Co to jest waginoza bakteryjna?
Waginoza bakteryjna (ang. bacterial vaginosis), nazywana też bakteryjnym zapaleniem pochwy to jedna z najczęściej występujących chorób intymnych u kobiet. Polega na zaburzeniu naturalnej równowagi bakteryjnej pochwy i nadmiernym namnażaniu się bakterii beztlenowych. Objawia się najczęściej charakterystycznymi upławami o rybim zapachu, pieczeniem oraz dyskomfortem w okolicach intymnych. Gatunkiem, który najczęściej powoduje objawy bakteryjnego zapalenia pochwy, jest Gardnerella vaginalis.
Aby móc zrozumieć, w jaki sposób dochodzi do rozwoju waginozy bakteryjnej, na początku należy wiedzieć, że w warunkach fizjologicznych środowisko pochwy nie jest jałowe. Bytują w niej różne pożyteczne bakterie, z których większość, bo ponad 90% stanowią należące do rodzaju Lactobacillus pałeczki kwasu mlekowego, wytwarzające kwas mlekowy wchodzący w skład wydzieliny pochwowej, odpowiedzialny za utrzymanie jej kwaśnego pH – prawidłowe pH pochwy wynosi zwykle od 3,8 do 4,5 i stanowi naturalną barierę ochronną przed drobnoustrojami chorobotwórczymi. Wydzielina ta stanowi ważny czynnik chroniący przed nadmiernym namnażaniem się złych bakterii.
Przed rozwojem infekcji intymnych zabezpieczają również podlegające regulacji hormonalnej komórki nabłonka pochwy oraz wydzielina pochwowa, która w warunkach prawidłowych jest bezbarwna i bezwonna. Gdy liczba pałeczek kwasu mlekowego spada, dochodzi do niekontrolowanego namnażania się bakterii beztlenowych i rozwoju waginozy bakteryjnej.
Przeczytaj również:
Upławy w ciąży – przyczyny, objawy, sposoby
Waginoza bakteryjna – przyczyny
Pochwa jest środowiskiem wilgotnym i bogatym w substancje odżywcze, poza tym bliskie sąsiedztwo odbytnicy sprawia, że o infekcję intymną jest naprawdę łatwo. Zwłaszcza gdy prawidłowa kwasowość pochwy zostanie zakłócona.
Przyczyny bakteryjnej waginozy to wszystkie te czynniki, które zaburzają jej prawidłową mikroflorę. A więc:
- ścieńczenie komórek nabłonkowych pochwy w wyniku hipoestrogenizmu w okresie menopauzy;
- nieprawidłowa higiena, w tym stosowanie irygacji pochwy;
- zmiany środowiska pochwy będące wynikiem miesiączki, aktywności seksualnej, stanów zapalnych szyjki macicy;
- współistnienie chorób przenoszonych drogą płciową;
-
palenie papierosów.
Do rozwoju waginozy bakteryjnej mogą również przyczyniać się częste zmiany partnerów seksualnych, stosowanie antybiotyków, noszenie bardzo obcisłej bielizny oraz osłabienie odporności organizmu.
Bakteryjne zapalenie pochwy – objawy
Waginoza bakteryjna może mieć zróżnicowany przebieg kliniczny – od zupełnie bezobjawowej infekcji intymnej, przez skąpe symptomy (wydzielina pochwowa o rybim zapachu) aż do nasilonych objawów (ból i pieczenie) zachwiania równowagi mikrobiologicznej.
Obecność patologicznych bakterii beztlenowych, poprzez wyparcie dobroczynnych kolonii bakterii z rodzaju Lactobacillus, przyczynia się do wzrostu ph pochwy.
Charakterystyczne objawy waginozy bakteryjnej to obfite upławy w postaci jednorodnej kremowo-szarej wydzieliny pochwowej o nieprzyjemnym, rybim zapachu, a także ból i pieczenie, mogące nasilać się podczas oddawania moczu czy aktywności seksualnej.
Podrażnienie okolic intymnych jest źródłem istotnego dyskomfortu odczuwanego przez kobiety. To właśnie z tego powodu większość z nich decyduje się na wizytę u ginekologa.
Przeczytaj również:
Nadżerka w ciąży – co to jest, jak wygląda, leczenie
Jak zdiagnozować waginozę bakteryjną?
Rozpoznanie waginozy bakteryjnej jest możliwe po wykluczeniu innych infekcji powodujących zapalenie pochwy, a w szczególności rzęsistkowicy oraz grzybicy wywołanej przez drożdżaki z rodzaju Candida.
