Alergia na sierść (alergia na kota i uczulenia na psa u dziecka) – przyczyny, objawy, leczenie

Alergia na sierść – jakie są przyczyny uczulenia u dziecka?

Białka znajdujące się na skórze i sierści zwierząt, a także w ich ślinie i moczu, mogą wywołać u niektórych osób reakcję alergiczną. Białka te, zwane też alergenami, są dla zdrowych osób zupełnie nieszkodliwe, natomiast u osób z alergią doprowadzają do niewłaściwej odpowiedzi układu immunologicznego.

Do najczęściej wywołujących alergię zwierząt należą: koty, psy, gryzonie (takie jak chomiki, myszy i świnki morskie), a także konie. Nie wiadomo do końca, dlaczego tak się dzieje, ale choroba ma z pewnością podłoże genetyczne, ponieważ często występuje rodzinnie. Może ujawnić się w każdym wieku, także u osoby, która miała już kontakt ze zwierzętami w przeszłości.

W przypadku alergii u dzieci wiadomo, że unikanie kontaktu ze zwierzętami we wczesnym dzieciństwie nie uchroni od zachorowania. O tym, w jakim wieku i jak silne objawy alergii na sierść wystąpią, decydują indywidualne predyspozycje.

Objawy uczulenia na kota i alergii na psa

Objawy alergii na zwierzęta pojawiają się zwykle w krótkim czasie po kontakcie ze zwierzęciem, najczęściej kotem, psem lub koniem. Objawy występują nawet wtedy, kiedy kontakt był tylko czasowy, np. podczas wizyty u znajomych posiadających kota.

Najczęstsze objawy uczulenia obejmują alergiczny nieżyt nosa i spojówek, czyli:

• kichanie,
• katar (nieżyt nosa),
• świąd, pieczenie skóry,
• łzawienie oczu,
• swędzenie oczu,
• wodnisty wyciek tzw. woda z nosa,
• przekrwienie oczu,
• salut alergiczny (tzn. pocieranie nosa),
• swędzenie, drapanie w nosie,
• spuchnięte powieki.

Po dłuższym kontakcie pojawia się stały obrzęk śluzówek w jamie nosowej i, wspomniany wyżej, nieżyt nosa (katar). Po kontakcie ze zwierzęciem mogą też pojawić się objawy skórne alergii, takie jak świąd i wysypka na skórze.

Co robić w przypadku uczulenia na sierść u dzieci?

Przeczytaj również:

Rumień zakaźny u dzieci – objawy, ile trwa, kiedy zaraża, czy można wychodzić na dwór?

Alergia na kota lub uczulenia na psa u dzieci

Alergia u dzieci może objawiać się podobnie jak u dorosłych. Powoduje nie tylko złe samopoczucie, ale także przyczynia się do nieobecności w szkole i może negatywnie wpływać na rozwój pociechy.

Co więcej, nieleczone objawy alergii u dziecka mogą przyczyniać się do rozwoju astmy, a także powikłań w postaci częstych infekcji górnych dróg oddechowych i zatok.

Alergia na sierść zwierząt (alergia na psa lub kota) dotyczy częściej dzieci z rodzin obciążonych chorobami alergicznymi, a także tych, które we wczesnym dzieciństwie cierpiały na atopowe zapalenie skóry.

Jeśli mamy do czynienia z alergię na kota u dziecka, objawy uczulenia mogą wystąpić nawet po krótkim kontakcie ze zwierzęciem (ale także po kontakcie z osobą, która ma koty) lub podczas przebywania w pomieszczeniu, w którym znajdowały się wcześniej koty.

Oczywiście u dzieci także możliwe jest skuteczne leczenie alergii i uczulenia na sierść, dlatego lepiej nie czekać z wizytą u lekarza, kiedy pojawią się pierwsze objawy.

Uczulenie na sierść – badania i testy na alergię u dziecka

Podejrzewając alergię na psa u dziecka lub uczulenie na kota, należy udać się do poradni alergologicznej w celu wykonania testów alergicznych. Mogą to być tak zwane punktowe testy skórne lub badanie krwi. To najlepsza metoda pozwalająca potwierdzić chorobę i jednocześnie wykluczyć inne przyczyny.

Zdarza się, że osoba, która jest pewna, że ma alergię na sierść, na podstawie badań dowiaduje się, że przyczyną objawów jest alergia np. na pyłki traw. W takim przypadku kontakt np. z psem może faktycznie zaostrzać objawy, ponieważ pyłki osadzają się na jego sierści. Diagnoza „alergia na zwierzęta” nie musi jednak oznaczać konieczności oddania pupila.

Istnieją obecnie skuteczne sposoby leczenia objawów uczulenia na sierść, choć faktycznie całkowite ich ustąpienie najłatwiej osiągnąć przez eliminacje alergenów, czyli ograniczenie kontaktu ze zwierzętami.

