Przegrzanie dziecka – czym jest?
Przegrzanie, inaczej hipertermia to stan, w którym dochodzi do wzrostu temperatury ciała, przekraczającej naturalne zdolności organizmu do chłodzenia na skutek nadmiernego nagromadzenia ciepła.
Najczęstszymi czynnikami zewnętrznymi, które mogą powodować przegrzanie, są:
- ekspozycja na promienie słoneczne,
- przebywanie w pomieszczeniach, w którym panują wysokie temperatury,
- gorąca kąpiel.
Do hipertermii może dojść o każdej porze roku, także w okresie zimowym. Szczególnie narażone na przegrzanie są dzieci w pierwszych miesiącach życia – ze względu na niewykształcony w pełni układ regulujący temperaturę ciała i obniżoną zdolność do naturalnego ochładzania ciała. Dodatkowo w organizmie małych dzieci krąży mniejsza ilość krwi, co sprawia, że znacznie szybciej dochodzi u nich do przegrzania.
Po czym poznać przegrzanie? Objawy przegrzania dziecka
Kumulacja ciepła w organizmie zaburza naturalne procesy termoregulacyjne, doprowadzając do uwidocznienia się szeregu objawów. Jak rozpoznać przegrzanie dziecka? Przede wszystkim zmienia się jego samopoczucie i zachowanie – dziecko staje się niespokojne, rozdrażnione i płaczliwe. U niektórych maluchów pojawia się nadmierna senność.
Inne, charakterystyczne objawy przegrzania organizmu dziecka, to:
- zaczerwieniona skóra w obrębie twarzy (nienaturalnie blada skóra w pozostałych częściach ciała),
- zwiększona potliwość – mokry kark i tył głowy,
- nadmierne pragnienie,
- brak apetytu,
- wysypka na skórze w postaci potówek lub krostek,
- stan podgorączkowy lub gorączka,
- drżenia mięśni,
- wymioty,
- wilgotne włoski,
- sucha pieluszka (to również objaw przegrzania).
Ile trwa przegrzanie organizmu dziecka?
Nie da się jednoznacznie określić, ile trwa przegrzanie organizmu dziecka. Wszystko zależy od czasu ekspozycji na działanie wysokiej temperatury, indywidualnych predyspozycji, a także stopnia przegrzania. Stan może utrzymywać się od kilku godzin do nawet kilku dni.
Jak sprawdzić, czy dziecko jest przegrzane?
Wiarygodnym i najlepszym sposobem na sprawdzenie, czy dziecko nie jest przegrzane, jest dotknięcie karku dziecka. Jeśli jest spocony i gorący, to wyraźny sygnał świadczący o tym, że dziecku jest za ciepło. Musimy wówczas zdjąć jedną warstwę ubrań, bądź zrezygnować z przykrycia kocykiem.
Czy warto sprawdzać ciepłotę rąk lub nosa? Z racji tego, ze organizm małego dziecka nie ma wykształconych mechanizmów termoregulacji, początkowo są one skupione na zapewnieniu stałej temperatury ciała w obrębie głowy, klatki piersiowej oraz brzucha. To właśnie w tych miejscach opiekunowie powinni kontrolować temperaturę.
Przegrzanie organizmu dziecka – pierwsza pomoc
W przypadku przegrzania dziecka należy reagować natychmiast, ponieważ stan ten może stanowić zagrożenie dla życia dziecka. W pierwszej kolejności trzeba przenieść malucha w chłodne miejsce. Jeśli dziecko jest za ciepło ubrane, należy zdjąć nadmiar ubrań, a następnie rozpocząć zbijanie temperatury ciała. Jednak nie wolno robić tego zbyt gwałtownie, aby nie doszło do szoku termicznego. Najlepiej chłodzić ciało poprzez owiewanie go chłodnym powietrzem. Kolejnym skutecznym sposobem na przeciwdziałanie skutkom przegrzania organizmu są chłodne kompresy w miejscach, gdzie przebiegają duże naczynia krwionośne (szyja, pachy, pachwiny). Równie ważne jest podanie dziecku wody do picia. Kiedy powyższe działania nie przynoszą rezultatów i stan malucha ulega stopniowemu pogorszeniu, konieczna jest jak najszybsza konsultacja z lekarzem.