By jednoznacznie stwierdzić przyczyny pojawiania się upławów oraz innych objawów infekcji intymnej, lekarz pyta o charakter upławów, a więc ich wygląd i zapach, a także towarzyszące dolegliwości. Następnie podczas badania ginekologicznego zwraca szczególną uwagę na wszelkie widoczne objawy zapalenia, a także za pomocą papierka lakmusowego sprawdza pH wydzieliny pochwowej. W razie konieczności może również pobrać wydzielinę i obejrzeć ją pod mikroskopem, a także zlecić wykonanie posiewu z pochwy.
Waginoza bakteryjna u kobiet ciężarnych
Waginoza bakteryjna, nawet bezobjawowa, jest szczególnie niebezpieczna dla kobiet ciężarnych. Nieprawidłowe bakterie w pochwie zwiększają ryzyko zakażenia błon płodowych. Konsekwencją może być przedwczesne pęknięcie błon płodowych, powodujące poród przedwczesny oraz idące za tym następstwa związane z wcześniactwem.
Poporodowe zapalenie błony śluzowej macicy, a także zakażenie rany po cięciu cesarskim również mogą być następstwem bakteryjnego zapalenia pochwy. Na etapie wczesnej ciąży waginoza bakteryjna może być przyczyną poronienia. Badanie odczynu pH wydzieliny pochwowej na każdej wizycie położniczej należy obecnie do standardu, ponieważ nieleczona waginoza bakteryjna należy do zakażeń zagrażających ciąży.
Przeczytaj również:
Polip macicy – przyczyna problemów z zajściem w ciążę?
Jak postępować w przypadku bakteryjnej waginozy?
W przypadku waginozy pochwy stosuje się leczenie przeciwbakteryjne (metronidazol lub klindamycyna) ukierunkowane na bakterie beztlenowe, a następnie probiotyki regenerujące naturalną florę bakteryjną tej okolicy ciała.
Terapia pierwszego rzutu opiera się na doustnym stosowaniu metronidazolu lub klindamycyny. Alternatywą jest ich użycie w postaci maści lub globulek w formie dopochwowej. Podczas leczenia metronidazolem, a także do 24h od jego zakończenia, w perspektywie możliwych powikłań, które mogą zagrażać życiu, należy zrezygnować z alkoholu. W przypadku wypicia alkoholu podczas terapii może dojść do pojawienia się charakterystycznych objawów niepożądanych w postaci reakcji disulfiramowej. Składa się na nią: zaczerwienienie twarzy, ból głowy, trudności z oddychaniem, zaburzenia rytmu serca, spadek ciśnienia tętniczego, osłabienie, a nawet utrata przytomności i drgawki.
U kobiet aktywnych seksualnie waginoza bakteryjna występuje częściej. Jednak infekcja te nie należy do chorób przenoszonych drogą płciową. Z tego powodu nie zaleca się równoczesnego leczenia partnerów pacjentek z rozpoznanym bakteryjnym zapaleniem pochwy.
Nieleczona waginoza bakteryjna może być powodem poważnych dolegliwości nie tylko u kobiet ciężarnych. Obecność bakterii wywołujących infekcje intymne pochwy zwiększa ryzyko nabycia choroby przenoszonej drogą płciową oraz rozwoju zapalenia miednicy mniejszej.
Waginoza bakteryjna – zapobieganie
W zapobieganiu nawrotom infekcji bakteryjnej pochwy główną rolę odgrywa odbudowa jej naturalnej flory fizjologicznej, a także zadbanie o prawidłowy stopień estorogenizacji wyścielających ją komórek nabłonka. Właśnie dlatego, po przebytym leczeniu waginozy bakteryjnej, warto dodatkowo zastosować kurację probiotykami dopochwowymi, które pozwalają na przywrócenie naturalnej równowagi mikrobiologicznej środowiska pochwy. U kobiet w okresie menopauzy w celu odbudowy ścieńczałej warstwy nabłonkowej korzystne może okazać się dodatkowe włączenie maści estrogenowej. Jednak żadne działania profilaktyczne nie zdadzą egzaminu, jeśli praktyki, takie jak irygacje pochwy, będą nadal stosowane.
Dodatkowo w profilaktyce nawrotów waginozy bakteryjnej zaleca się noszenie przewiewnej bielizny z naturalnych materiałów, unikanie agresywnych środków do higieny intymnej oraz utrzymywanie prawidłowej higieny okolic intymnych.
