Czym jest bilans zdrowia dziecka?
Bilans zdrowia dziecka to bezpłatny i kompleksowy przegląd zdrowia fizycznego, który ma na celu ocenę prawidłowości rozwoju dziecka oraz wczesne wykrycie wszelkich odstępstw w tym zakresie. W czasie badania profilaktycznego lekarz poddaje ocenie również rozwój emocjonalny i społeczny dziecka, a także identyfikuje czynniki ryzyka, które mogą mieć negatywny wpływ na dalszy rozwój młodego pacjenta.
Takim czynnikiem mogą być, np.: źle zbilansowana dieta, brak aktywności ruchowej, brak dostępu do opieki stomatologicznej czy też zaniedbanie potrzeb dziecka wynikające z ubóstwa.
Bilans zdrowia dziecka jest bardzo ważnym narzędziem diagnostycznym z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. Pomaga wykryć ewentualne wady postawy, wady wymowy czy też wady zgryzu, co umożliwia podjęcie odpowiednich działań terapeutycznych. Z drugiej strony, podczas bilansu zdrowia lekarz sprawdza też, czy rodzice w prawidłowy sposób zaspokajają podstawowe potrzeby swojego dziecka.
Czy bilans zdrowia dziecka jest obowiązkowy?
Zgodzie z przepisami, rodzice nie mają obowiązku przyprowadzać dziecka na bilans zdrowia, ale taka praktyka jest zalecana zarówno przez lekarzy, jak i nauczycieli.
Bilans zdrowia dziecka dostarcza wielu cennych informacji na temat ogólnego stanu zdrowia małego pacjenta oraz jego rozwoju psychomotorycznego. Umożliwia również przebadanie dziecka pod kątem występowania:
- wad wzroku,
- wad słuchu,
- wad wymowy,
- wad postawy,
- niedowagi,
- otyłości,
- zaburzeń psychosomatycznych,
- zaburzeń psychicznych.
U dzieci, które dopiero rozpoczynają naukę w szkole podstawowej, bilans zdrowia pozwala stwierdzić, czy kilkulatek jest gotowy do rozpoczęcia edukacji. W przypadku młodzieży ocenia się przede wszystkim proces dojrzewania płciowego, a u uczniów szkół ponadpodstawowych – gotowość do dalszego kształcenia.
Bilans „zero”, czyli pierwszy bilans zdrowia dziecka
Pierwszy kompleksowy przegląd zdrowia odbywa się zaraz po urodzeniu dziecka. Lekarz sprawdza budowę oraz zachowanie noworodka (jego reakcje na bodźce). W kolejnych dniach pobytu w szpitalu maluszek przechodzi badania przesiewowe, które umożliwiają wczesne wykrycie:
- wrodzonej niedoczynności tarczycy,
- mukowiscydozy,
- fenyloketonurii,
- zaburzeń słuchu,
- dysplazji stawów biodrowych.
Wyniki badania bilansowego wpisywane są do książeczki zdrowia dziecka, która jest najważniejszym dokumentem medycznym towarzyszącym małemu pacjentowi aż do osiągnięcia przez niego pełnoletności.
Kiedy należy stawić się z dzieckiem na kolejne bilanse?
Rozporządzenie Ministra Zdrowia informuje, że kolejne bilanse zdrowia dziecka należy wykonać w wieku:
- 1-4 tygodnia,
- 2-6 miesięcy,
- 9 miesięcy,
- 12 miesięcy,
- 2 lat (bilans dwulatka),
- 4 lat,
- 5 lat,
- 9-10 lat,
- 13-14 lat,
- 16-17 lat,
- przed ukończeniem 19 lat.
Warto zaznaczyć, że chłopcy i dziewczyny w wieku 16 lat i więcej mogą udać się na bilans zdrowia dziecka samodzielnie, bez opiekuna prawnego.
Bilans zdrowia dziecka – jak się do niego przygotować?
Bilanse zdrowia dziecka odbywają się w przychodni POZ, do której zapisani są rodzice i dziecko. Należy wcześniej zarezerwować termin wizyty, aby bez przeszkód dostać się do lekarza.
Koniecznie trzeba zabrać ze sobą:
- książeczkę zdrowia dziecka,
- dokumentację medyczną dziecka obrazującą przebyte choroby, urazy lub zdiagnozowane zaburzenia rozwojowe,
- dokumentację z leczenia szpitalnego, wyniki badań.
Warto też przygotować sobie na kartce listę pytań do pediatry, aby skonsultować z nim niepokojące objawy lub dopytać się o inne kwestie związane ze zdrowiem i rozwojem dziecka.
Jak przebiega bilans zdrowia dziecka?
Każde badanie bilansowe rozpoczyna się od rozmowy z rodzicami (w przypadku starszych dzieci obecność rodziców nie jest konieczna) i analizy dokumentacji medycznej. Po zebraniu wywiadu lekarz wykonuje badanie przedmiotowe, na które składa się:
- pomiar wzrostu,
- pomiar wagi dziecka,
- pomiar ciśnienia tętniczego krwi,
- badanie wzroku (najczęściej przy pomocy tablic Snellena),
- badanie słuchu.
W przypadku wykrycia jakichkolwiek nieprawidłowości lekarz rodzinny zleca konsultację ze specjalistą (np. kontrolę stomatologiczną) lub wykonanie dodatkowych badań, np. laboratoryjnych.
Bilans zdrowia dziecka jako podstawowa działalność profilaktyczna – podsumowanie
Dzięki temu, że bilanse zdrowia przeprowadzane są na różnych etapach życia dziecka, lekarz rodzinny ma szansę obserwować rozwój małego pacjenta i porównywać go z określonymi przez środowisko medyczne i Ministerstwo Zdrowia standardami. To z kolei daje szansę na wczesne wykrycie różnych chorób i zaburzeń oraz podjęcie ich specjalistycznego leczenia.
Lekarz może również wspomóc rozwój dziecka poprzez dostarczenie rodzicom informacji na temat np. właściwego sposobu żywienia. Ważnym elementem profilaktyki zdrowotnej wśród dzieci i młodzieży są także szczepienia ochronne, które dzieli się na obowiązkowe i zalecane.
