Przewlekły kaszel u dziecka – ile trwa?
Nie zawsze długo utrzymujący się kaszel u dziecka można zakwalifikować jako kaszel przewlekły.
Kaszel u dziecka jest częstą przyczyną wizyt u pediatry, ale o chronicznych dolegliwościach można mówić dopiero wówczas, gdy kaszel trwa dłużej niż 8 tygodni. Ten długi przedział czasowy został wyodrębniony właśnie po to, by wyeliminować przypadki łagodnych zmian w układzie oddechowym, które nie wymagają pogłębienia diagnostyki.
Inną sytuacją, która wymaga dodatkowych badań jest ciągły kaszel u dziecka w nocy, który wybudza go ze snu i nie pozwala na odpoczynek nocny.
Uporczywy kaszel u dzieci – kaszel alergiczny i kaszel astmatyczny
Przewlekły kaszel u dziecka przyczyny może mieć bardzo zróżnicowany, z czego nie wszystkie powiązane są ściśle z układem oddechowym.
Długotrwały kaszel u dziecka bez gorączki często przywodzi na myśl alergię. W wielu przypadkach te podejrzenia znajdują potwierdzenie, szczególnie jeśli kaszlowi towarzyszy wodnisty katar, świąd okolicy oczu lub nosa czy łzawienie oczu. Alergenem mogą być pyłki drzew i kwiatów, roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt, a także niektóre pokarmy. Kiedy dziecko cały czas kaszle, a powodem jest właśnie uczulenie, należy dążyć do unikania kontaktu z alergenami. W leczeniu uciążliwego kaszlu alergicznego stosowane są także środki przeciwhistaminowe.
Przewlekły suchy kaszel może wskazywać również na astmę oskrzelową. U dzieci schorzenie ma najczęściej podłoże alergiczne i wynika z nadmiernego skurczu błony mięśniowej oskrzeli w odpowiedzi na kontakt z potencjalnym alergenem. Często obserwuje się rodzinną postać choroby – u rodziców dziecka pojawia się alergia, choć niekoniecznie w postaci astmy oskrzelowej.
Przeczytaj również:
Kaszel u dziecka bez gorączki – przyczyny kaszlu i braku gorączki u dziecka
Co oznacza ciągły kaszel u dziecka w nocy?
Nocny kaszel przewlekły, nasilający się po przybraniu pozycji poziomej bywa symptomem refluksu żołądkowo-przełykowego, to znaczy sytuacji, w której dolny zwieracz przełyku – mięsień tworzący granicę pomiędzy przełykiem a żołądkiem – staje się niewydolny, a nadmierna ilość kwaśnego soku żołądkowego dostaje się do przełyku.
Kwaśna treść podrażnia delikatną śluzówkę przełyku, a czasem również gardła, co wywołuje silny, częsty kaszel. Przy refluksie żołądkowo-przełykowym dziecko może skarżyć się również na ból w klatce piersiowej czy nadbrzuszu, pieczenie i kwaśny smak w ustach, a rodzice mogą zaobserwować nieprzyjemny zapach z ust dziecka.
Dziecko cały czas kaszle – pasożyty, zatoki, migdałki?
Przyczyną ciągłego kaszlu u dziecka bywają choroby zatok. Objawem zapalenia zatok jest przewlekły mokry kaszel (kaszel zatokowy) oraz spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła. Dolegliwościom towarzyszy wówczas stałe uczucie zatkanego nosa, katar, upośledzenie węchu oraz nosowa mowa u dziecka
Ciągły kaszel u dziecka może wynikać również z nieprawidłowości anatomicznych, jak przerost migdałków. Poza kaszlem obserwuje się wówczas częste infekcje gardła oraz stale otwarte usta u dziecka i unikanie oddychania przez nos
Długo utrzymujący się kaszel bardzo rzadko może być wywołany również zakażeniem glistnicą ludzką i jej przechodzeniem przez układ oddechowy.
Inne przyczyny długo utrzymującego się kaszlu u dzieci
Ciągłe pokasływanie u dziecka powinno skłonić rodziców do wizyty u lekarza, który, często na podstawie wywiadu czy obecności ewentualnych zmian osłuchowych, będzie mógł ustalić, dlaczego dziecko ma przewlekły kaszel.
