USG piersi – na czym polega badanie i co ocenia lekarz?
USG piersi, określane także jako USG gruczołów sutkowych lub USG sutka, jest badaniem obrazowym wykorzystującym fale ultradźwiękowe o wysokiej częstotliwości. Fale te, emitowane przez głowicę aparatu, przenikają przez tkankę piersi i odbijają się od jej struktur, tworząc obraz w czasie rzeczywistym. Badanie ultrasonograficzne pozwala ocenić zarówno powierzchnię piersi, jak i głębiej położone obszary, w tym okolice przy ścianie klatki piersiowej oraz doły pachowe.
Lekarz analizuje obraz USG pod kątem obecności zmian w piersiach, a dokładniej:
ich wielkości,
kształtu,
echogeniczności,
granic.
Badanie USG pozwala odróżnić zmiany łagodne, takie jak torbiele czy dysplazję sutka, od zmian wymagających dalszej diagnostyki, w tym biopsji piersi. W obrazie USG możliwe jest także uwidocznienie zmian zapalnych, krwiaka (np. w celu wykrycia krwiaka po urazie lub przebytej operacji biustu), a także zmian towarzyszących stosowaniu hormonalnej terapii zastępczej lub antykoncepcji hormonalnej.
Zmiany łagodne, takie jak torbiele, mają zwykle regularny kształt, gładkie ściany i charakterystyczny obraz bezechowy. Zmiany nowotworowe częściej wykazują nieregularne granice, zniekształcenie architektury tkanki i niejednorodną echogeniczność. USG pozwala także na wykrycie nieprawidłowych guzków niewyczuwalnych w badaniu palpacyjnym oraz ocenę zmian zapalnych, ropni i krwiaków.
W razie wątpliwości lekarz może zalecić dalszą diagnostykę, w tym wykonanie biopsji piersi pod kontrolą USG lub rozszerzenie diagnostyki o mammografię czy rezonans magnetyczny. USG doppler umożliwia dodatkowo ocenę unaczynienia zmian, co bywa pomocne w różnicowaniu charakteru zmian patologicznych.
Tkanka gruczołowa a tłuszczowa – dlaczego ich proporcje mają znaczenie w USG?
Budowa piersi nie jest stała i zmienia się wraz z wiekiem, pod wpływem hormonów, po przebytych ciążach oraz po karmieniu piersią. Struktura kobiecej piersi składa się z tkanki gruczołowej, odpowiedzialnej za funkcję laktacyjną, oraz z tkanki tłuszczowej, która nadaje piersi objętość i kształt. Proporcje między tymi tkankami mają istotne znaczenie dla diagnostyki obrazowej.
U młodszych kobiet dominująca tkanka gruczołowa sprawia, że mammografia bywa mniej czytelna, natomiast ultrasonograficzne piersi są dobrze widoczne. USG pozwala wówczas na dokładną ocenę struktury gruczołu i wykrycie wczesnych zmian nowotworowych na etapie, gdy są jeszcze niewyczuwalne w badaniu palpacyjnym.
Z kolei u kobiet po menopauzie, gdy tkanka tłuszczowa zaczyna przeważać, obraz USG nadal pozostaje przydatny, zwłaszcza jako uzupełnienie mammografii w profilaktyce raka piersi. Zmiany hormonalne, w tym te związane z hormonalną terapią zastępczą, mogą czasowo zwiększać ilość tkanki gruczołowej, co również wpływa na obraz badania ultrasonograficznego.
Przeczytaj również:
Guzek w piersiach – jak rozpoznać? Przyczyny, objawy, leczenie
Kiedy wykonywać USG piersi? Zalecenia dla różnych grup wiekowych
Wskazania do USG piersi zależą od wieku, budowy piersi, występowania raka piersi w rodzinie oraz obecności objawów klinicznych. U kobiet przed 35. rokiem życia USG piersi jest badaniem pierwszego wyboru w diagnostyce obrazowej. Często stanowi pierwsze USG wykonywane w życiu, zwłaszcza gdy pojawiają się niepokojące objawy, takie jak ból piersi, bolesność piersi, wyciek wydzieliny lub wydzieliny z brodawki sutkowej, a także wyczuwalne palcami zgrubienia w obrębie biustu.
U kobiet po 35. roku życia USG nadal odgrywa ważną rolę, choć coraz częściej jest łączone z mammografią. W grupach zwiększonego ryzyka, przy występowaniu raka piersi u krewnych pierwszego stopnia, przy stosowaniu hormonalnej terapii zastępczej lub po przebytych operacjach biustu, należy wykonywać USG piersi zgodnie z zaleceniami lekarza, niezależnie od wieku.
