Czym jest soft authority parenting?
Soft authority parenting to w dosłownym tłumaczeniu rodzicielstwo miękkiego autorytetu, które polega na połączeniu empatycznego podejścia do dziecka z jasnym stawianiem granic przez rodziców. Głównym założeniem jest spokój i szacunek wobec zachowań i emocji dziecka, z jednoczesnym jasnym i konsekwentnym egzekwowaniem zasad, jakie utrzymują rodzice, ale bez stosowania systemu kar i nagród.
Między bliskością a granicami – na czym polega „miękki autorytet”?
Miękki autorytet polega na tworzeniu z dzieckiem więzi opartej na klarownym przedstawianiu zasad rządzących światem i społeczeństwem. Pokazuje, że wszelkie zachowania dziecka mają swoje konsekwencje, zarówno pozytywne, jak i negatywne. Rodzic odpowiada na wszelkie emocjonalne potrzeby dziecka, okazując szacunek do nich, ale jednocześnie ucząc szacunku do swoich granic. Rodzice autorytatywni są pełni ciepła, zrozumienia i wrażliwości, ale jednocześnie są stanowczy, potrafią wyznaczyć jasne granice, kierując się przy tym empatią i wsparciem wobec dziecka.
Warto wiedzieć, że styl autorytatywny, czy też styl demokratyczny, nie jest tym samym, co rodzicielstwo autorytarne. Rodzicielstwo autorytatywne – soft authority parenting – oparte jest na autorytecie, subtelnie budowanym przez rodzica, na dialogu z dzieckiem, silnej współpracy emocjonalnej, z naciskiem na wzajemny szacunek, ciepło i bliskość. Z kolei rodzic autorytarny buduje swoją pozycję poprzez surowość i skupienie na regułach, stawiając wysokie wymagania, ale dając niewielkie poczucie emocjonalnego ciepła.
Przeczytaj również:
Gentle parenting vs hybrid parenting – porównanie obu trendów
Podstawowe zasady soft authority parenting
Kluczowymi cechami tego nurtu rodzicielskiego są:
Empatia wobec dziecka z poszanowaniem granic rodzica – rodzic dostrzega i akceptuje emocje dziecka, pozwala mu je okazywać niezależnie od nacechowania, ale jednocześnie stawia jasno określone granice, wskazujące na niewłaściwe, nieakceptowalne (indywidualnie dla rodzica) granice.
Porozumienie bez przemocy i spokojna komunikacja – rodzic reaguje na emocje dziecka w sposób zrównoważony, spokojny, bez okazywania gniewu, niepewności, strachu, zaskoczenia. Jest wobec dziecka stabilny emocjonalnie, pokazując mu tym samym „bezpieczną przystań” – jakkolwiek dziecko się zachowuje, rodzic jest po to, by być dla niego wsparciem i pomóc mu (czy to gestem, czy spokojnym komunikatem), ukoić i zrozumieć emocje, czeka z otwartymi ramionami i pełnym wsparciem.
Bez kar i nagród. Właściwe zachowanie nie jest nagradzane, w myśl, że jest objawem naturalnego działania i odpowiadania na zjawiska z otoczenia – spotyka się natomiast z aprobatą rodziców i pozytywnymi komunikatami z ich strony, wspierającymi wewnętrzną motywację dziecka. Pojawiają się również naturalne, pozytywne konsekwencje, np. bycie miłym = miłe traktowanie przez kogoś. Podobnie jest z nieodpowiednim zachowaniem – zamiast kar również następują naturalne konsekwencje, np. bycie niemiłym = brak ochoty drugiej osoby na zabawę. System braku nagród i kar buduje wewnętrzną siłę i uczy odpowiedzialności za swoje zachowanie.
Współpraca rodzica z dzieckiem – rodzina tworzy wspólnotę, w której każdy jest ważny, każdy ma prawo do swoich emocji, ale i każdy ma swoje granice. Rodzice skupiają się na budowaniu więzi z dzieckiem, ale jednocześnie pokazują mu zasady współżycia w społeczeństwie. Pozwalają i zachęcają je do okazywania emocji, ale jednocześnie wyznaczają jasne granice i stosują zasadę pozytywnego wzmocnienia.
Jak stawiać granice bez krzyku i kar?
Wielu rodziców zadaje sobie pytanie, jak nauczyć dziecko dyscypliny, kiedy jest się już na granicy swojej cierpliwości i zrozumienia. Wówczas, kiedy prośby nie działają, zazwyczaj sytuacja aż prosi się o... groźby. Często więc z bezsilności sięga się po emocjonalny szantaż, czyli wizję kary, w myśl „Jak czegoś nie zrobisz – pożałujesz!”. Wówczas w dziecko reaguje automatycznie – wykona polecenie, ale nie zrobi tego z wewnętrznego poczucia, że jest to właściwe, ale ze strachu przed karą. Reakcja dziecka nie ma nic wspólnego z pozytywną motywacją i wewnętrznym wzmocnieniem, nie jest jego samodzielną decyzją. Jest podyktowania tylko i wyłącznie obawą.
