Sine usta u dziecka – co oznaczają?
Sine usta u dziecka, określane często jako sinica warg, to zjawisko polegające na fioletowym lub niebieskawym zabarwieniu skóry warg, któremu może towarzyszyć również zasinienie wokół ust.
Bezpośrednio spowodowane jest ono zwiększoną ilością krwi odtlenowanej w naczyniach krwionośnych (która przybiera niebiesko-fioletowy, a nie jasnoczerwony odcień), co związane jest z zaburzeniami oddychania lub krążenia.
Dlaczego sinica występuje właśnie w tym miejscu? Głównie dlatego, że wokół ust, nosa czy paznokci skóra dziecka jest najcieńsza, co mocniej uwidacznia naczynia krwionośne (podobnie jak na błonach śluzowych). W zależności od przyczyny, zjawisko to może mieć charakter przejściowy lub długotrwały, a jego interpretacja zależy od wielu czynników, w tym okoliczności wystąpienia oraz obecności innych objawów sinicy. Ważne jest więc uważne obserwowanie dziecka i szybkie reagowanie, jeżeli sytuacja wydaje się niepokojąca.
Kiedy sine usta u dziecka są normą?
W wielu przypadkach zasinienie ust oraz skóry wokół ust u dziecka nie wymaga interwencji medycznej. Zwłaszcza u niemowląt i małych dzieci, u których układy oddechowy i krążenia dopiero się rozwijają, często jest to naturalna reakcja organizmu. Sine usta nie stanowią powodu do niepokoju, jeżeli jest to zjawisko sporadyczne, przejściowe i stosunkowo szybko ustępujące, a poza tym dziecko jest aktywne, spokojne i oddycha normalnie.
W takich przypadkach najczęściej przyczyną sinicy jest:
ekspozycja na zimno – organizm chroniąc kluczowe narządy wewnętrzne powoduje skurcz obwodowych naczyń krwionośnych i ogranicza przepływ krwi w skórze;
emocje – nie tylko wpływają one na układ krążenia, ale intensywny płacz z tzw. zanoszeniem się, może prowadzić do przejściowego zaburzenia rytmu oddychania;
kąpiel lub przebieranie w chłodniejszym pomieszczeniu – organizm małych dzieci dopiero uczy się prawidłowej termoregulacji, dlatego wykonywanie wspomnianych czynności w chłodniejszych pomieszczeniach może prowadzić do chwilowego zasinienia ust i kończyn dziecka;
zmęczenie lub sen – w czasie głębokiego snu u niektórych dzieci może dochodzić do lekkiego spowolnienia oddechu i krążenia, a w efekcie pojawienia się delikatnego zasinienia wokół ust dziecka.
Przeczytaj również:
Gorączka bez innych objawów u dziecka – przyczyny, kiedy zacząć się martwić?
Sine usta u niemowlaka a u starszego dziecka – najczęstsze przyczyny
W związku z rozwojem i dojrzewaniem organizmu dziecka, inne będą najczęstsze przyczyny występowania sinych ust u niemowląt, a inne u starszych dzieci. Pomijając wspomniane wcześniej czynniki fizjologiczne, w większości przypadków u niemowląt zasinienie skóry wokół ust związane jest z:
trudnościami adaptacyjnymi po urodzeniu,
niedojrzałością układu oddechowego i układu krążenia,
przejściowymi bezdechami,
infekcjami dróg oddechowych,
refluksem żołądkowo-przełykowym.
U noworodków i niemowląt fioletowe usta występują zdecydowanie częściej niż u starszych dzieci, jednak zjawisko to jest zwykle krótkotrwałe.
U starszych dzieci z kolei sinica ust pojawia się rzadziej i częściej jest skutkiem różnych chorób, dlatego powinna wzbudzić większą czujność rodziców. Jej przyczyny to przede wszystkim:
wychłodzenie organizmu,
napady duszności spowodowane m.in. alergią, astmą oskrzelową lub innymi chorobami układu oddechowego,
intensywny wysiłek fizyczny,
infekcje dróg oddechowych
choroby układu krążenia.
Sinica u dziecka – objaw chorób serca, płuc i innych schorzeń
Jak już wcześniej wspomnieliśmy, fioletowe usta u dziecka mogą być zarówno niegroźnym zjawiskiem fizjologicznym jak i symptomem innych schorzeń. Niepokój powinna wzbudzać zwłaszcza sytuacja, gdy zasinienie wokół ust pojawia się bez wyraźnej przyczyny i utrzymuje się przez dłuższy czas. W niektórych przypadkach mogą jej wtedy towarzyszyć również inne, niepokojące objawy.
