Dlaczego dziecko wpada w histerię w sklepie?
Dziecko w sklepie dostaje potężną dawkę impulsów sensorycznych – intensywne oświetlenie, hałas, nieznane zapachy. W takich warunkach łatwo o przeciążenie bodźcami. Co więcej, małe dzieci często czują się przytłoczone obecnością na małej powierzchni większej ilości osób, a do tego dochodzi też klasyczny konflikt, gdy rodzic nie zgadza się kupić tego, czego dziecko właśnie chce.
Układ nerwowy małego człowieka jest jeszcze niedojrzały. Kora przedczołowa – ta struktura w głowie, która odpowiada za analizę, hamowanie impulsów i logiczne myślenie – kształtuje się przez wiele lat (rozwojowo do około 25. roku życia).
W momencie, gdy dziecko histeryzuje, dominację przejmuje układ limbiczny, a w nim ciało migdałowate. W trakcie histerii mózg dziecka jest przeciążony emocjami i nie jest w stanie racjonalnie przetworzyć odmowy zakupu zabawek czy słodyczy.
Na to wszystko nakładają się biologiczne czynniki:
spadek poziomu glukozy (gdy dziecko jest głodne);
zmęczenie (po całym dniu spędzonym w przedszkolu lub żłobku);
przebodźcowanie.
Kiedy te elementy skumulują się w jednym czasie, drobiazgi urastają do rangi katastrofy. Dziecięca histeria nie jest działaniem złośliwym – to fizjologiczny wyraz braku możliwości poradzenia sobie z przytłaczającym napięciem.
Przeczytaj również:
Co robić, kiedy dziecko wymusza płaczem?
Czy napad złości jest normalnym etapem rozwoju?
Płaczem, krzykiem czy rzucaniem się na podłogę maluch sygnalizuje kształtowanie się własnej autonomii. To tak zwany proces indywidualizacji. Każde dziecko przechodzi ten etap na swój sposób, a jego dynamika zależy od temperamentu i reaktywności emocjonalnej malucha.
Jak reagować na histerię dziecka w sklepie?
Przede wszystkim zachowaj spokój. To trudne zadanie, ale to Ty jesteś jedynym dorosłym w tej relacji. Dziecko potrzebuje Twojego opanowania, bo jego własny system samoregulacji właśnie uległ awarii (działają tu zresztą neurony lustrzane – jeśli Ty zaczniesz krzyczeć, poziom kortyzolu u dziecka również wystrzeli).
Nie praw też morałów. To nie ten czas i miejsce. Kora mózgowa malucha w stanie histerii nie analizuje skomplikowanych wypowiedzi. Raczej nazwij emocje krótko i zwięźle. Powiedz: „Widzę, że jesteś zły, bo nie kupujemy tej zabawki”. Przeczekaj atak w bliskości dziecka. Możecie wykonać razem kilka głębokich oddechów.
W przypadku agresji dziecka – jeżeli maluch w furii zacznie bić i kopać – zastosuj łagodny, ale stanowczy chwyt. To z jednej strony wyznaczenie granicy, ochrona ciała, a z drugiej regulujące przytulenie – o ile dziecko go nie odrzuci.
Kiedy wyjść ze sklepu?
Są sytuacje, kiedy jedynym rozwiązaniem jest po prostu odpuszczenie zakupów i ewakuacja. Kiedy wyjść ze sklepu?
Gdy doszło do pełnej dekompensacji emocjonalnej i całkowicie straciłeś kontakt z maluchem.
Gdy bodźce w sklepie uniemożliwiają wyciszenie, a dziecko płacze bez przerwy i przekracza granice bezpieczeństwa.
Zmiana otoczenia często pomaga przerwać pętlę frustracji u dziecka. Wyjście nie może być jednak zakomunikowane jako kara („jesteś niegrzeczny, więc wracamy do domu”), lecz jako naturalna zmiana środowiska w celu obniżenia napięcia. Mówisz wtedy łagodnie: „Widzę, że jest Ci bardzo trudno. Wychodzimy na zewnątrz, żeby odpocząć”.
Przeczytaj również:
Co zrobić, gdy roczne dziecko ma napad złości?