Znacznie lepiej, choć zdecydowanie trudniej, uczyć dziecko naturalnych konsekwencji jego zachowań, zarówno tych dobrych, jak i złych oraz zachęcać do pożądanych zachowań. Wymaga to ogromu empatii i cierpliwości oraz silnego charakteru rodzica, ale ma wyjątkowy wpływ na rozwój dziecka. Kluczem do sukcesu jest odpowiednia komunikacja. Przykładowe zwroty, takie jak:
„Nie można bić innych”
„Takie odzywanie się jest przykre i niegrzeczne”
„Nie można niszczyć cudzych rzeczy”
„Nie chcę, żebyś mi teraz przeszkadzał, bo...”
„Zrobię, co do mnie należy i przyjdę do Ciebie”
„Proszę, żebyś to zrobił/a, bo to dla mnie ważne”
„Robisz mi przykrość swoim zachowaniem”
„Przestań tak robić, bo zrobisz sobie/komuś krzywdę”
jasno stawiają granice, a jednocześnie nie są przepełnione przemocą i nie niosą za sobą wizji kary czy utraty czegokolwiek. Oczywiście można, a nawet należy je rozbudować (poprzedzając komunikatem: Rozumiem, że... Wiem, że chciałbyś/chciałabyś, Nie podoba mi się... lub kończąc w wyjaśniający sposób), w zależności od sytuacji, jeśli dla dziecka wydają się niejasne.
Bardzo ważny przy tym jest nie tylko ton głosu rodzica – stanowczy, ale nie będący krzykliwy – ale również postawa. Zawsze, kiedy chce się skupić uwagę dziecka na tym, co się do niego mówi, należy zniżyć się na wysokość jego wzroku, ale nie pochylając się, a kucnąć lub uklęknąć.
Pochylona postawa jest autorytarna, pokazuje wyższość rodzica, poniekąd zamyka dziecko w aurze zagrożenia. Natomiast kucnięcie, chwycenie dziecka za rękę, patrzenie mu w oczy i przemawianie łagodnym głosem wskazuje na bliską chęć porozumienia, wyrównuje poziomy i buduje w dziecku poczucie bezpieczeństwa.
Przeczytaj również:
Rodzicielstwo bliskości – czym jest, zasady, wady
Jak reagować na trudne zachowania dziecka?
Przede wszystkim należy postarać się je zrozumieć i uświadomić sobie, że dziecko, szczególnie małe, nie zna pojęcia takiego, jak manipulacja czy robienie na złość. Jego zachowanie zawsze z czegoś wynika: z próby zwrócenia na siebie uwagi, z nieumiejętności samoregulacji i samokontroli emocjonalnej, z nieświadomości robienia czegoś niewłaściwego. To rolą rodzica jest pomoc w zrozumieniu, że nie wszystkie zachowania są właściwe i nie każdy sposób okazywania emocji jest dobry.
Nie ma cudownego i jedynego skutecznego przepisu na reakcję wobec trudnego zachowania dziecka. To, co powinien zrobić rodzic, to zachowanie spokoju, ocena sytuacji, refleksja, skąd wzięło się takie zachowanie i komunikacja z dzieckiem – wspierająca, ale stawiająca wspomniane granice.
Soft authority parenting a rozwój emocjonalny dziecka
Dlaczego słuchanie dziecka, skupienie i tolerancja jego emocji, a jednocześnie stawianie granic są ważne? Ponieważ uczą dziecko funkcjonowania w społeczeństwie. Dziecko, które jest wysłuchiwane, wyrośnie na słuchającego dorosłego. Dziecko, które jest szanowane, wyrośnie na szanującego dorosłego. Wreszcie dziecko, które może okazywać emocje, ale jest nauczone właściwego radzenia sobie z nimi – wyrośnie na osobę potrafiącą współżyć z ludźmi. Styl autorytatywny kształtuje rozwój kompetencji społecznych nie tylko na poziomie grupy rówieśniczej czy w szkole, ale przede wszystkim przydatnych w dorosłym życiu.
Autorytatywni rodzice częściej wychowują dzieci, które w dorosłym życiu są niezależne i samodzielnie, potrafią tworzyć bezpieczne, emocjonalne relacje i świetnie radzą sobie z samoregulacją swojego zachowania. Rodzice, którzy okazują dziecku wsparcie, a jednocześnie pokazują, że mają swoje granice, budują w dziecku wyższą samoocenę opartą nie na poczuciu pustej, słownej doskonałości, a wewnętrznej sile i motywacji.
