Na czym polega zabieg krioterapii ogólnoustrojowej?
Krioterapia ogólnoustrojowa (WBC, whole-body cryotherapy) wykorzystuje zimno jako czynnik leczniczy. Pod jego wpływem naczynia krwionośne najpierw intensywnie się kurczą, a następnie rozszerzają, a do tkanek napływa świeża krew zawierająca składniki odżywcze oraz tlen. To sposób na przyspieszenie regeneracji, odnowę biologiczną i odmłodzenie organizmu.
Kriokomora – jak działa?
Koncepcja wykorzystania temperatury kriogenicznej (poniżej -100 stopni Celsjusza) narodziła się w latach 70. XX wieku w Japonii. W roku 1978 roku w Reiken Rheumatism Village Institute w Oita skonstruowano pierwszą komorę kriogeniczną. Kolejne tego typu urządzenia powstały w krótkich odstępach czasu w Niemczech i w Polsce. Rodzime rozwiązanie testowano przede wszystkim na grupie studentów AWF we Wrocławiu.
Sama zasada działania urządzenia jest dosyć prosta. Po wejściu do komory pacjent jest w niej zamykany, a temperatura we wnętrzu drastycznie spada, osiągając pułap od -120 do nawet -180 stopni Celsjusza. Proces jest ściśle kontrolowany przez zintegrowany z komorą komputer, który steruje systemem chłodzenia bazującym na ciekłym azocie.
Zabieg WBC trwa około 1-3 minuty, a po opuszczeniu komory pacjent wykonuje proste ćwiczenia ogólnorozwojowe pod okiem fizjoterapeuty.
Przeczytaj również:
Zapalenie stawu biodrowego u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie, rehabilitacja, ćwiczenia, powikłania
Wskazania do zabiegu w kriokomorze – kiedy stosować leczenie zimnem?
Terapia zimnem jest stosowana przede wszystkim w różnego rodzaju chorobach o podłożu reumatycznym. Wskazania do zastosowania WBC obejmują leczenie chorób reumatycznych i zwyrodnieniowych stawów obwodowych oraz kręgosłupa (np. reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa). Korzystają z niej też osoby, u których występują:
zmiany przeciążeniowe, pourazowe mięśni i stawów, dyskopatie oraz choroby zwyrodnieniowe,
zespoły depresyjne i nerwice,
nadwaga, otyłość i cellulit.
Dodatkowo krioterapia ogólnoustrojowa jest wykorzystywana przez osoby profesjonalnie lub amatorsko trenujące sport jako forma odnowy biologicznej zarówno przed, jak i po treningu.
Wbrew powszechnym obawom przeciwwskazaniem do kriokomory nie są m.in.: toczeń rumieniowaty układowy (w początkowym stadium), cukrzyca, żylaki podudzi, częstoskurcz napadowy. Również w przypadku wielu nowotworów jest to dopuszczalna forma terapii, choć wymaga się od pacjenta wydania oświadczenia o braku przeciwwskazań przez lekarza onkologa.
Zabieg w kriokomorze krok po kroku
Zabieg krioterapii WBC jest realizowany przy użyciu zestawów składających się z trzech głównych elementów: kabiny zabiegowej, pulpitu sterowniczego oraz zespołu urządzeń wytwarzających obłok gazowy o określonych parametrach. Są to tzw. komory typu wrocławskiego.
Zespół produkuje sprężone, pozbawione pary wodnej powietrze, które zostaje przekazane do wymiennika ciepła, gdzie ma kontakt z ciekłym azotem stanowiącym źródło zimna. Zadaniem ciekłego azotu jest schłodzić powietrze, które jest doprowadzane do komory zabiegowej. Nowoczesne komory umożliwiają kontakt z pacjentami oraz ich obserwowanie. Są też wyposażone wawaryjne wyłączniki.
Zimne powietrze jest systematycznie odprowadzane na zewnątrz, co pozwala na kształtowanie obłoku gazu. Zwykle też możliwe jest wyłączenie z zabiegu rejonu głowy, która jest szczególnie wrażliwa na działanie zimna. Urządzenie sterownicze pozwala na ustawienie takich parametrów zabiegu jak:
temperatura (od -120 do -180 stopni Celsjusza),
czas trwania zabiegu (od 1 do 4 minut, zwykle 3 minuty),
ciśnienia sprężonego powietrza i rozprężającego się ciekłego azotu.