Do możliwych powodów należy zaliczyć również:
- narażenie na dym tytoniowy – choć rodzice często o tym zapominają, palenie w obecności dziecka i ekspozycja na szkodliwe substancje obecne w dymie papierosowym może być przyczyną długotrwałego kaszlu u dziecka, a nawet podłożem rozwoju astmy oskrzelowej w przyszłości;
- kaszel psychogenny – przewlekły suchy kaszel może być w niektórych przypadkach jedynie odruchem nerwowym, bez żadnych dodatkowych chorób; kaszel na tle nerwowym rozpoznaje się poprzez wykluczenie innych schorzeń;
- kaszel poinfekcyjny – jedna z częstszych przyczyn uporczywego kaszlu u dzieci, wywołuje go nadreaktywność dróg oddechowych, która pozostała po przebytej infekcji dróg oddechowych; szczególnie długo może utrzymywać się kaszel po zapaleniu płuc – w niektórych przypadkach nawet do 6. miesięcy od zachorowania;
- ciało obce w drogach oddechowych – w rzadkich przypadkach przyczyną przewlekłego kaszlu bywa niewielki przedmiot, który dziecko przypadkowo wzięło do ust w czasie zabawy i zamiast do przełyku trafiło ono do dróg oddechowych; ciało obce drażni wówczas drogi oddechowe, powoduje stan zapalny i prowokuje ciągłe pokasływanie.
Przeczytaj również:
Syrop na kaszel dla dziecka – rodzaje syropów, syropy na kaszel suchy i mokry
Długotrwały kaszel – jakie badania będą niezbędne?
Pierwszym i jednym z najważniejszych badań, jakie przeprowadzi lekarz, próbujący ustalić, dlaczego dziecko ma ciągły kaszel, będzie dokładne zebranie wywiadu, to znaczy zadanie takich pytań, jak:
- Kiedy pojawił się kaszel?
- Jak często dziecko kaszle?
- Czy jest to kaszel mokry z odkrztuszaniem wydzieliny, czy też kaszel suchy, napadowy, duszący?
- Czy poza kaszlem dziecko ma inne objawy: jest niespokojne, zgłasza ból, nie może spać w nocy?
- Czy kaszel nasila się w określonych sytuacjach (w domu, przy zabawie, w przedszkolu, przy wyjściu na zimne powietrze)?
- Czy w rodzinie dziecka występują alergie?
- Jakie leki na kaszel były dotychczas stosowane(syrop na kaszel, tabletki, inhalacje)?
Po zebraniu tych informacji lekarz zbada dziecko za pomocą stetoskopu, by stwierdzić, czy kaszlowi towarzyszą zmiany osłuchowe. Długotrwały kaszel u dziecka bez zmian osłuchowych może być symptomem chorób spoza układu oddechowego, na przykład refluksu żołądkowo-przełykowego. W następnej kolejności, jeśli będzie taka potrzeba, lekarz może zlecić badania laboratoryjne krwi, testy alergiczne lub badanie radiologiczne płuc.
Aby wykluczyć inne przyczyny choroby, dziecko może otrzymać skierowanie do takich specjalistów, jak alergolog, laryngolog, pulmonolog czy gastroenterolog. W przypadku podejrzenia ciała obcego w drogach oddechowych poza zdjęciem radiologicznym płucem, konieczne może być wykonanie bronchoskopii – badania dróg oddechowych za pomocą giętkiego wziernika z umieszczoną na nim kamerą.
Jak leczy się przewlekły kaszel u dziecka?
Leczenie przewlekłego kaszlu u dziecka zależy przede wszystkim od jego przyczyny. Sam kaszel jest jedynie objawem, dlatego zamiast próbować go „wyciszyć”, lekarze skupiają się na znalezieniu tego, co go wywołuje.
Pierwszym krokiem jest dokładny wywiad, badanie dziecka i ewentualnie dodatkowe testy, takie jak badania krwi, RTG klatki piersiowej czy testy alergiczne. Dzięki temu można ustalić, czy kaszel wynika z alergii, astmy, spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła, refluksu lub przewlekłej infekcji.
Jeśli przyczyną kaszlu jest alergia lub astma, stosuje się leki przeciwzapalne lub przeciwalergiczne, które zmniejszają stan zapalny w drogach oddechowych i ułatwiają oddychanie. Przy spływaniu wydzieliny pomocne mogą być preparaty zmniejszające obrzęk śluzówki nosa lub leki na zatoki, aby zatrzymać nadmierną produkcję śluzu. Z kolei w przypadku refluksu żołądkowo-przełykowego lekarz może zalecić zmianę diety lub leki zmniejszające ilość kwasu w żołądku. Jeśli podejrzewa się infekcję bakteryjną, czasem konieczne jest włączenie antybiotyku, ale dzieje się to tylko w sytuacjach, w których jest to naprawdę uzasadnione.
Przeczytaj również:
Szczekający kaszel u dziecka (kaszel krtaniowy, tchawiczy) – jak brzmi i jakie ma przyczyny?
W przypadku kaszlu poinfekcyjnego, czyli takiego, który utrzymuje się po przebytej infekcji wirusowej, najczęściej potrzebny jest jedynie czas i łagodzenie objawów. Taki kaszel potrafi trwać nawet kilka tygodni, ale zwykle ustępuje samoistnie, gdy śluzówka dróg oddechowych wróci do pełnej sprawności.
