Czym jest wypadanie pochwy po ciąży?
Wypadanie pochwy (prolaps pochwy) polega na obniżeniu ścian pochwy wskutek osłabienia mięśni i więzadeł dna miednicy. W cięższych przypadkach część pochwy może wysuwać się poza szparę sromową. Zaburzenie często współistnieje z obniżeniem lub wypadaniem macicy oraz pęcherza moczowego.
Miednica człowieka stanowi wytrzymały pierścień kostny otaczający dolną część tułowia. W jej środku znajduje się otwór, przez który przechodzą m.in. pochwa, odbytnica i cewka moczowa. Między tymi narządami a kośćmi miednicy znajdują się mięśnie i więzadła, które utrzymują ich anatomiczne położenie. Owe mięśnie i więzadła dzieli się funkcjonalnie na aparat podporowy i wieszadłowy narządów płciowych. Mają one zapobiegać wypychaniu macicy i pochwy z miednicy podczas zwiększonego ciśnienia w jamie brzusznej (np. podczas parcia), a jednocześnie być na tyle rozciągliwe, by umożliwić swobodne powiększanie się macicy w ciąży.
Zdarza się, że ich funkcja zostaje zaburzona.
Jakie są przyczyny wypadania pochwy i macicy?
- Dzieje się tak podczas porodu drogami natury. Mięśnie i więzadła utrzymujące pochwę rozciągają się i ulegają uszkodzeniom (zwłaszcza podczas porodu dużego dziecka, porodu wspomaganego kleszczami lub próżnociągiem i powikłanego pęknięciem krocza), co przyczynia się do wypadania pochwy po porodzie.
- Kobiety cierpiące na genetycznie uwarunkowane choroby tkanki łącznej mają słabsze więzadła. Objawia się to m.in. nadmierną ruchomością stawów i wiotką skórą.
- Za wypadanie pochwy może odpowiadać zwiększone ciśnienie w jamie brzusznej, które „wypycha” żeńskie narządy płciowe na zewnątrz, np. podczas wypróżniania się u osób z zaparciami, z powodu przewlekłego kaszlu i otyłości.
Wypadanie pochwy i macicy może wystąpić także u starszych kobiet, u których dochodzi do osłabienia mięśni i rozciągnięcia więzadeł utrzymujących pochwę i macicę we właściwym położeniu.
Przeczytaj również:
Jak zmienia się i wygląda pochwa po porodzie?
Wypadanie pochwy po porodzie – jak rozpoznać, że pochwa wypada?
Objawy wypadania pochwy zgłaszane przez pacjentki zależą od stopnia zaawansowania choroby. We wczesnych zmianach występuje obniżenie przedniej, tylnej lub obu ścian pochwy, zwane cystocele (z przodu) lub rectocele (z tyłu). W czasie badania ginekologicznego lekarz może też zauważyć cechy obniżenia macicy.
Na tym etapie kobiety zgłaszają:
- ból podczas stosunku,
- uczucie ciała obcego w pochwie,
- bóle podbrzusza i okolicy krzyżowej, którym mogą towarzyszyć zaburzenia oddawania moczu (np. nietrzymanie moczu) i stolca.
W bardziej zaawansowanych przypadkach dochodzi do ukazywania się w szparze sromowej ścian pochwy podczas kaszlu czy parcia na stolec i zaostrzenia dolegliwości. Jeżeli choroba postępuje, coraz większa część pochwy ukazuje się na zewnątrz, aż do wypadania macicy, kiedy to między wargami sromowymi widoczna jest jej szyjka.
Wypadanie pochwy po ciąży, a częściej obniżenie pochwy, może dotyczyć kobiet stosunkowo młodych, już przed 40. rokiem życia, zwłaszcza gdy są obciążone czynnikami ryzyka zaburzeń statyki narządów płciowych.
Szacuje się, że objawowe zaburzenia statyki narządów miednicy dotyczą około 3–11% kobiet, natomiast w badaniu ginekologicznym cechy obniżenia narządów stwierdza się nawet u 40–50% kobiet po porodach drogami natury i w wieku pomenopauzalnym.
Jeżeli jednak dolegliwości związane z wypadającą pochwą i macicą nasilają się, warto udać się do lekarza i zaplanować leczenie.
Przeczytaj również:
Wypadanie włosów po ciąży – jak sobie pomóc?