Przeczytaj również:

Chrząkanie u dziecka – przyczyny – dlaczego dziecko chrząka i charczy?

Nowoczesna diagnostyka uczulenia na kota i psa 

W ostatnich latach lekarze coraz częściej korzystają z tzw. diagnostyki molekularnej (CRD — component-resolved diagnostics). To nowocześniejszy rodzaj testów alergicznych, który daje znacznie dokładniejsze wyniki niż tradycyjne testy skórne czy badanie poziomu IgE.

Na czym polega taka diagnostyka? Zamiast sprawdzać ogólnie „czy dziecko jest uczulone na psa albo kota”, badanie pokazuje, na które konkretnie białko zwierzęcia reaguje organizm. Każde zwierzę ma bowiem kilka różnych alergenów:

• u kota jednym z najważniejszych jest Fel d 1,

• u psa – np. Can f 1, Can f 2, Can f 5, Can f 6.

Dziecko może być uczulone na jedno z nich, kilka naraz albo… na zupełnie inne. I to właśnie te różnice widać dopiero w diagnostyce molekularnej.

Dzięki temu lekarz może:

• dokładniej ocenić ryzyko objawów – niektóre alergeny wywołują głównie katar i kichanie, inne częściej wiążą się z astmą lub cięższymi reakcjami;

• odróżnić prawdziwe uczulenie na psa/kota od tzw. reakcji krzyżowych, np. wtedy gdy organizm reaguje na podobne białka występujące w pyłkach lub roztoczach;

• uniknąć mylnej diagnozy typu: „Jeśli jest alergia na psa – to każdy pies szkodzi”. CRD pozwala ustalić, że np. dziecko reaguje tylko na jedno konkretne białko, które nie występuje u wszystkich ras w takim samym stopniu;

• lepiej zaplanować leczenie, bo różne alergeny mogą wymagać innego podejścia, zwłaszcza jeśli rozważa się immunoterapię (odczulanie).

Jak to wygląda na przykładzie:  Dwoje dzieci może mieć wynik: „alergia na psa”. Ale jedno z nich jest uczulone na białko, które znajduje się głównie w śliniankach psa, a drugie na białko, które znajduje się w moczu psa – szczególnie samców.

Efekt?

• Pierwsze dziecko gorzej znosi psy, które dużo się ślinią.

• Drugie reaguje głównie na samce psów, a na suczki znacznie słabiej.

Takich różnic nie widać w zwykłych testach alergicznych – pokazuje je dopiero diagnostyka molekularna.

Co to oznacza dla rodziców?

• Wynik diagnostyki CRD pomaga podjąć decyzję, co robić dalej: ograniczyć kontakt, zmienić warunki w domu, a może rozważyć odczulanie?

• Dziecko z rozpoznanym typem uczulenia może mieć bardziej dostosowane leczenie i indywidualne zalecenia.

• To także sposób na uniknięcie niepotrzebnej rezygnacji ze zwierzęcia, jeśli okaże się, że alergia jest związana tylko z jednym konkretnym alergenem.

Przeczytaj również:

Plamica alergiczna – przyczyny, objawy, leczenie

Nowe możliwości leczenia alergii na zwierzęta u dziecka

Do niedawna leczenie alergii na kota lub psa opierało się przede wszystkim na dwóch strategiach: unikać kontaktu ze zwierzęciem oraz łagodzić objawy lekami (np. lekami przeciwhistaminowymi, sterydami donosowymi czy inhalacjami). Takie podejście pomagało zmniejszyć symptomy, ale nie wpływało na przyczynę alergii.

Obecnie coraz więcej mówi się o nowoczesnych metodach, które mogą działać głębiej – na samą reakcję organizmu. Należą do nich: immunoterapia alergenowa, nowe terapie oraz nowe leki.

Immunoterapia alergenowa (AIT) – odczulanie

Jedną z najbardziej obiecujących metod jest immunoterapia alergenowa, czyli tzw. odczulanie. Polega ona na podawaniu dziecku bardzo małych, stopniowo zwiększanych dawek alergenu (np. białka kota Fel d 1 lub psa Can f 1). Celem jest „nauczenie” układu odpornościowego, by reagował słabiej, aż w końcu przestał wywoływać objawy.

Co ważne:

• immunoterapia działa na przyczynę alergii, a nie tylko na jej objawy,

• może zmniejszyć ryzyko rozwoju astmy lub nasilenia alergii w przyszłości,

• stosuje się ją pod ścisłą opieką alergologa, czasem przez kilka lat.

W przypadku alergii na zwierzęta immunoterapia bywa trudniejsza, bo alergeny zwierzęce są bardziej złożone i trudniej je standaryzować (tzn. dokładnie określić dawkę i skład). Mimo to badania pokazują, że u części pacjentów AIT może przynieść wyraźną poprawę – szczególnie wtedy, gdy objawy są mocne i przewlekłe.

