Czym jest monitoring cyklu i na czym polega?
Monitoring cyklu (folikulometria) to seria badań wykonywanych przez ginekologa w celu zweryfikowania prawidłowości przebiegania cyklu miesięcznego – czy i kiedy dochodzi do owulacji i czy przebiega ona prawidłowo.
Cykl miesiączkowy kobiety trwa zazwyczaj od 24 do 32 dni. Można w nim wyróżnić cztery etapy:
menstruację – fazę krwawienia miesiączkowego, która trwa mniej więcej od 4 do 6 dni. Pojawia się wówczas, kiedy nie doszło do zapłodnienia i następuje złuszczanie błony śluzowej macicy;
fazę folikularną (pęcherzykową) – dochodzi w niej do dojrzewania pęcherzyków jajnikowych. Wówczas wzrasta poziom estrogenów, a śluz szyjkowy jest przejrzysty i ma konsystencję białka kurzego. To właśnie podczas tej fazy kobiety odczuwają przypływ energii, poprawia się kondycja ich włosów i skóry, mają zazwyczaj lepsze samopoczucie;
fazę owulacyjną (jajeczkowanie) – kulminacyjną fazę cyklu miesięcznego, w której z pęcherzyka Graafa uwalnia się dojrzała, gotowa do zapłodnienia komórka jajowa. W tej fazie śluz jest gęsty i rozciągliwy, by ułatwić ewentualny transport plemników. Odczuwa się zwiększony popęd seksualny, a kobieta często czuje się najbardziej atrakcyjna;
fazę lutealną (wydzielniczą) – ostatnią fazę cyklu miesiączkowego – w jej przebiegu śluzówka macicy przygotowuje się do przyjęcia zapłodnionej komórki jajowej. Pojawiają się wahania nastroju, większe rozdrażnienie, tkliwość i ból piersi oraz uczucie opuchnięcia spowodowane zatrzymaniem wody w organizmie. Śluz szyjkowy jest biały lub kremowy, gęsty i lepki, a tuż przed miesiączką może zanikać i powodować suchość pochwy.
W cyklach regularnych owulacja przypada w połowie cyklu, mniej więcej około 14 dnia. Cykl miesięczny mierzony jest od pierwszego dnia miesiączki do ostatniego dnia poprzedzającego kolejną miesiączkę.
Monitoring cyklu poprzez USG ginekologiczne pomaga ustalić, czy każda z faz przebiega prawidłowo. USG dopochwowe pozwala na obserwację układu rozrodczego kobiety oraz jego funkcjonowania.
Cykl miesięczny i zjawiska w nim zachodzące to proces, który powinna znać każda kobieta, niezależnie od tego, czy planuje potomstwo czy nie. Wszelkie zaburzenia cyklu, jego znaczne wydłużenie, skrócenie lub pojawienie się innych, nietypowych objawów, mogą wskazywać na zaburzenia hormonalne, które wymagają konsultacji ze specjalistą.
Sprawdź nasz kalkulator miesiączkowy
Kiedy warto zdecydować się na monitoring cyklu?
Monitoring owulacji czy też monitoring cyklu to seria badań, która może znacznie ułatwić poczęcie dziecka. Przeznaczona jest dla kobiet starających się o potomstwo zarówno drogą naturalną, jak w procesie wspomaganego rozrodu, np. przy in vitro. Jest również pomocny w diagnostyce niepłodności.
Kiedy warto zgłosić się na monitoring cyklu?
W przypadku bezskutecznego starania się o dziecko.
W sytuacji zaobserwowania nieprawidłowości w przebiegu cyklu miesięcznego.
W przypadku zaburzeń endokrynologicznych.
W fazie przygotowania do procedur wspomaganego rozrodu.
W przypadku leczenia niepłodności.
Dla lepszego poznania funkcjonowania organizmu na początku starań o dziecko.
Po stymulacji hormonalnej jajników.