Diagnostyka wypadania pochwy
Rozpoznanie wypadania pochwy opiera się przede wszystkim na wywiadzie medycznym oraz badaniu ginekologicznym. Lekarz pyta o występujące dolegliwości, takie jak uczucie ciężkości lub „ciągnięcia” w pochwie, obecność wyczuwalnego guzka przy wejściu do pochwy, ból podczas współżycia, problemy z oddawaniem moczu lub stolca oraz o przebyte porody i inne czynniki ryzyka.
Podczas badania ginekologicznego oceniane jest położenie narządów miednicy mniejszej zarówno w spoczynku, jak i podczas parcia. Dzięki temu można określić, które narządy uległy obniżeniu oraz ocenić stopień zaawansowania zmian. W wielu ośrodkach wykorzystuje się międzynarodową klasyfikację POP-Q, która pozwala w obiektywny sposób ocenić nasilenie obniżenia narządów i zaplanować odpowiednie leczenie.
- Stopień 0 to brak obniżenia narządów miednicy.
- Stopień I – obniżenie jest niewielkie, a najniżej położona część pochwy znajduje się ponad 1 cm powyżej wejścia do pochwy.
- Stopień II – obniżenie sięga do wejścia do pochwy lub znajduje się do 1 cm powyżej albo poniżej niego.
- Stopień III – znaczne wypadanie, gdy narządy wystają ponad 1 cm poza wejście do pochwy, ale nie dochodzi do całkowitego wypadnięcia.
- Stopień IV – całkowite lub niemal całkowite wypadnięcie pochwy lub innych narządów miednicy poza szparę sromową.
Im wyższy stopień wypadania, tym większe nasilenie objawów i większe prawdopodobieństwo konieczności wdrożenia leczenia zabiegowego. O wyborze metody terapii decyduje jednak nie tylko stopień zaawansowania zmian, ale również wiek pacjentki, nasilenie dolegliwości oraz jej plany dotyczące przyszłych ciąż.
Jeżeli pacjentka zgłasza dodatkowo nietrzymanie moczu, trudności z opróżnianiem pęcherza lub nawracające zakażenia dróg moczowych, lekarz może zlecić badania uzupełniające, takie jak badanie ogólne moczu, pomiar zalegania moczu po mikcji (USG) czy – w wybranych przypadkach – badanie urodynamiczne. Badania obrazowe wykonuje się rzadziej i są one zarezerwowane głównie dla bardziej złożonych przypadków lub planowania leczenia operacyjnego.
Przeczytaj również:
Nie lubię swojego ciała po ciąży – jak sobie radzić?
Jak leczyć wypadanie narządów rodnych po ciąży?
Najprostszym i najtańszym sposobem walki z problemem wypadającej pochwy jest świadome mu zapobieganie. W tym celu poleca się ćwiczenia mięśni dna miednicy zwanych popularnie mięśniami Kegla. W internecie można znaleźć na ten temat wiele filmów instruktażowych. Pomaga to nie tylko w zapobieganiu wypadaniu macicy i pochwy, ale także ułatwia poród drogami natury, przyspiesza rekonwalescencję po porodzie, chroni przed nietrzymaniem moczu i zwiększa sprawność seksualną.
Ciężarne mogą udać się do szkoły rodzenia, gdzie dowiedzą się, jak wzmacniać mięśnie krocza i jak zachowywać się podczas porodu, by przebiegał on możliwie mało traumatycznie (w kontrolowany sposób, zgodnie z zaleceniami położnej i lekarza, aby zmniejszyć ryzyko urazu krocza).
U kobiet, którym już zdiagnozowano wypadającą pochwę, poleca się:
- kremy z estrogenem (poprawiają elastyczność tkanek),
- ćwiczyć mięśnie dna miednicy,
- stosować pessar ginekologiczny (małe urządzenia wkładane przez pacjentkę do pochwy, mające podpierać jej ścianki i utrzymywać we właściwej pozycji).
Czasami niezbędne jest leczenie operacyjne, zwłaszcza przy wypadającej macicy, polegające na przymocowaniu narządu rodnego za pomocą szwów, specjalnych taśm lub siatek do okolicznych tkanek. Operacja może odbyć się z dostępu przez pochwę, laparoskopowo lub klasycznie, zależnie od decyzji lekarza i pacjentki.
U starszych kobiet cierpiących na wypadanie macicy można wykonać operację jej usunięcia z jednoczasową plastyką pochwy. Taką operację w wielu przypadkach można przeprowadzić przez pochwę lub laparoskopowo z pozostawieniem znikomych śladów na skórze.
współpraca: redakcja Mamazone
