Zapalenie dziąseł u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie

Jak wygląda zapalenie dziąseł u dziecka?

Zdrowe dziąsła są zazwyczaj jasnoróżowe, sprężyste i ściśle przylegają do zębów. Nie powinny boleć ani krwawić podczas delikatnego szczotkowania. W przebiegu zapalenia stają się natomiast zaczerwienione, obrzęknięte, miękkie lub rozpulchnione. Mogą być również wrażliwe na dotyk i łatwo krwawić podczas mycia zębów albo spożywania twardszych pokarmów.

Zmiany często pojawiają się wzdłuż linii dziąseł oraz w przestrzeniach międzyzębowych. U dziecka można także zauważyć osad na zębach, nieprzyjemny zapach z ust oraz unikanie szczotkowania z powodu bólu.

Przyczyny zapalenia dziąseł w jamie ustnej

Dziąsła są zbudowane z grubej, dobrze unaczynionej tkanki, która otacza zęby i chroni ich okolice. Ściśle przylegają do zębów oraz wypełniają przestrzenie międzyzębowe. Ze względu na bogate unaczynienie łatwo krwawią po podrażnieniu lub niewielkim urazie mechanicznym.

Dzieci każdego dnia wkładają do ust różne przedmioty, a także spożywają liczne pokarmy i napoje. Wszystko to sprzyja odkładaniu się płytki nazębnej, która jest najczęstszą przyczyną zapalenia dziąseł. Jej regularne usuwanie podczas prawidłowego szczotkowania zębów pomaga zapobiegać rozwojowi stanu zapalnego. Niestety dzieci często myją zęby zbyt krótko lub niedokładnie. W efekcie część płytki pozostaje na ich powierzchni, stwarzając dogodne warunki do namnażania się bakterii odpowiedzialnych za zapalenie dziąseł.

Również niektóre sytuacje i stany zdrowotne utrudniają kompletne usuwanie płytki nazębnej i powodują choroby przyzębia. Możemy do nich zaliczyć:

• wady zgryzu;
• aparat ortodontyczny na zębach;
• nieprawidłową dietę;
• problemy hormonalne;
• palenie papierosów;
• przyjmowanie niektórych leków;
• dietę ubogą w witaminy i minerały;
• obniżoną odporność, na przykład u dzieci z cukrzycą czy innymi chorobami przewlekłymi.

W niektórych przypadkach choroby ogólnoustrojowe, takie jak cukrzyca, białaczki również mogą powodować zapalenie dziąseł. Dodatkowo, zęby mleczne mają większą podatność na zakażenia.

Przeczytaj również:

Dentofobia u dzieci – jakie są przyczyny, objawy, co robić i jak leczyć?

Zapalenie dziąseł a ząbkowanie – jak je odróżnić?

Obrzęk i zaczerwienienie dziąseł u niemowlęcia lub małego dziecka nie zawsze oznaczają zapalenie. Podczas ząbkowania zmiany występują zazwyczaj w miejscu, w którym wyrzyna się konkretny ząb. Dziąsło może być tam napięte, bolesne i lekko obrzęknięte, a dziecko częściej gryzie przedmioty, ślini się i wkłada ręce do ust.

Zapalenie dziąseł częściej obejmuje okolice kilku zębów lub większą część linii dziąseł. Może mu towarzyszyć płytka nazębna, krwawienie podczas szczotkowania i nieprzyjemny zapach z ust. Objawy ząbkowania powinny stopniowo ustępować po wyrżnięciu się zęba.

Objawy zapalenia dziąseł u dzieci

Do najczęstszych objawów zapalenia dziąseł u dzieci należą:

• łatwe krwawienie dziąseł, np. przy dotyku czy myciu zębów;
• zaczerwienienie dziąseł;
• ból dziąseł;
• obrzęk dziąseł. Dziąsła zaczynają nachodzić mocniej na zęby, przez co wydają się mniejsze;
• nieprzyjemny zapach z ust;
• recesja dziąseł powodująca zwiększoną wrażliwość na zimno i ciepło;
• zmiana konsystencji dziąseł na bardziej miękką;
• w skrajnych przypadkach nawet poruszanie się lub wypadanie zębów.

