przydatków nie jest chorobą zakaźną i nie przenosi się bezpośrednio z jednej osoby na drugą. W wielu przypadkach rozwija się jednak w następstwie zakażeń przenoszonych drogą płciową, zwłaszcza wywołanych przez Chlamydia trachomatis lub Neisseria gonorrhoeae.

Jeżeli przyczyną zapalenia jest jedna z tych infekcji, partner seksualny również powinien zostać zbadany i – w razie potrzeby – poddany leczeniu. Pozwala to zmniejszyć ryzyko ponownego zakażenia oraz dalszego szerzenia się choroby.

Do czasu zakończenia leczenia i całkowitego ustąpienia objawów zaleca się powstrzymanie od współżycia lub stosowanie prezerwatyw.

Przeczytaj również:

Badanie drożności jajowodów – na czym polega, kiedy wykonać, jak się przygotować i jakie są powikłania?

Objawy zapalenia przydatków

Wiele kobiet nie wie, że ich dyskomfort i dolegliwości wskazują na zapalenie przydatków. Pojawienie się tych objawów wymaga odpowiedniej diagnostyki oraz szybkiego wdrożenia leczenia.

Do typowych objawów zapalenia przydatków należą:

• objawy ogólnoustrojowe: gorączka, apatia, utrata apetytu;
• skurczowe bóle podbrzusza;
• bóle okolicy krzyżowej;
• bolesność przydatków (dolegliwości nasilają się podczas współżycia oraz badania ginekologicznego).

U niektórych pacjentów dostrzega się dodatkowe objawy towarzyszące chorobie. Najczęściej są to:

• wzmożone upławy,
• wzmożone plamienie oraz obfite miesiączki,
• biegunka,
• wymioty,
• ból brzucha podczas ucisku.

W przypadku pojawienia się objawów wskazujących na rozwój zapalenia przydatków, należy pilnie zgłosić się do lekarza ginekologa. Proces zapalny w obrębie miednicy mniejszej może prowadzić do poważnych powikłań.

Czy zapalenie przydatków może ustąpić samo?

Zapalenie przydatków nie powinno być pozostawiane bez leczenia. Choć u części kobiet objawy mogą z czasem ulec osłabieniu, nie oznacza to wyeliminowania zakażenia. Nieleczony stan zapalny może utrzymywać się w obrębie jajowodów i jajników, prowadząc do trwałych uszkodzeń tkanek oraz zwiększając ryzyko powikłań, takich jak zrosty, przewlekły ból miednicy czy problemy z zajściem w ciążę.

W przypadku wystąpienia bólu podbrzusza, gorączki, nieprawidłowych upławów lub krwawień między miesiączkami należy jak najszybciej zgłosić się do  ginekologa. Wczesne rozpoczęcie antybiotykoterapii zwiększa szansę na całkowite wyleczenie i ogranicza ryzyko trwałych następstw choroby.

Przeczytaj również:

Mięśniaki macicy – jakie dają objawy, z czego się biorą, kiedy je trzeba usunąć?

Powikłania zapalenia przydatków

Przy zapaleniu jajników i jajowodów konieczne jest jak najszybsze wdrożenie leczenia. Nieleczone zapalenie przydatków może przynieść bardzo przykre powikłania, prowadzące nawet do uszkodzenia okolicznych narządów. W skrajnych przypadkach jednym z poważniejszych skutków może być  niepłodność.

Najczęściej obserwowane powikłania zapalenia przydatków to między innymi:

• przewlekłe dolegliwości bólowe miednicy,
• skłonność do tworzenia się ropni i zrostów,
• zapalenie otrzewnej miednicy,
• niedrożność jelit,
• ciąża pozamaciczna,
• wzrost ryzyka rozwoju endometriozy,
• problemy z płodnością.

Zapalenie przydatków a ciąża

Przebyte zapalenie przydatków nie oznacza, że kobieta nie będzie mogła zajść w ciążę. Jednak ciężki lub nawracający stan zapalny może prowadzić do uszkodzenia jajowodów, co utrudnia transport komórki jajowej i zwiększa ryzyko problemów z płodnością.

Jednym z najpoważniejszych powikłań jest wzrost ryzyka ciąży pozamacicznej. Powstające po przebytym zapaleniu zrosty i zwężenia jajowodów mogą uniemożliwiać prawidłowe przemieszczanie się zapłodnionego jaja do jamy macicy.

Kobiety planujące ciążę po przebytym zapaleniu przydatków powinny pozostawać pod opieką ginekologa. W razie trudności z zajściem w ciążę lekarz może zlecić dodatkową diagnostykę oceniającą drożność jajowodów oraz stan narządów rodnych.