Czego nie robić podczas napadu złości?
W trudnych momentach na pewno nie powinieneś robić tych rzeczy:
Nie ulegaj żądaniom. Kupienie dziecku wymarzonej rzeczy w nagrodę za krzyk utrwala błędny wzór zachowania. Dziecko dostaje sygnał, że histeria jest skuteczną metodą negocjacyjną.
Nie krzycz i nie strasz – zwiększasz tylko poczucie zagrożenia.
Nie zostawiaj płaczącego dziecka samego. Porzucenie emocjonalne – np. odejście od dziecka nasila lęk i nie uczy samoregulacji.
Nie zawstydzaj. Teksty typu „zobacz, wszyscy się z ciebie śmieją” niszczą poczucie wartości.
Nie tłumacz intensywnie w trakcie wybuchu. Na wyjaśnienia przyjdzie czas w domu.
Jak zapobiegać histerii dziecka podczas zakupów?
Lepiej zapobiegać, niż gasić pożar. Przede wszystkim nie zabieraj na zakupy dziecka głodnego lub zmęczonego. Przed wejściem do sklepu ustal zasady zakupów, np.: „Dzisiaj kupujemy chleb, mleko i ser. Nie kupujemy zabawek ani słodyczy”. Warto przygotować listę zakupów z dzieckiem – możecie narysować je na kartce.
Podczas chodzenia między regałami, przekazuj małe zadania, które będą angażować i zajmować uwagę malucha, np.:
szukanie najbardziej czerwonych jabłek,
wkładanie bułek do woreczka,
trzymanie papierowej listy i wykreślanie produktów.
Danie dziecku wyboru podczas zakupów zmniejsza jego frustrację. Nie pytaj: „Co chcesz?”, ale zaproponuj zamknięty wybór: „Wolisz jogurt truskawkowy czy naturalny?”. Dajesz mu w ten sposób poczucie sprawczości, usuwając wrażenie, że jest całkowicie pozbawione wpływu na sytuację.
Przeczytaj również:
Bunt dwulatka – jak reagować na histerię?
Czy każde dziecko przechodzi etap napadów złości?
Histerie są powszechnym zjawiskiem w dzieciństwie – to wskaźnik prawidłowego dojrzewania mózgu.
W jakim wieku histerie są najczęstsze?
Szczyt takich zachowań przypada na wiek od 1,5 do 3,5 roku życia (potocznie zwany buntem dwulatka). W tym okresie poczucie własnego „ja” rośnie szybciej niż umiejętności językowe i zdolność kontrolowania impulsów.
Kiedy napady złości powinny skłonić do konsultacji ze specjalistą?
Choć wybuchy są normą, istnieją sytuacje wymagające wizyty u psychologa, pedagoga lub terapeuty integracji sensorycznej (SI). Konsultacja jest wskazana, gdy:
napady występują bardzo często u starszego dziecka (po 4.–5. roku życia),
wybuchom towarzyszy silna autoagresja (gryzienie się, uderzanie głową o ścianę),
napad trwa długo (powyżej 30–45 minut) i brak z dzieckiem jakiegokolwiek kontaktu,
istnieje podejrzewanie zaburzeń sensorycznych, ADHD lub ASD.
Jak reagować, gdy inni ludzie komentują zachowanie dziecka?
Dzieci płaczące w sklepie mogą denerwować innych klientów, ale Twoim priorytetem jest dziecko, a nie komfort obcych ludzi. Ci często próbują interweniować w sytuacjach histerii, dając „dobre rady” albo strasząc malucha.
Nie wchodź w dyskusje i nie tłumacz się. Skup całą swoją uwagę na maluchu. Jeśli ktoś przekracza granice, odpowiedz krótko, chłodno i stanowczo: „Pomagam teraz swojemu dziecku, poradzę sobie” albo „Proszę nam nie przeszkadzać”.
Odetnij się od presji otoczenia i pamiętaj, że nie jesteś złym rodzicem tylko dlatego, że Twoje dziecko właśnie przeżywa emocje. Następnym razem, przy następnych zakupach, będzie łatwiej – o ile zachowasz spokój i konsekwencję.
