Od jakiego wieku mogę podać dziecku melisę?
Melisa lekarska (Melissa officinalis) to bylina, czyli roślina wieloletnia, należąca do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae). Nazywana jest także cytrynowym zielem. Melisa zawiera olejek eteryczny o cytrynowym zapachu zawierający monoterpenoidowe aldehydy (cytronellal, neral i geranial), związki polifenolowe (w tym kwas rozmarynowy) i glikozydy monoterpenowe.
Stosowanie melisy u dzieci
Stosowanie leków roślinnych u dzieci budzi wiele wątpliwości ze względu na ograniczoną liczbę badań klinicznych dotyczących ich bezpieczeństwa i skuteczności w populacji pediatrycznej. Wiele preparatów dostępnych na rynku europejskim nie było testowanych u dzieci, dlatego w ulotkach często pojawia się zalecenie, aby nie stosować ich poniżej 12. roku życia. Jednocześnie leki roślinne są powszechnie wykorzystywane, szczególnie w łagodzeniu objawów ze strony układu nerwowego. W związku z tym ich stosowanie u dzieci powinno opierać się na indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka oraz na dostępnych wynikach badań naukowych.
W wielu charakterystykach produktów leczniczych preparaty z melisy są zalecane dopiero od 12. roku życia, ponieważ wcześniej brakuje danych o bezpieczeństwie.
Niektóre syropy z melisą dopuszczają stosowanie od 6. roku życia w zmniejszonej dawce.
Preparaty ziołowe z melisą często nie są zalecane dla dzieci poniżej 3 lat, szczególnie jeśli zawierają alkohol lub duże ilości cukru.
W praktyce pediatrycznej najczęściej stosuje się następujące podejście:
0–6 miesięcy – nie zaleca się stosowania (brak danych bezpieczeństwa).
6 miesięcy – 3 lata – tylko po konsultacji z lekarzem.
3–6 lat – niewielkie ilości naparu lub preparaty dla dzieci.
>6 lat – możliwe stosowanie w małych dawkach.
Przeczytaj również:
Co na uspokojenie dla dziecka?
Czy melisa dla dzieci jest bezpieczna?
W zalecanych ilościach melisa lekarska jest uznawana za stosunkowo bezpieczne zioło.
Najczęstsze możliwe skutki uboczne podczas stosowania melisy to senność, bóle brzucha, zawroty głowy czy reakcje alergiczne.
U dzieci szczególną ostrożność należy zachować gdy:
przyjmują leki uspokajające lub nasenne,
mają choroby tarczycy.
Ile melisy mogę dać dziecku?
Nie istnieje jedno oficjalne dawkowanie dla dzieci, dlatego zaleca się dużo mniejsze ilości niż u dorosłych.
Przykładowe bezpieczne ilości naparu:
3–6 lat: 50–100 ml słabego naparu dziennie,
6–12 lat: 100–150 ml 1–2 razy dziennie.
Dla porównania u dorosłych stosuje się napar z ok. 2 g liścia melisy na 150 ml wody 1–3 razy dziennie.
Czy prawdziwe jest, że melisa uzależnia i uszkadza wątrobę?
To jeden z najczęstszych mitów.
Nie ma dowodów naukowych, że melisa powoduje uzależnienie. Jej działanie uspokajające jest łagodne i nie działa na receptory w sposób podobny do leków nasennych.
Melisa nie jest uznawana za roślinę hepatotoksyczną. Problem może dotyczyć niektórych preparatów zawierających alkohol, które mogą być niebezpieczne dla dzieci i osób z chorobami wątroby.
Przeczytaj również:
Dieta a nadpobudliwość – jak żywienie wpływa na zachowanie dziecka?
Jak działa melisa u dzieci? Właściwości lecznicze melisy
Badania naukowe wskazują, że melisa wykazuje kilka właściwości prozdrowotnych. Do najczęściej opisywanych należą przede wszystkim działanie uspokajające i wspierające zasypianie, a także działanie rozkurczowe w problemach ze strony układu pokarmowego przy np. dolegliwościach trawiennych. Ponadto melisie przypisuje się również właściwości przeciwzapalne, które wynikają z obecności związków roślinnych o działaniu antyoksydacyjnym.
Właściwości melisy: na kolki, na ząbkowanie, na nadpobudliwość, na spanie – na co pomaga melisa?
Nie ma dowodów naukowych, że melisa zmniejsza ból ząbkowania czy przyspiesza wyrzynanie zębów. Może jedynie lekko uspokajać dziecko, co czasem poprawia komfort.
Niektóre badania sugerują, że melisa może zmniejszać napięcie nerwowe, łagodzić stres i poprawiać koncentrację. Jednak efekty są łagodne i krótkotrwałe. Melisa nie jest leczeniem ADHD – może jedynie delikatnie wspierać wyciszenie.
Melisa jest znana ze swoich właściwości uspokajających, skraca czas zasypiania i wpływa na poprawę jakości snu. Może być przyjmowana w stanach niepokoju, stanach lękowych czy trudnościach w zasypianiu na tle nerwowym. Mechanizm może polegać na wpływie na układ GABA w mózgu, który odpowiada za relaksację. Efekt jest jednak znacznie słabszy niż stosowanie leków nasennych, więc nie jest ona stosowana w leczeniu bezsenności.
Herbatka, syrop, krople, tabletki – która forma jest najlepsza dla dzieci?
Najbezpieczniejszą formą melisy dla dzieci jest zwykle herbatka (napar z liści melisy). Pozwala łatwo kontrolować ilość zioła, nie zawiera alkoholu i ma najłagodniejsze działanie. Wystarczy przygotować słaby napar i podać dziecku niewielką ilość, najlepiej wieczorem.
Syropy z melisą są wygodne w użyciu i często przeznaczone specjalnie dla dzieci, jednak warto zwrócić uwagę na ich skład. W wielu z nich znajduje się duża ilość cukru lub dodatkowe zioła, które nie zawsze są potrzebne.
Mniej odpowiednią formą dla najmłodszych są krople z melisy, ponieważ często są to wyciągi alkoholowe. Z tego powodu zwykle nie poleca się ich małym dzieciom.
Tabletki z melisą są natomiast przeznaczone głównie dla starszych dzieci, młodzieży i dorosłych. U młodszych dzieci mogą być trudne do połknięcia, a dawka substancji roślinnej bywa zbyt wysoka.
Przeczytaj również:
Tiki nerwowe u dzieci – skąd się biorą, jak się leczy tiki?
Suplementy diety i leki z melisą
Na rynku dostępnych jest wiele preparatów zawierających melisę lekarską, zarówno w postaci leków roślinnych, jak i suplementów diety. Do popularnych przykładów należą m.in. Melisana Klosterfrau (krople ziołowe o działaniu uspokajającym), Persen (preparat złożony z melisy, kozłka lekarskiego i mięty), a także liczne herbatki ziołowe, np. Melisa Fix. Wśród suplementów diety dostępne są również tabletki lub kapsułki z ekstraktem z melisy, takie jak Melisa Forte lub Melisa Lek-Am, czy z wyciągiem z ziela melisy i z szyszek chmielu jak Meliski, które stosuje się wspomagająco w stanach napięcia nerwowego oraz problemach z zasypianiem.