Skutki przegrzania dziecka
Hipertermia w skrajnych przypadkach może doprowadzić do udaru cieplnego, który jest bezpośrednim stanem zagrożenia życia i wymaga szybkiej pomocy medycznej. Jak go rozpoznać u dziecka?
Objawy udaru cieplnego to:
- wysoka temperatura (dochodzi do ponad 40 stopni Celsjusza),
- zmniejszone wydalanie moczu,
- zaburzenia rytmu serca,
- zaburzenia widzenia,
- zawroty głowy.
Stałe przegrzewanie dziecka negatywnie wpływa na układ odpornościowy, prowadząc do obniżenia odporności. Przewlekła hipertermia niemowlaka zwiększa ryzyko nagłej śmierci łóżeczkowej.
Przegrzanie organizmu dziecka – jak zapobiegać?
Aby chronić dziecko przed wysokimi temperaturami, należy przede wszystkim właściwie dobierać ubrania do panującej aury. Warto zwracać uwagę na skład ubrań i wybierać te uszyte z naturalnych materiałów – najlepiej bawełny. Materiały syntetyczne i nieprzewiewne sprzyjają przegrzaniu dziecka.
Co jeszcze możesz zrobić, by zapobiegać przegrzewaniu dziecka?
- unikaj nadmiernej ekspozycji na słońce w upalne dni – w trakcie działania wysokich temperatur wychodź z dzieckiem na spacer wczesnym rankiem lub późnym popołudniem;
- stosuj ochronę przeciwsłoneczną – oparzenia słoneczne są bolesne i niebezpieczne, w przyszłości mogą zwiększać ryzyko nowotworu skóry. Dlatego smaruj skórę dziecka kremami z najwyższym filtrem UV (SPF 50). Wybieraj kosmetyki przeznaczone dla dzieci. Na rynku jest dostępnych wiele środków dedykowanych do stosowania od pierwszych dni życia;
- stosuj nakrycie głowy w postaci cienkiej bawełnianej czapeczki lub chustki bambusowej, jeśli przebywasz z dzieckiem na silnym słońcu;
- stale nawadniaj dziecko – jeśli karmisz piersią, nie podawaj dziecku dodatkowo wody – maluch w razie potrzeby będzie domagał się częstszego karmienia. Starszym dzieciom należy podawać wodę mineralną;
- nigdy nie zostawiaj swojego dziecka w nagrzanym aucie nawet na kilka minut, ponieważ podczas upału temperatura wewnątrz auta drastycznie wzrasta;
- nie okrywaj wózka pieluszką – takie rozwiązanie stanowi ogromne zagrożenie dla zdrowia niemowlaka. Zakrycie wózka w ten sposób bardzo szybko spowoduje tzw. efekt szklarni i szybki wzrost temperatury wewnątrz – nawet o 15 stopni. Niekorzystnym rozwiązaniem jest również wożenie dziecka w głębokim wózku z postawioną budką.
Dzieci, które umieją już mówić, mogą wyraźnie zasygnalizować, że jest im gorąco. Jednak w przypadku niemowląt to rodzice lub opiekunowie muszą ocenić, czy ubiór jest stosowny do warunków pogodowych. Jak ubierać noworodka? Powinien mieć na sobie o jedną warstwę ubrania więcej niż osoba dorosła. W trakcie upałów pomocne są również orzeźwiające kąpiele, które możemy stosować tuż przed snem. Optymalna temperatura w pokoju, w którym przebywa dziecko, powinna wynosić 20-22 stopnie.
