Czym są przebarwienia?
Przebarwienia (inaczej zaburzenia pigmentacyjne lub hiperpigmentacje) to ograniczone lub uogólnione zmiany kolorytu skóry. Powstają one przez nierównomierne nagromadzenie się melaniny w komórkach.
Mogą być wrodzone lub nabyte. Jedną z przyczyn powstawania nabytych przebarwień są gwałtowne zmiany poziomu hormonów w organizmie, które pojawiają się m.in. w ciąży.
Dlaczego w czasie ciąży pojawiają się przebarwienia na twarzy?
Skóra kobiety w ciąży jest zdecydowanie bardziej wrażliwa, delikatna i podatna na promieniowanie UV niż przed ciążą. Z tego względu niezwykle istotna jest profilaktyka zmian skórnych, w tym przebarwień za pomocą odpowiedniej pielęgnacji domowej i ochrony przed promieniowaniem UV.
Za przebarwienia w czasie ciąży odpowiadają głównie zmiany hormonalne, które zachodzą w organizmie przyszłej mamy. W skórze zlokalizowane są liczne receptory, w tym estrogenowe i progesteronowe, podatne na te hormony. Ich zwiększona ilość sprawia, że nasilają się procesy melanogenezy.
W powstawaniu przebarwień w ciąży największą rolę odgrywają estrogeny. Wynika to z tego, że melanocyty w sposób bezpośredni reagują na stymulację estrogenową. W efekcie dochodzi do zwiększenia produkcji i dystrybucji melaniny.
Czy przebarwienia znikają po ciąży?
Przebarwienia po ciąży są wynikiem fizjologicznej huśtawki hormonalnej oraz większej podatności skóry na promieniowanie UV. Niektóre z nabytych w czasie ciąży przebarwień ustępują samoistnie, kiedy poziom hormonów się wyreguluje.
Przeczytaj również:
Nie lubię swojego ciała po ciąży – jak sobie radzić?
Przebarwienia na twarzy charakterystyczne dla ciąży
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych, nabytych przebarwień o podłożu hormonalnym, które pojawiają się, m.in. w okresie ciąży, jest ostuda, zwana inaczej melasmą i maską ciążową. Szacuje się, że ostuda dotyka około 20% ciężarnych.
To nieregularne plamy, dobrze odgraniczone od otaczającej skóry, w kolorach od jasnobrązowego, przez ciemnobrązowy, a czasami aż po odcienie czarnego. Pojawiają się one na szyi oraz twarzy, przede wszystkim w okolicach policzków, nosa, górnej wargi oraz czoła. Plamy mogą występować pojedynczo lub jako rozległe plamy po obu stronach twarzy. Omawiane zmiany skórne nasilają się m.in. pod wpływem promieniowania UV.
W czasie ciąży mogą pojawić się także przebarwienia pozapalne, które są wynikiem chorób skóry o podłożu zapalnym.
Przyciemnienie wybranych okolic skóry dotyczy nawet 90% kobiet w okresie ciąży. Poza twarzą nasilona pigmentacja skóry w ciąży pojawia się m.in. w okolicach:
- pępka,
- pach,
- błon śluzowych,
- narządów płciowych,
- kresy białej, czyli linii brzucha,
- brodawek oraz otoczki sutkowej.
Jak usunąć przebarwienia w ciąży?
W czasie ciąży i podczas karmienia piersią walka z przebarwieniami jest ograniczona. Wynika to z przeciwwskazań do większości zabiegów fizykalnych, a także stosowania mocniejszych preparatów rozjaśniających.
Jedynym zabiegiem złuszczającym, dozwolonym w tym szczególnym czasie, jest oksybrazja, czyli mikrodermabrazja tlenowa. To niezwykle delikatny zabieg, w którym stosuje się dwufazowy strumień soli fizjologicznej i tlenu.
Agresywne usuwanie przebarwień podczas ciąży nie jest wskazane również ze względu na ciągłe przemiany hormonalne w organizmie kobiety. Niektóre z przebarwień znikną samoistnie po ciąży i połogu, dlatego warto poczekać i zająć się tymi pozostałymi dopiero po odpowiednim czasie.
Przeczytaj również:
Blizna po cesarskim cięciu – jak wygląda, jak o nią dbać?
Jak pozbyć się przebarwień na twarzy po ciąży?
Usuwanie przebarwień można rozpocząć około 3–4 miesięcy po porodzie. Po takim czasie dozwolona jest już większość zabiegów złuszczających oraz laseroterapia. Podczas rozjaśniania przebarwień należy stosować wysoką ochronę przeciwsłoneczną.
Przykładowo, do usunięcia maski ciążowej wykorzystuje się kwasy: azelainowy, alfa-liponowy, askorbinowy i traneksamowy, a także glutation czy alfa-arbutynę.