Lekarze podkreślają, że pierwsze badanie ultrasonograficzne piersi warto wykonać po 20. roku życia.
Częstotliwość wykonywania USG piersi powinna być dostosowana do indywidualnej sytuacji pacjentki. W ramach profilaktyki raka piersi u zdrowych kobiet bez obciążeń rodzinnych badanie USG piersi wykonuje się zazwyczaj raz w roku lub co dwa lata, często jako uzupełnienie samobadania piersi i fizycznego badania lekarskiego.
U kobiet z wykrytymi wcześniej zmianami łagodnymi, torbielami lub dysplazją sutka, przebieg USG piersi bywa elementem regularnej, nawet co półrocznej kontroli. Pozwala ocenić stabilność zmian lub pojawienie się nowych nieprawidłowości.
USG, mammografia, rezonans – jak łączyć badania w profilaktyce raka piersi?
USG piersi, mammografia i rezonans magnetyczny nie konkurują ze sobą, lecz wzajemnie się uzupełniają w diagnostyce obrazowej i profilaktyce raka piersi. USG pozwala na ocenę gruczołów sutkowych u młodszych kobiet, w ciąży i w trakcie karmienia, a także jest pomocne w wykrywaniu wczesnych zmian nowotworowych w gęstej tkance gruczołowej. Mammografia pozostaje podstawą badań przesiewowych u kobiet po 50. roku życia, natomiast rezonans magnetyczny znajduje zastosowanie w grupach wysokiego ryzyka oraz w ocenie rozległości zmian nowotworowych.
Jak przebiega USG piersi krok po kroku?
Przebieg badania USG piersi jest prosty i nieinwazyjny. Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania, choć warto znać datę ostatniej miesiączki oraz dzień cyklu miesiączkowego, ponieważ najlepszy czas na wykonanie USG przypada między 5. a 10 dniem cyklu miesiączkowego. W tym okresie zmiany hormonalne są najmniejsze, a tkanka piersi mniej tkliwa.
Pacjentka kładzie się na leżance, a lekarz nakłada na skórę piersi specjalny żel poprawiający przewodzenie fal ultradźwiękowych. Następnie głowicę aparatu przesuwa po powierzchni piersi, badając kolejno wszystkie kwadranty, okolice brodawki sutkowej oraz doły pachowe w celu oceny węzłów chłonnych. Cały przebieg badania trwa zazwyczaj kilkanaście minut i nie powoduje bólu.
Przeczytaj również:
Ból piersi w ciąży – co oznacza i co robić, kiedy bolą piersi?
USG piersi w ciąży – dlaczego jest bezpieczne i kiedy jest szczególnie zalecane?
USG piersi w ciąży jest metodą całkowicie bezpieczną, ponieważ nie wykorzystuje promieniowania jonizującego. W okresie ciąży piersi ulegają intensywnym zmianom hormonalnym, co sprzyja pojawianiu się zgrubień, bolesności piersi oraz zmian w obrębie gruczołu. W takich sytuacjach należy wykonać USG piersi bez obaw o zdrowie matki i dziecka.
Badanie ultrasonograficzne pozwala:
odróżnić fizjologiczne zmiany w piersiach od patologii,
wykryć torbiel mleczną,
zdiagnozować ropień piersi,
wykluczyć zmiany nowotworowe, które mogą występować także w ciąży.
Wczesne rozpoznanie raka piersi w tym okresie ma zasadnicze znaczenie dla dalszego postępowania terapeutycznego.
Badanie piersi podczas karmienia – jak wygląda USG w okresie laktacji i kiedy je wykonać?
Karmienie piersią nie stanowi przeciwwskazania do wykonania USG piersi. U kobiet karmiących badanie piersi bywa wykonywane w przypadku bólu, wyczuwalnych guzków, wycieku wydzieliny lub podejrzeniu stanu zapalnego. USG sutka pozwala ocenić przewody mlekowe, rozpoznać torbiele mleczne, ropnie oraz inne zmiany w obrębie piersi.
Obraz ultrasonograficzny piersi w okresie karmienia różni się od obrazu u kobiet niekarmiących, jednak doświadczony lekarz jest w stanie prawidłowo zinterpretować zmiany. W razie potrzeby możliwe jest również przeprowadzenie biopsji piersi.