Nowe terapie ukierunkowane na konkretne alergeny

Trwają też intensywne prace nad terapiami, które byłyby skierowane na konkretne białka, np. Fel d 1 (najważniejszy alergen kota).  W przyszłości może to oznaczać leczenie bardziej precyzyjne, dopasowane do profilu uczulenia konkretnego pacjenta.

To podejście jest powiązane z rozwojem tzw. diagnostyki molekularnej, bo im dokładniej wiemy, na które białko dziecko reaguje, tym łatwiej dobrać odpowiednią terapię.

Przeczytaj również:

Zyrtec dla dzieci – jak działa ten lek? Czy jest bezpieczny?

Nowe leki biologiczne – przyszłość leczenia

W leczeniu ciężkich alergii coraz częściej stosuje się leki biologiczne (takie jak przeciwciała monoklonalne), które działają na określone elementy układu odpornościowego. Obecnie są one stosowane głównie w astmie i atopii, ale w badaniach klinicznych testuje się je również w alergiach wziewnych, w tym zwierzęcych.

Dla wielu pacjentów może to w przyszłości oznaczać:

• mniej nasilone reakcje,

• lepszą kontrolę nad astmą alergiczną,

• możliwość życia ze zwierzęciem bez ciągłego zaostrzenia objawów.

Alergia na sierść zwierząt – domowe sposoby

Osoby z uczuleniem na sierść psa czy kota powinny stosować kilka zasad przedstawionych poniżej. Nie należy:

• przytulać, całować i bawić się z pupilem;
• wpuszczać zwierząt do sypialni, ponieważ spędzanie tam około 8 godzin podczas snu powodowałoby długi kontakt z alergenami;
• pozwalać pupilom przebywać na meblach z obiciem, np. na kanapie.

Trzeba z kolei:

• powierzać innym domownikom kąpanie czy czesanie zwierzęcia (najlepiej robić to na zewnątrz, a nie w mieszkaniu);
• używać odkurzacza z filtrem wychwytującym alergeny (najlepiej urządzeń z filtrem HEPA);
• utrzymywać czystość w mieszkaniu (częste sprzątanie ograniczy ilość złuszczonego naskórka zwierzęcego, który może wywoływać objawy);
• pozbyć się z mieszkania dywanów i wykładzin (mogą stać się „magazynem” alergenów).

Jeśli pomimo wprowadzenia w życie wszystkich powyższych zasad oraz stosowania leków przeciwhistaminowych, objawy alergii nie ustępują i są uciążliwe, jedynym wyjściem pozostanie znalezienie zwierzakowi nowego domu.

Alergia na psa lub kota u dziecka – najczęściej zadawane pytania 

1. Czy dziecko z alergią na kota lub psa musi koniecznie oddać zwierzę?

Nie zawsze. W wielu przypadkach wystarczy odpowiednio ograniczyć kontakt dziecka ze zwierzęciem, np. nie wpuszczać pupila do sypialni, częściej sprzątać i stosować odkurzacz z filtrem HEPA. Ostateczna decyzja zależy od nasilenia objawów i opinii alergologa, który oceni ryzyko zdrowotne.

2. Czy istnieją rasy kotów i psów hipoalergicznych?

Nie istnieją zwierzęta całkowicie hipoalergiczne. Alergia dotyczy nie tylko sierści, ale także białek znajdujących się w ślinie, moczu i złuszczonej skórze zwierzęcia. Niektóre rasy mogą mieć nieco niższy poziom określonych alergenów, ale to nie gwarantuje braku objawów.

3. Jakie są najczęstsze objawy alergii na kota lub psa u dziecka?

Najczęściej pojawiają się: wodnisty katar, kichanie, zaczerwienione i swędzące oczy, kaszel, duszność, świszczący oddech, wysypka lub zmiany skórne. Objawy mogą nasilać się po zabawie ze zwierzęciem, przebywaniu w pomieszczeniu z sierścią lub w kontakcie z ubraniami innych osób, które mają zwierzaka.

4. Czy alergia na zwierzę może minąć z wiekiem?

Czasem objawy alergii mogą się zmniejszać, ale u wielu dzieci utrzymują się przez lata lub przechodzą w inne formy alergii, np. astmę. Wczesne leczenie i kontrola środowiska domowego mogą zmniejszać ryzyko powikłań. Immunoterapia zwiększa szansę na trwałą poprawę.

5. Jakie badania najlepiej wykonać, aby potwierdzić alergię na kota lub psa?

Najdokładniejsze są testy molekularne (CRD), które wskazują, na które konkretne białka zwierzęcia dziecko reaguje. Pomocne są także testy skórne i badanie IgE całkowitego oraz swoistego. O wyborze badań decyduje alergolog, biorąc pod uwagę objawy i wiek dziecka.

współpraca: redakcja Mamazone