Niezależnie od przyczyny, leczenie przewlekłego kaszlu zawsze powinno być prowadzone pod kontrolą lekarza. Próby samodzielnego stosowania syropów przeciwkaszlowych rzadko przynoszą efekty, a czasem mogą nawet opóźnić właściwą diagnozę. Dlatego kluczowe jest, aby rodzice zgłaszali wszystkie niepokojące objawy i obserwacje, to często pomaga szybciej ustalić, co naprawdę wywołuje kaszel, i jak najlepiej pomóc dziecku.
Jak pomóc dziecku z przewlekłym kaszlem?
Przewlekły kaszel potrafi być męczący zarówno dla dziecka, jak i dla całej rodziny. Choć najważniejsze jest ustalenie jego przyczyny i konsultacja z lekarzem, rodzice mogą na co dzień zrobić wiele, by złagodzić dolegliwości i pomóc dziecku w powrocie do pełni zdrowia.
Po pierwsze, warto zadbać o powietrze w domu. Zbyt suche może silnie podrażniać drogi oddechowe, dlatego pomocne jest korzystanie z nawilżacza lub po prostu częste wietrzenie pokoju. Warto też regularnie sprzątać, by ograniczyć kurz i alergeny, które mogą nasilać kaszel. Bardzo ważne jest również unikanie dymu papierosowego czy mocnych zapachów, takich jak intensywne perfumy lub środki czystości.
Duże znaczenie ma także odpowiednie nawodnienie. Picie wody pomaga rozrzedzić wydzielinę, co ułatwia jej odkrztuszanie i zmniejsza częstotliwość kaszlu. Jeśli kaszel nasila się w nocy, można spróbować lekko unieść wezgłowie łóżka lub użyć dodatkowej poduszki – taka pozycja zmniejsza gromadzenie się wydzieliny i ułatwia oddychanie.
Warto też przyglądać się sytuacjom, w których kaszel się nasila. Czy mocniej dokucza po wysiłku? A może w chłodnym powietrzu lub po kontakcie z sierścią zwierząt? Takie obserwacje mogą okazać się bardzo pomocne podczas wizyty u lekarza, ułatwiając postawienie trafnej diagnozy.
Nie bez znaczenia jest również codzienna dieta dziecka. Posiłki bogate w warzywa, owoce oraz naturalne źródła witamin mogą wspierać odporność i ogólny stan organizmu. Dobrze, aby dziecko wysypiało się i miało czas na odpoczynek – przewlekły kaszel bywa męczący i trudny do zniesienia, szczególnie nocą.
Przeczytaj również:
Przewlekły katar u dziecka – jakie są przyczyny długo utrzymującego się kataru i co robić?
Przewlekly kaszel u dziecka – o co najczęściej pytają rodzice?
Czy przewlekły kaszel zawsze oznacza poważną chorobę? Nie. Wiele dzieci kaszle długo po zwykłej infekcji wirusowej, to tzw. kaszel poinfekcyjny, który może trwać nawet kilka tygodni. Jednak jeśli kaszel nie mija lub pojawiają się niepokojące objawy, trzeba skonsultować się z lekarzem.
Czy kaszel może nasilać się tylko w nocy? Tak. Kaszel nocny pojawia się np. przy alergii, astmie, spływaniu wydzieliny po tylnej ścianie gardła lub przy refluksie. Jeśli kaszel utrzymuje się codziennie w nocy, warto to zgłosić podczas wizyty u lekarza – ta informacja często pomaga w diagnozie.
Czy dziecko z przewlekłym kaszlem może chodzić do przedszkola lub szkoły? To zależy od przyczyny kaszlu i ogólnego stanu dziecka. Jeżeli kaszel nie jest związany z infekcją zakaźną i dziecko czuje się dobrze, zwykle może uczestniczyć w zajęciach. Jeśli jednak kaszel jest męczący, połączony z gorączką lub dusznością, lepiej zostać w domu.
Czy warto robić inhalacje przy przewlekłym kaszlu? Inhalacje mogą być pomocne, zwłaszcza jeśli kaszel wynika z podrażnienia dróg oddechowych lub gromadzenia się wydzieliny. Najczęściej stosuje się sól fizjologiczną, która nawilża śluzówkę i ułatwia oddychanie. Jednak rodzaj inhalacji powinien dobrać lekarz – nie każda metoda jest odpowiednia dla każdego rodzaju kaszlu.
Czy przewlekły kaszel może mieć związek z alergią sezonową? Tak. Alergie wziewne, takie jak uczulenie na pyłki traw, drzew czy roztocza kurzu domowego, bardzo często powodują przewlekły kaszel. Może on nasilać się w określonych porach roku lub w konkretnych miejscach (np. w sypialni). W takich przypadkach warto wykonać testy alergiczne i wdrożyć odpowiednie leczenie.
współpraca: redakcja Mamazone