Przeczytaj również:

Tyłozgięcie macicy – przyczyny, objawy, leczenie macicy tyłozgiętej

Leczenie zapalenia przydatków

Aby leczyć zapalenie przydatków, konieczne jest wdrożenie odpowiedniej antybiotykoterapii o szerokim spektrum działania. Leki te wykazują działanie przeciwbakteryjne, dzięki czemu doskonale radzą sobie z eliminacją drobnoustrojów odpowiadających za rozwój choroby.

Aby zapobiegać pojawieniu się przykrych w skutkach powikłań, leczenie powinno być wdrożone w jak najszybszym tempie. W niektórych przypadkach konieczne może okazać się zastosowanie terapii łączonej, w trakcie której pacjentki przyjmują kilka rodzajów preparatów. Ma ona na celu zwiększenie skuteczności kuracji oraz szybszy powrót do zdrowia.

W większości przypadków antybiotykoterapia trwa 10-14 dni. Po tym czasie zazwyczaj obserwowana jest znaczna poprawa stanu zdrowia. Warto pamiętać, by podczas leczenia wykonać badania w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową – w wielu przypadkach są one odpowiedzialne za rozwój zapalenia.

Łagodny przebieg zapalenia może być leczony w warunkach domowych. Poza antybiotykami pacjentki mogą przyjmować leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Skutecznie łagodzą objawy ogólnoustrojowe towarzyszące zakażeniu.

W przypadku ciężkiego przebiegu zapalenia przydatków pacjentki wymagają hospitalizacji. Do czasu poprawy stanu zdrowia leki podawane są w postaci dożylnej. W przypadku wystąpienia powikłań konieczne może okazać się leczenie operacyjne.

Kiedy do szpitala?

Większość przypadków zapalenia przydatków można leczyć ambulatoryjnie, jednak niektóre sytuacje wymagają pilnej hospitalizacji. Do szpitala należy zgłosić się przede wszystkim wtedy, gdy występuje:

• silny, narastający ból podbrzusza,
• gorączka przekraczająca 38,5°C lub dreszcze,
• nudności i wymioty uniemożliwiające przyjmowanie leków doustnych,
• podejrzenie ropnia jajowodowo-jajnikowego,
• podejrzenie ciąży lub ciąża z objawami zapalenia przydatków,
• brak poprawy po 48–72 godzinach prawidłowo prowadzonej antybiotykoterapii.

Leczenie szpitalne polega najczęściej na podawaniu antybiotyków drogą dożylną oraz monitorowaniu stanu pacjentki. W przypadku wystąpienia ropnia lub innych powikłań może być konieczne leczenie zabiegowe.

Przeczytaj również:

Zespół policystycznych jajników (PCOS) – planowanie ciąży, przyczyny, objawy, leczenie

Jak długo trwa zapalenie przydatków?

Czas leczenia zapalenia przydatków zależy od nasilenia objawów, rodzaju drobnoustrojów odpowiedzialnych za zakażenie oraz momentu rozpoczęcia terapii. Standardowa antybiotykoterapia trwa zazwyczaj od 10 do 14 dni, jednak pierwsza poprawa samopoczucia powinna pojawić się już w ciągu 48–72 godzin od rozpoczęcia leczenia.

Nawet jeśli dolegliwości ustąpią wcześniej, należy przyjmować leki zgodnie z zaleceniami lekarza i nie przerywać terapii. Zbyt wczesne zakończenie leczenia może prowadzić do nawrotu zakażenia lub rozwoju powikłań.

Jak zapobiegać zapaleniu przydatków?

Zapalenie przydatków może powodować przykre w skutkach konsekwencje. Jego objawy nie tylko powodują znaczny dyskomfort, ale też utrudniają codzienne funkcjonowanie. Chcąc zmniejszyć ryzyko zapalenia jajników i jajowodów, warto stosować działania profilaktyczne.

Zmniejszenie ryzyka rozwoju infekcji można osiągnąć dzięki wdrożeniu odpowiednich zachowań. Ich podstawę stanowią regularne wizyty ginekologiczne. Każda kobieta powinna odbywać je co najmniej raz w roku. W ramach profilaktyki warto wykonywać USG przezpochwowe – jego nowoczesna technologia w połączeniu z wiedzą i doświadczeniem lekarza ginekologa, pozwala na wykrywanie wszelkich schorzeń i nieprawidłowości.

Do pozostałych sposobów zapobiegania zapaleniu przydatków należą:

• zachowanie optymalnej higieny narządów płciowych,
• unikanie ryzykownych zachowań seksualnych,
• stosowanie antykoncepcji mechanicznej,
• regularne wykonywanie badań w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową.

współpraca: redakcja Mamazone