Objawy zapalenia dziąseł mogą wywoływać u dziecka ból i dyskomfort, a w konsekwencji prowadzić do niechęci do jedzenia i picia. Warto jednak pamiętać, że krwawienie dziąseł nie zawsze świadczy o stanie zapalnym. Czasem jego przyczyną jest używanie szczoteczki ze zbyt twardym włosiem, które podrażnia wrażliwe tkanki.

Przeczytaj również:

Krzywe zęby u dzieci – przyczyny, leczenie, aparat ortodontyczny, zapobieganie

Leczenie zapalenia dziąseł

Leczenie zapalenia dziąseł opiera się przede wszystkim na starannej higienie jamy ustnej. Płytka nazębna sprzyja namnażaniu się bakterii, dlatego bardzo ważne jest dokładne i regularne szczotkowanie zębów. Szczoteczka powinna być odpowiednio dobrana do wieku dziecka, a rodzice powinni nauczyć je prawidłowej techniki mycia zębów oraz czyszczenia przestrzeni międzyzębowych, na przykład za pomocą nici dentystycznej.

Istotne są również regularne wizyty w gabinecie stomatologicznym. Dentysta może ocenić stan uzębienia i dziąseł, usunąć kamień nazębny oraz wykonać inne zabiegi potrzebne do utrzymania zdrowia jamy ustnej.

W celu złagodzenia bólu, obrzęku i podrażnienia można stosować preparaty o działaniu przeciwzapalnym, antyseptycznym lub przeciwbólowym. Są one dostępne między innymi w postaci żeli, płynów do płukania jamy ustnej i aerozoli. Ich dobór należy dostosować do wieku dziecka i zaleceń lekarza lub farmaceuty.

Jeśli objawy są nasilone, utrzymują się mimo prawidłowej higieny albo towarzyszą im gorączka, znaczny obrzęk czy trudności w jedzeniu i piciu, konieczna jest konsultacja z dentystą lub lekarzem. Antybiotyki stosuje się jedynie w wybranych przypadkach zakażeń bakteryjnych i wyłącznie z przepisu lekarza.

Domowe sposoby na zapalenie dziąseł u dziecka

Podstawą postępowania jest regularne i delikatne usuwanie płytki nazębnej. Zęby należy szczotkować co najmniej dwa razy dziennie miękką szczoteczką oraz pastą z fluorem odpowiednią do wieku dziecka. Nie powinno się rezygnować z czyszczenia bolesnych lub lekko krwawiących miejsc, ponieważ pozostawiona płytka może nasilać stan zapalny. Szczotkowanie powinno być jednak wykonywane ostrożnie, bez silnego dociskania szczoteczki.

Dziecku można podawać chłodne lub letnie napoje oraz miękkie pokarmy, które nie będą dodatkowo drażnić dziąseł. Warto czasowo ograniczyć bardzo gorące, ostre, kwaśne i twarde produkty. Ważne jest również odpowiednie nawodnienie, szczególnie jeśli ból utrudnia jedzenie i picie.

Nie należy samodzielnie stosować u dziecka płynów do płukania jamy ustnej, żeli przeciwbólowych, preparatów antyseptycznych ani domowych mieszanek bez wcześniejszego sprawdzenia ograniczeń wiekowych. Małe dzieci mogą połykać preparaty przeznaczone do wypluwania, a niektóre substancje mogą dodatkowo podrażniać błonę śluzową.

Przeczytaj również:

Ból zęba u dziecka – co oznacza, jak leczyć, czy są domowe sposoby?

Jak długo trwa zapalenie dziąseł u dziecka?

Czas ustępowania objawów zależy od przyczyny i nasilenia stanu zapalnego. Jeżeli problem wynika głównie z nagromadzenia płytki nazębnej, poprawa może być zauważalna po kilku dniach prawidłowego szczotkowania i oczyszczania przestrzeni międzyzębowych. Całkowite ustąpienie zaczerwienienia, obrzęku i krwawienia może jednak wymagać więcej czasu.

