Udar cieplny – czym jest?
Udar cieplny (udar słoneczny) występuje wtedy, gdy na skutek nadmiaru ciepła dochodzi do uszkodzenia komórek w ciele człowieka. Wraz z nagłym wzrostem temperatury ciała do 41 stopni C dochodzi do denaturacji białek oraz umierania komórek i tkanek.
Do zwiększania stopnia przegrzania organizmu dochodzi w skutek braku możliwości podtrzymania prawidłowej temperatury ciała. Do takiego stanu prowadzi nadmierne wytwarzanie ciepła przez organizm, na przykład podczas intensywnych ćwiczeń w ciepłym otoczeniu (jest to tzw. udar wysiłkowy) lub zaburzenia jego oddawania do otoczenia, na przykład w trakcie bardzo gorącego dnia.
Dla dziecka udar słoneczny jest stanem zagrożenia życia. Dotyczy to zwłaszcza niemowląt, u których mechanizmy termoregulacyjne nie są jeszcze w pełni wykształcone. Zanim dojdzie u dziecka do udaru słonecznego, początkowo występuje stres cieplny oraz wyczerpanie cieplne.
Objawy udaru słonecznego i wyczerpania cieplnego u dziecka
Początkowo zwiększona temperatura ciała prowadzi do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych, najczęściej związanych z gospodarką sodu. Towarzyszą temu: obfite pocenie się, wzmożone pragnienie, nudności, ból głowy, splątanie, omdlenie.
W przypadku udaru cieplnego najczęściej występują:
- zaczerwienienie twarzy,
- suchość skóry,
- biegunka,
- objawy neurologiczne, takie jak: nasilone zawroty głowy, majaczenie, splątanie, drgawki,
- może wystąpić również utrata przytomności.
Kto jest najbardziej narażony na udar cieplny? Niemowlęta w największym stopniu są zagrożone udarem cieplnym. Z powodu ograniczonej ruchliwości nie są w stanie samodzielnie zsunąć kocyka czy kołdry i często nie sygnalizują problemu.
Inną grupą szczególnie narażoną na udar słoneczny są osoby starsze, często cierpiące na choroby układu sercowo-naczyniowego. U takich osób może bardzo szybko dojść do odwodnienia.
Bardzo niebezpieczne dla dzieci jest pozostawianie ich bez opieki w samochodzie. Sprawdzono, że temperatura w aucie latem jest w stanie przekroczyć 60 stopni C w zaledwie 40 minut, nawet pomimo pozostawienia częściowo uchylonych okien. Udar cieplny w takich warunkach u dzieci rozwija się błyskawicznie i prowadzi często do śmierci.
Przeczytaj również:
Jak dbać o niemowlę w upalne dni?
Jak rozpoznać udar słoneczny?
Udar cieplny możemy rozpoznać u osoby przebywającej w ciepłym środowisku, a zwłaszcza uprawiającej nasiloną aktywność fizyczną. W sytuacji, gdy dziecko zgłasza zawroty głowy, silny ból głowy i wzmożone pragnienie, powinniśmy szybko zareagować, aby nie dopuścić do sytuacji, aż straci przytomność i rozwiną się u niego kolejne objawy udaru słonecznego.
Skutki udaru słonecznego u dziecka
Przy nadmiernej ciepłocie ciała występuje obniżone ciśnienie krwi (początkowo z powodu rozszerzenia naczyń krwionośnych, a następnie z powodu obniżenia ilości płynów w organizmie z powodu pocenia się), co prowadzi do zaburzenia pracy serca. Obserwuje się przyśpieszenie tętna i zmniejszenie ilości oddawanego moczu. Ponadto występują: niedotlenienie mózgu, zaburzenia pracy wątroby, niewydolność nerek, zaburzenia krzepliwości krwi, zaburzenia oddychania.
Leczenie udaru słonecznego u dziecka
Przy podejrzeniu u dziecka udaru słonecznego należy zabrać je z miejsca, w którym doszło do przegrzania, aby zapobiec dalszemu wzrostowi temperatury ciała. Następnie należy schładzać dziecko, umieszczając je w chłodnym miejscu. Trzeba zapewnić mu dostęp zimnego powietrza i nawadniać, najlepiej za pomocą letniej wody (aktualnie nie zaleca się stosowania bardzo zimnej wody).
W razie nasilonych objawów należy udać się do lekarza lub wezwać pogotowie ratunkowe, zwłaszcza jeśli wystąpią objawy neurologiczne. W zależności od stopnia wzrostu temperatury ciała dziecka, występują bardziej lub mniej nasilone objawy, dlatego niezwykle istotne jest, aby reagować jak najszybciej, już w początkowej fazie przegrzania słonecznego, a najlepiej mu po prostu zapobiegać.
Przeczytaj również:
Pieluszkowe zapalenie skóry – leczenie – czym smarować i jakie domowe sposoby stosować?
Jak zapobiec udarowi słonecznemu?
Jeżeli na dworze jest gorąco, to zastanówmy się, czy na pewno musimy wychodzić na zewnątrz. Pamiętajmy, aby podczas wyjścia zawsze mieć ze sobą butelkę wody, w celu odpowiedniego nawodnienia organizmu. Każde nakrycie głowy oraz odpowiednie ubranie zablokuje promienie słoneczne, chroniąc przed udarem słonecznym.
Ważne, aby zwrócić uwagę na ubranie niemowlaka – czy aby nie ubraliśmy dziecka za ciepło. Pamiętajmy też, że w zbyt ciepłym i wilgotnym otoczeniu również aktywność fizyczna może spowodować przegrzanie organizmu.
Przed nami okres wakacyjny, dlatego warto korzystać ze świeżego powietrza, ale mądrze – unikając nadmiernego przegrzania ciała.
