Fizjoterapeuta uroginekologiczny – kim jest i czym dokładnie się zajmuje?
Fizjoterapeuta uroginekologiczny to fizjoterapeuta posiadający specjalistyczne przygotowanie w zakresie pracy z kobietami na różnych etapach życia – w okresie dojrzewania, przez ciążę, poród i połóg, aż po wiek dojrzały. Jego obszarem zainteresowania są zaburzenia funkcji mięśni dna miednicy, problemy narządów miednicy mniejszej oraz dolegliwości ze strony układu moczowego i narządów rodnych.
W praktyce klinicznej fizjoterapia uroginekologiczna obejmuje zarówno pracę z pacjentkami po porodzie siłami natury i po cesarskim cięciu, jak i z kobietami zmagającymi się z nietrzymaniem moczu, nietrzymaniem stolca, obniżeniem narządów rodnych czy bólem w okolicy miednicy mniejszej. Istotnym aspektem pracy fizjoterapeuty jest także przygotowanie kobiet w III trymestrze ciąży do porodu oraz wsparcie w bezpiecznym powrocie do aktywności fizycznej po porodzie.
Kiedy udać się do fizjoterapeuty uroginekologicznego?
Najczęstszym powodem konsultacji pozostaje nietrzymanie moczu pojawiające się po porodzie lub w trakcie wysiłku fizycznego. Równie istotne są jednak mniej oczywiste objawy, takie jak uczucie „ciągnięcia” w obrębie miednicy, bóle podczas współżycia czy bolesne miesiączkowanie.
Do fizjoterapeuty uroginekologicznego warto zgłosić się także przy podejrzeniu obniżenia narządów miednicy mniejszej, obniżenia odbytnicy czy rozejścia spojenia łonowego. Fizjoterapia znajduje zastosowanie również u kobiet po operacjach ginekologicznych, z obniżeniem narządów miednicy mniejszej oraz u pacjentek w różnym wieku, które doświadczają przewlekłych dolegliwości bólowych w okolicy miednicy.
Przeczytaj również:
Nietrzymanie moczu w ciąży – czy popuszczanie moczu w ciąży jest normalne? Jak można temu zapobiec?
Jak pomaga fizoterapia?
Skuteczność fizjoterapii uroginekologicznej wynika z precyzyjnego oddziaływania na przyczynę problemu, a nie jedynie na objawy. W przypadku nietrzymania moczu czy nietrzymania stolca terapia koncentruje się na poprawie funkcji mięśni dna, ich siły, elastyczności i koordynacji z oddechem.
Przy obniżeniu narządów rodnych oraz obniżeniu narządów miednicy mniejszej celem jest optymalizacja pracy struktur podporowych narządów miednicy oraz zmniejszenie nadmiernych obciążeń działających w tym obszarze. W terapii wykorzystywane są techniki manualne, ćwiczenia wzmacniające oraz nauka prawidłowych wzorców ruchowych w życiu codziennym.
Jak wygląda pierwsza wizyta u fizjoterapeuty uroginekologicznego?
Pierwsza konsultacja ma charakter szczegółowy i zawsze uwzględnia indywidualne potrzeby pacjentki. Rozpoczyna się od rozmowy, podczas której omawiane są problemy zdrowotne, przebieg ciąży i porodu, dotychczasowe leczenie, przebyte operacje ginekologiczne, a także styl życia (w tym siedzący tryb życia lub przeciwnie – bardzo aktywny tryb funkcjonowania, który również może mieć negatywny wpływ na mięśnie dna miednicy mniejszej).
Fizjoterapeuta uroginekologiczny analizuje zgłaszane dolegliwości, takie jak np.:
ból kręgosłupa,
dolegliwości bólowe w okolicy kości krzyżowej,
trudności przy oddawaniu moczu lub stolca,
nietrzymanie moczu,
ból podczas współżycia,
wypadająca macica,
brak orgazmu,
uczucie luzu w pochwie.
Już na tym etapie pacjentka uczy się rozumieć mechanizmy powstawania objawów oraz dowiaduje się, na czym polega fizjoterapia uroginekologiczna i jaki może jej pomóc w codziennym życiu.
Przeczytaj również:
Jak zmienia się i wygląda pochwa po porodzie?
Badanie wewnętrzne, ocena oddechu i postawy – co i dlaczego analizuje specjalista?
Badanie funkcjonalne stanowi fundament skutecznej terapii. Obejmuje ono ocenę postawy ciała, ustawienia miednicy, pracy stawów biodrowych oraz mięśni brzucha, w tym mięśni prostych brzucha. Bardzo ważna jest również ocena toru oddechowego, ponieważ nieprawidłowy oddech wpływa bezpośrednio na napięcie mięśni dna miednicy.