Przed wejściem do komory pacjenci wykonują pomiar ciśnienia tętniczego krwi. Należy też usunąć metalowe przedmioty, a w razie potrzeby – osuszyć ciało. Podczas zabiegu krioterapii należy założyć specjalny strój: skarpetki, rękawiczki, opaskę na głowę, czapkę i maskę na twarz. Podczas zabiegu należy przemieszczać się dookoła kriokomory.
W ramach terapii stosowanych np. w chorobach reumatycznych tkanek miękkich lub dolegliwościach bólowych zwykle stosuje się cykle po 10 lub 20 zabiegów krioterapii.
Co ciekawe, okazuje się, że coraz bardziej popularne morsowanie jest znacznie bardziej obciążające dla organizmu niż kriokomora. Wynika to z faktu, że podczas zanurzenia ciała w lodowatej wodzie tracimy ciepło aż 250-krotnie silniej niż w przypadku zabiegu krioterapii, pomimo drastycznych różnic temperatur między 0 a -180 stopni Celsjusza. Chociażby z tego względu morsowanie powinno być stosowane wyłącznie przez osoby zdrowe, podczas gdy krioterapia ogólna sprawdza się też w wielu chorobach.
Przeczytaj również:
Termofor z pestek wiśni – bezpieczne ciepło dla dzieci i dorosłych
Kriokomora – przeciwwskazania
Pomimo pozytywnego wpływu krioterapii na zdrowie, nie w każdym przypadku będzie to dobre rozwiązanie. Intensywne zimno w wielu przypadkach może okazać się wręcz niebezpieczne.
Do przeciwwskazań o charakterze bezwzględnym zalicza się m.in.:
ciężką chorobę serca, niewydolność krążenia i zaawansowane nadciśnienie tętnicze lub miażdżycę,
zaburzenia rytmu serca,
przebyte zatory tętnicze,
choroby płuc (z wyjątkiem astmy),
nadwrażliwość na zimno,
nadczynność lub niedoczynność tarczycy,
ostre infekcje,
epilepsję,
choroby psychiczne,
nadmierną potliwość.
Terapię zimnem eliminują także niektóre grupy leków jak neuroleptyki. Z lekarzem należy skonsultować także zwiększoną częstotliwość rytmu serca (powyżej 100 uderzeń na minutę), różne formy dusznicy, wady zastawek serca lub wiek powyżej 65 lat.
Skutki zabiegu w kriokomorze
Obecnie skuteczność WBC nie budzi wątpliwości i została wielokrotnie potwierdzona w publikacjach naukowych. Czego można spodziewać się po terapii zimnem? Najważniejsze korzyści zdrowotne obejmują:
zmniejszenie odczuwanego bólu – wynika ze zwiększonego wydzielania beta-endorfin i wyłączenia receptorów czuciowych oraz ich połączeń z proprioceptorami;
eliminację obrzęku wskutek przekrwienia tkanek i zwiększonego przepływu krwi;
rozluźnienie mięśni szkieletowych i zwiększenie ich siły;
zwiększenie zakresu ruchu stawów w rejonie objętym leczeniem;
wzrost stężenia adrenaliny, noradrenaliny, hormonu adrenokortykotropowego, kortyzolu, testosteronu (u mężczyzn) w surowicy;
wzrost stężenia hemoglobiny, leukocytów, płytek krwi i kreatyniny.
Dodatkowo jako zalety korzystania z krioterapii ogólnoustrojowej zwykle wymienia się też redukcję stresu, hartowanie organizmu i regulację pracy układu sercowo-naczyniowego. Okazuje się też, że oddziaływanie WBC w połączeniu z kinezyterapią znacząco poprawia efekty rehabilitacji narządu ruchu.
Przeczytaj również:
Kinesiotaping w ciąży – sposób na bóle i obrzęki
Ile kosztuje zabieg w kriokomorze i jak często można z niego korzystać?
Pomimo konieczności wykorzystania specjalistycznego sprzętu, krioterapia ogólnoustrojowa nie jest już zabiegiem drogim. Pojedyncze wejście wiąże się z wydatkiem od 30 do 60 zł, przy czym cena zwykle jest mniejsza przy zakupie karnetu i całego pakietu wejść od razu.
Częstotliwość zabiegów należy ustalać z lekarzem. W wielu przypadkach nie ma przeciwwskazań, aby z kriokomory korzystać codziennie przez dwa lub trzy tygodnie, albo doraźnie – w zależności od potrzeb (np. redukcja bolesności mięśniowej po treningu). Przed pierwszym zabiegiem należy jednak skonsultować z lekarzem ewentualne problemy zdrowotne. W przypadku występowania przeciwwskazań o charakterze względnym lepszym rozwiązaniem może okazać się krioterapia miejscowa.
