Zaburzenia hormonalne – objawy skórne, metaboliczne, psychiczne i inne
Zaburzenia hormonalne to bardzo szerokie określenie, obejmujące nieprawidłowe wydzielanie hormonów przez gruczoły dokrewne. Hormony mogą być produkowane w nadmiarze albo w zbyt małej ilości, a konsekwencje takich zmian są widoczne w różnych obszarach funkcjonowania organizmu – u kobiet szczególne znaczenie mają hormony związane z funkcjonowaniem jajników i układu rozrodczego, ale częstym problemem są również zaburzenia pracy tarczycy.
Niestety, objawy zaburzeń hormonalnych często są niespecyficzne. Mogą pojawiać się stopniowo i przypominać symptomy innych chorób lub być przypisywane przemęczeniu czy stresowi. Do najczęściej obserwowanych symptomów należą:
• objawy ogólne – w tym przewlekłe zmęczenie, osłabienie, zaburzenia snu, nieuzasadnione zwiększenie lub zmniejszenie masy ciała, nietolerancja zimna lub ciepła, a także rozdrażnienie czy ogólne obniżenie nastroju;
• objawy skórne – takie jak nadmierne przetłuszczanie skóry głowy, trądzik, suchość skóry, nadpotliwość, wypadanie włosów, łamliwość paznokci czy pojawienie się nadmiernego owłosienia. Szczególnie istotne diagnostycznie jest współwystępowanie trądziku z hirsutyzmem, zaburzeniami miesiączkowania lub łysieniem androgenowym;
• objawy metaboliczne – takie jak trudności z utrzymaniem prawidłowej masy ciała, nieuzasadnione tycie lub chudnięcie, zaburzenia gospodarki lipidowej, zwiększone pragnienie oraz częste oddawanie moczu (co może sugerować zaburzenia gospodarki węglowodanowej);
• objawy ze strony układu rozrodczego – w tym nieregularne, bardzo obfite lub bolesne miesiączki, brak miesiączki, obniżone libido, trudności z zajściem w ciążę oraz problemy z jej donoszeniem, symptomy przedwczesnej menopauzy;
• objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego – między innymi kołatania serca, przyspieszenie lub zwolnienie jego pracy, podwyższone ciśnienie tętnicze czy obrzęki;
• objawy neurologiczne i psychiczne – problemy z koncentracją i pamięcią, bóle głowy, zaburzenia snu, rozdrażnienie, obniżenie nastroju, stany lękowe oraz inne zmiany samopoczucia
Zaburzenia hormonalne – badania
Jak potwierdzić lub wykluczyć nieprawidłowości w zakresie hormonów kobiecych? Badania powinien oczywiście zlecić lekarz – na podstawie objawów pacjentki, wieku, historii chorób, przyjmowanych leków oraz – w przypadku hormonów płciowych – fazy cyklu miesiączkowego. Diagnostyka obejmuje najczęściej:
• badania androgenów – w tym oznaczenie testosteronu, a w określonych sytuacjach również testosteronu wolnego, SHBG, DHEA-S czy androstendionu. Są szczególnie istotne przy objawach sugerujących nadmiar androgenów, takich jak hirsutyzm, trądzik czy łysienie typu męskiego (androgenowe);
• oznaczenie poziomu estradiolu. Jego interpretacja zależy między innymi od wieku, fazy cyklu miesiączkowego oraz innych wyników hormonalnych. Badanie może być wykorzystywane w diagnostyce zaburzeń cyklu, funkcji jajników czy okresu okołomenopauzalnego;
• badania progesteronu i prolaktyny. Poziom progesteronu jest oceniany w celu wychwycenia nieprawidłowości w zakresie owulacji, natomiast prolaktyna ma znaczenie między innymi przy zaburzeniach miesiączkowania i problemach z płodnością;
• badania gonadotropin (FSH i LH). Hormony te uczestniczą w regulacji funkcjonowania jajników. Ich oznaczenie może być pomocne w diagnostyce zaburzeń miesiączkowania, nieprawidłowej funkcji jajników czy problemów z płodnością;
• badanie hormonów tarczycy oraz TSH – podstawowym badaniem oceniającym funkcję tarczycy jest TSH (o którym więcej informacji znajduje się np. w opisie Alab.pl: https://www.alab.pl/badanie/tyreotropina-tsh-trzeciej-generacji-l69). W zależności od wyniku i podejrzenia konkretnej choroby oznacza się również fT4 i fT3, a przy podejrzeniu choroby autoimmunologicznej – przeciwciała anty-TPO i anty-TG;
• inne badania – w zależności od objawów lekarz może zalecić oznaczenie kortyzolu, glukozy, insuliny, HbA1c lub wykonanie OGTT. W określonych przypadkach diagnostyka obejmuje także badanie AMH (poziom rezerwy jajnikowej). Przy podejrzeniu zmian w drogach rodnych lub tarczycy pomocne może być USG.
Część wymienionych powyżej badań można wykonać w ramach specjalnych pakietów – ukierunkowanych na konkretny obszar zdrowotny pacjenta. Przykładem może tu być rozszerzony pakiet hormony kobiece, dokładnie opisany m.in. na stronie ALAB laboratoria: https://www.alab.pl/pakiet/pakiet-hormony-kobiece-rozszerzony.
Z czego mogą wynikać zaburzenia hormonalne? Przyczyny nieprawidłowości – podobnie, jak w przypadku objawów – są liczne i nie zawsze da się je precyzyjnie uchwycić. Do zaburzeń w omawianym zakresie mogą przyczynić się między innymi czynniki genetyczne, choroby autoimmunologiczne, nieprawidłowa dieta i niehigieniczny tryb życia czy ekspozycja na leki i toksyny. Nie bez znaczenia pozostaje również wiek, który determinuje ogromne zmiany hormonalne powiązane z menopauzą.
artykuł sponsorowany