W zależności od wskazań i po uzyskaniu świadomej zgody pacjentki, fizjoterapeutka uroginekologiczna może wykonać badanie przezpochwowe lub badanie per rectum. Pozwalają one ocenić siłę, koordynację i ewentualne nadmierne napięcia mięśni dna oraz stan tkanek w obrębie miednicy mniejszej. W trakcie wizyty często wykonywana jest także ocena blizny po nacięciu krocza lub po cięciu cesarskim, jeśli takie istnieją.
Fizjoterapia uroginekologiczna – jakie ćwiczenia?
U fizjoterapeuty uroginekologicznego ćwiczenia są dobierane indywidualnie (po badaniu i ocenie mięśni dna miednicy), ale najczęściej obejmują takie elementy:
Nauka prawidłowego oddechu i pracy przepony
oddychanie przeponowe;
koordynacja oddechu z napięciem/rozluźnieniem dna miednicy.
Ćwiczenia mięśni dna miednicy – w zależności od problemu:
delikatne napinanie i rozluźnianie;
ćwiczenia na wytrzymałość (utrzymanie napięcia przez kilka sekund);
ćwiczenia na szybkie reakcje (krótkie napięcia);
nauka prawidłowego „zassania” – bez spinania pośladków i brzucha.
Ćwiczenia rozluźniające (gdy jest za duże napięcie)
Częste np. przy bólu, endometriozie, po stresie, przy współżyciu bolesnym:
pozycje odciążające miednicę (np. leżenie z podpartymi nogami);
delikatna mobilizacja bioder i miednicy;
techniki relaksacyjne, praca z oddechem.
Stabilizacja tułowia
Nie typowe brzuszki, tylko ćwiczenia typu:
aktywacja mięśnia poprzecznego brzucha;
kontrola ciśnienia w jamie brzusznej;
proste ćwiczenia funkcjonalne (np. w leżeniu, klęku, staniu).
Ćwiczenia funkcjonalne
Fizjoterapeuta często uczy, jak:
kaszleć/kichać bez gubienia moczu;
wstawać z łóżka bez przeciążania kresy białej;
dźwigać i ćwiczyć na siłowni bez „parcia w dół”;
prawidłowo robić przysiad i napiąć brzuch/dno miednicy.
Biofeedback / elektrostymulacja
Pomocne mogą być ćwiczenia z:
sondą dopochwową/doodbytniczą;
elektrostymulacją (np. przy osłabieniu mięśni).
Przeczytaj również:
Nie lubię swojego ciała po ciąży – jak sobie radzić?
Co mówią badania naukowe o skuteczności fizjoterapii uroginekologicznej?
Współczesne rekomendacje medyczne jednoznacznie wskazują fizjoterapię uroginekologiczną jako postępowanie pierwszego wyboru w wielu zaburzeniach układu moczowo‑płciowego. Badania potwierdzają, że regularne ćwiczenia mięśni dna miednicy zmniejszają częstość epizodów nietrzymania moczu, poprawiają komfort życia oraz jakość życia seksualnego.
Udokumentowano także skuteczność terapii uroginekologicznej w redukcji dolegliwości bólowych, poprawie funkcji narządów miednicy oraz w przygotowaniu do porodu i rekonwalescencji po porodzie.
Edukacja, profilaktyka i zmiana nawyków – korzyści wykraczające poza samą terapię
Zakres fizjoterapii uroginekologicznej nie kończy się na wizytach w gabinecie. Dużą część pracy stanowi rozmowa i praktyczna edukacja, dzięki którym pacjentka dowiaduje się, jak na co dzień chronić swoje ciało.
Specjalista tłumaczy, jak prawidłowo korzystać z toalety, jak bezpiecznie podnosić i nosić dziecko oraz jak wykonywać codzienne czynności w taki sposób, aby nie przeciążać okolicy miednicy. To właśnie te pozornie drobne zmiany mają duży wpływ na to, czy efekty terapii utrzymają się w czasie.
Podczas spotkań pacjentka krok po kroku uczy się, jak poprawnie wykonywać zalecone ćwiczenia, jak świadomie pracować z mięśniami i jak włączyć elementy terapii w codzienną rutynę. Wspólnie z fizjoterapeutą ustalany jest realny plan postępowania oraz rytm wizyt, możliwy do pogodzenia z obowiązkami domowymi. Dzięki temu fizjoterapia staje się wsparciem na dłużej, pomaga odzyskać pewność siebie, poprawia komfort życia i pozwala wrócić do nieskrępowanej aktywności fizycznej.
współpraca: redakcja Mamazone