Jakie mogą być jej przyczyny?
Choroby serca – jedną z najczęstszych przyczyn sinicy obwodowej są wady serca. Nieprawidłowy przepływ krwi sprawia, że do naczyń obwodowych dociera krew słabiej utlenowana. Oprócz sinicy, która może utrzymywać się praktycznie cały czas, można zaobserwować wtedy:
przyspieszony oddech,
nadmierną potliwość,
słaby przyrost masy ciała,
przewlekłe zmęczenie.
By potwierdzić przypuszczenia, konieczna jest konsultacja u kardiologa dziecięcego i wykonanie specjalistycznych badań, m.in. echo serca.
Choroby układu oddechowego – siniejące usta mogą być objawem m.in. astmy, zapalenia oskrzeli czy zapalenia płuc. Inne objawy, które mogą wtedy pojawić się u dziecka to:
kaszel,
zaciąganie przestrzeni międzyżebrowej,
duszność,
ból w klatce piersiowej,
złe samopoczucie.
Sine usta u dziecka, wraz z niemożnością złapania oddechu zaobserwujemy również przy niedrożności dróg oddechowych spowodowanej np. ciałem obcym, która to wymaga natychmiastowej interwencji lekarskiej.
Zaburzenia krążenia obwodowego – pojawia się wtedy tzw. sinica obwodowa.
Ciężkie infekcje o charakterze ogólnoustrojowym (sepsa).
Reakcje alergiczne przebiegające z zaburzeniami oddychania.
Zatrucia – często oprócz sinicy pojawiają się również objawy neurologiczne.
Anemia lub methemoglobinemia (rzadkie zaburzenie, w którym hemoglobina traci zdolność transportu tlenu; choroba może być wrodzona lub wywołana kontaktem z niektórymi lekami i substancjami chemicznymi).
U noworodków i małych dzieci szczególną uwagę powinna wzbudzić sinica obejmująca nie tylko usta, ale również język i błony śluzowe, określana jako sinica centralna. Jeżeli dodatkowo pojawią się duszności, senność lub utrata przytomności może ona oznaczać znaczące, zagrażające życiu niedotlenienie.
Przeczytaj również:
Pierwsza pomoc u dziecka – jak reanimować?
Co robić, gdy dziecko ma sine usta?
Choć sinienie ust u dziecka to objaw, który wywołuje stres u każdego rodzica, kluczowe jest zachowanie spokoju i racjonalna ocena sytuacji. Co robić w takim przypadku?
Ustal w jakich okolicznościach pojawiło się zasinienie wokół ust – chłód, płacz, zmęczenie itp.
Ogrzej dziecko – jeżeli podejrzewasz, że przyczyną może być wychłodzenie.
Sprawdź, jak oddycha dziecko – czy oddech jest spokojny czy świszczący, czy nie ma przerw w oddychaniu lub duszności.
Zmierz saturację, jeśli masz pulsoksymetr – to małe, niedrogie urządzenie zakładane na palec lub stopę dziecka, które mierzy poziom natlenienia krwi. Prawidłowa saturacja u dziecka wynosi 95–100%. Wartości poniżej 94% powinny skłonić do kontaktu z lekarzem, a poniżej 90% wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.
Oceń, jak zachowuje się dziecko – czy jest aktywne i reaguje normalnie, albo może jest ospałe czy apatyczne (jeden z alarmujących sygnałów!).
Ustal czy występują dodatkowe objawy – kaszel, gorączka, osłabienie, trudności w jedzeniu itp.
Jeżeli zasinienie szybko ustąpiło, a zachowanie dziecka nie odbiega od normy – nie ma powodu do niepokoju. W przeciwnym razie warto skonsultować się z lekarzem.
Kiedy do lekarza?
Kiedy sine usta u dziecka wymagają natychmiastowej interwencji lekarskiej? Przede wszystkim gdy:
sinica szybko się nasila lub rozwija się sinica centralna,
pojawiają się objawy neurologiczne,
dziecko ma problem z oddychaniem,
wiemy, że ciało obce blokuje drogi oddechowe,
towarzyszą im omdlenia lub wręcz utrata przytomności.
Konsultacja z lekarzem przyda się również, jeśli:
sine usta u dziecka pojawiają się często bez jednoznacznej przyczyny,
zasinienie utrzymuje się przez dłuższy czas (bez względu na postać sinicy),
towarzyszą jej zawroty głowy,
dziecko jest zmęczone i apatyczne.
Lekarz po przeprowadzeniu wywiadu i zbadania dziecka zleci odpowiednią diagnostykę i ustali leczenie dopasowane do zdiagnozowanego schorzenia.