Na monitoring cyklu może się zdecydować każda kobieta, niezależnie od tego, czy przygotowuje się do zapłodnienia pozaustrojowego czy stara się naturalnie o dziecko, bez względu na wiek oraz historię medyczną. Jednak jest szczególnie zalecany w sytuacji, kiedy starania o dziecko przez dłuższy czas są nieskuteczne oraz jeśli kobieta boryka się z problemami w obrębie układu rozrodczego.
Przeczytaj również:
Zespół policystycznych jajników (PCOS) – planowanie ciąży, przyczyny, objawy, leczenie
Jak wygląda monitoring cyklu?
Monitoring cyklu jest bardzo podobny do klasycznego badania USG z głowicą dopochwową w gabinecie ginekologicznym. Polega on na obserwacji wzrostu pęcherzyków jajnikowych i ocenie grubości błony śluzowej macicy (grubość endometrium) oraz gotowości śluzówki do ewentualnego przyjęcia zarodka, co robi się za pomocą USG dopochwowego.
Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania poza opróżnieniem pęcherza moczowego.
W którym dniu cyklu zacząć obserwację?
W ramach procedury monitorowania cyklu wykonuje się serię badań. Pierwsze spotkanie ze specjalistą odbywa się zazwyczaj między 5. a 8. dniem od pierwszego dnia miesiączki, choć wiele jednak zależy od długości cykli.
Przy standardowej długości cyklu – 28 dniach – najlepiej zgłosić się około 10.-12. dnia cyklu. Przy krótszych cyklach czas ten odpowiednio się zmniejsza i badanie można wykonać już około 9.-10. dnia, z kolei jeśli cykle trwają powyżej 30 dni, wizytę należy odbyć mniej więcej około 12.-14. dnia cyklu.
Podczas pierwszej wizyty lekarz ocenia stan błony śluzowej macicy i obecność pęcherzyków jajnikowych i na tej podstawie wyznacza termin kolejnych badań (zazwyczaj po 2-3 dniach), podczas których będzie obserwował ich wzrost i moment owulacji, czyli uwolnienia komórki jajowej. Jeśli monitoring cyklu wykaże brak owulacji – konieczna będzie dalsza diagnostyka i dodatkowe badania.
Przeczytaj również:
Punkcja jajników – kiedy się ją wykonuje, jak przebiega?
Monitoring cyklu – najczęściej zadawane pytania
Ile wizyt obejmuje pełny monitoring?
Pełny monitoring cyklu to zazwyczaj od 2 do 4 wizyt z badaniem USG.
Czy monitoring cyklu jest bolesny?
Monitoring cyklu jest badaniem nieinwazyjnym i bezbolesnym. Może się jednak wiązać z nieznacznym dyskomfortem w chwili wprowadzania głowicy dopochwowej, co jest kwestią indywidualną dla każdej kobiety.
Ile kosztuje monitoring cyklu w Polsce?
Koszt monitorowania owulacji zależy od miejsca, w jakim się go wykonuje. Każde badanie jest płatne tak samo, jak prywatne badanie ginekologiczne – wynosi więc mniej więcej od 100 do 300 zł za wizytę, w zależności od tego, czy obejmuje również konsultację lekarską. Cała procedura monitorowania cyklu, a więc 2-4 badania, do koszt mniej więcej od 400 do 1200 zł.
Czy można wykonać monitoring na NFZ?
Monitoring cyklu nie jest badaniem refundowanym. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy kobieta ma rozpoznaną niepłodność, a monitoring jest elementem leczenia niepłodności lub jeśli kobieta jest w trakcie procedury in vitro lub zabiegu inseminacji w placówce, która posiada kontrakt z NFZ.
Jak przygotować się do pierwszej wizyty?
Monitoring cyklu warto rozpocząć od konsultacji z ginekologiem. Powinien on poznać powód, dla którego chce się rozpocząć monitorowanie owulacji, a przede wszystkim przeprowadzi wywiad dotyczący długości i przebiegu cyklu miesiączkowego. Same badania USG podczas monitoringu cyklu nie wymagają żadnego przygotowania, ponieważ niczym nie różnią się od klasycznego USG ginekologicznego.