Jeśli na zębach znajduje się kamień nazębny, sama poprawa higieny może nie wystarczyć. Konieczne może być jego profesjonalne usunięcie w gabinecie stomatologicznym. Brak poprawy, nawracanie dolegliwości albo pogorszenie stanu dziecka są wskazaniem do konsultacji z dentystą.

Kiedy z zapaleniem dziąseł udać się do dentysty?

Konsultacja stomatologiczna jest wskazana, gdy zaczerwienienie, obrzęk lub krwawienie dziąseł nie zmniejszają się mimo dokładnej higieny jamy ustnej. Dentysta powinien również zbadać dziecko, jeśli na zębach widoczny jest kamień nazębny, którego nie można usunąć podczas zwykłego szczotkowania.

Pilniejszej konsultacji wymagają:

• silny albo narastający ból;
• znaczny obrzęk dziąsła, twarzy lub okolicy szczęki;
• gorączka;
• obecność ropnej wydzieliny;
• pęcherzyki, nadżerki lub rozległe owrzodzenia w jamie ustnej;
• trudności w przełykaniu;
• niechęć do picia i oznaki odwodnienia;
• rozchwianie zęba niezwiązane z naturalną wymianą uzębienia;
• częste lub samoistne krwawienia z dziąseł.

Nie każde zapalenie dziąseł jest wyłącznie skutkiem niedokładnego mycia zębów. Utrzymujące się lub nietypowe zmiany mogą niekiedy towarzyszyć infekcjom, chorobom ogólnoustrojowym albo działaniu przyjmowanych leków, dlatego wymagają oceny specjalisty.

Przeczytaj również:

Zgrzytanie zębami u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie

Powikłania zapalenia dziąseł

Nieleczone zapalenie dziąseł może się pogłębiać i prowadzić do objęcia stanem zapalnym tkanek podtrzymujących ząb, w tym ozębnej oraz kości wyrostka zębodołowego. Taki stan określa się jako zapalenie przyzębia. Z czasem może ono powodować rozchwianie zębów, a w zaawansowanych przypadkach nawet ich utratę. U dzieci ciężkie powikłania występują rzadziej niż u dorosłych, jednak utrzymujących się lub nasilających objawów nie należy lekceważyć.

Jak zapobiegać zapaleniu dziąseł u dzieci?

Najważniejszym elementem profilaktyki jest codzienne i dokładne usuwanie płytki nazębnej. Dziecko powinno szczotkować zęby dwa razy dziennie, przy czym młodsze dzieci wymagają pomocy i kontroli osoby dorosłej. Warto zwracać szczególną uwagę na linię dziąseł, tylne powierzchnie zębów oraz miejsca trudniej dostępne.

Ryzyko odkładania się płytki nazębnej można również ograniczyć poprzez:

• regularne kontrole stomatologiczne;
• ograniczenie częstego podjadania słodyczy;
• unikanie słodzonych napojów pomiędzy posiłkami;
• dobór szczoteczki odpowiedniej do wieku dziecka;
• wymianę szczoteczki po zużyciu włosia;
• dokładne czyszczenie aparatów ortodontycznych i ruchomych;
• leczenie próchnicy i wad zgryzu utrudniających higienę.

Czy zapalenie dziąseł u dziecka jest zaraźliwe?

Zapalenie dziąseł spowodowane nagromadzeniem płytki nazębnej nie jest chorobą zakaźną i nie przenosi się bezpośrednio z jednego dziecka na drugie. Bakterie obecne w jamie ustnej mogą jednak być przekazywane wraz ze śliną, dlatego nie należy dzielić się szczoteczką do zębów, sztućcami ani oblizywać smoczka dziecka.

Trzeba również pamiętać, że zaczerwienienie i ból dziąseł mogą występować w przebiegu zakażeń wirusowych lub bakteryjnych. W takich przypadkach zaraźliwa może być choroba wywołująca objawy, a nie samo zapalenie dziąseł.

współpraca: redakcja Mamazone