Przebarwienia po ciąży można usunąć sposobami profesjonalnymi, wykorzystującymi osiągnięcia kosmetologii i medycyny estetycznej, oraz metodami domowymi.
Co jest dobre na przebarwienia na twarzy?
W celu pozbycia się przebarwień po ciąży wykorzystuje się, np. inhibitory tyrozynazy, które hamują wytwarzanie melaniny. Należą do nich, m.in.:
- kwasy: azelainowy, cytrynowy, cynamonowy, elagowy, glikolowy, jabłkowy, kojowy, laktobionowy, linolowy, linolenowy, mlekowy, migdałowy, oleinowy, pirogronowy, salicylowy czy winowy;
- aloesyna,
- arbutyna,
- ekstrakty z lukrecji oraz suszonych liści morwy,
- oligopeptyd-68.
Znajdują się one w różnych kombinacjach i stężeniach w kosmetykach zarówno do pielęgnacji profesjonalnej, jak i domowej.
Profesjonalne usuwanie przebarwień po ciąży
Do gabinetowych sposobów na pozbycie się przebarwień po ciąży zalicza się, m.in.:
- laseroterapię, np. laserem rubinowym Q-Switch czy za pomocą intensywnego światła pulsacyjnego, czyli IPL;
- eksfoliacje kwasami, np. silnym kwasem trójchlorooctowym (TCA);
- mikrodermabrazję diamentową, korundową lub tlenową;
- mezoterapię igłową z wykorzystaniem specjalnych preparatów o działaniu rozjaśniającym;
- krioterapię. Melanocyty wykazują dużą wrażliwość na zimno, dlatego podczas krioterapii zostają zniszczone.
Nowoczesne metody leczenia melasmy
Coraz częściej wykorzystuje się terapie skojarzone, łączące odpowiednio dobraną pielęgnację domową z zabiegami gabinetowymi. W wybranych przypadkach lekarz może rozważyć także zastosowanie kwasu traneksamowego w postaci doustnej, który zmniejsza aktywność melanocytów i ogranicza nawroty melasmy. Ze względu na możliwość występowania działań niepożądanych oraz przeciwwskazań (m.in. zwiększonego ryzyka zakrzepicy) leczenie to powinno być prowadzone wyłącznie pod kontrolą lekarza.
Warto pamiętać, że nawet po skutecznym usunięciu przebarwień melasma ma tendencję do nawrotów, dlatego niezbędnym elementem terapii pozostaje codzienna ochrona przeciwsłoneczna.
Domowe usuwanie przebarwień na twarzy po ciąży
Można spróbować samodzielnie poradzić sobie z przebarwieniami powierzchownymi, poprzez domową pielęgnację twarzy właściwymi preparatami, o odpowiednim składzie. Poza tym niezbędne są filtry przeciwsłoneczne o wysokim stopniu ochrony.
Jednym z przykładowych kosmetyków zwalczających przebarwienia jest krem wybielający na noc. W jego składzie znajdują się składniki rozjaśniające przebarwienia, w bezpiecznych stężeniach, w tym np.: kwas kojowy, niacynamid, retinoidy, bakuchiol, papaina czy witamina C.
Nie zaleca się samodzielnego stosowania olejków eterycznych w celu rozjaśniania przebarwień. Niektóre z nich, zwłaszcza olejki cytrusowe, mogą działać fotouczulająco i zwiększać ryzyko podrażnień oraz powstawania nowych przebarwień po ekspozycji na słońce. Bezpieczniejszym wyborem są kosmetyki o potwierdzonym działaniu depigmentacyjnym.
Przeczytaj również:
Rozstępy na piersiach – jak się ich pozbyć? Zabiegi i domowe sposoby
Czy przebarwienia po ciąży mogą wrócić?
Ostuda ma charakter przewlekły i niestety wykazuje dużą skłonność do nawrotów. Nawet jeśli przebarwienia uda się skutecznie rozjaśnić lub całkowicie usunąć, mogą pojawić się ponownie pod wpływem czynników pobudzających melanocyty do produkcji melaniny.
Do najważniejszych czynników zwiększających ryzyko nawrotu należą przede wszystkim: kolejna ciąża, zmiany hormonalne związane ze stosowaniem antykoncepcji hormonalnej lub hormonalnej terapii zastępczej, a także ekspozycja na promieniowanie UV i światło widzialne.
Ryzyko jest większe również u osób z ciemniejszym fototypem skóry oraz u kobiet, u których melasma występowała już wcześniej.
Aby ograniczyć ryzyko ponownego pojawienia się przebarwień, warto przez cały rok stosować krem z filtrem SPF 50+ o szerokim spektrum ochrony, unikać nadmiernej ekspozycji na słońce oraz regularnie stosować kosmetyki zalecone przez dermatologa lub kosmetologa.
Dlaczego sama ochrona SPF może nie wystarczyć?
W leczeniu i zapobieganiu nawrotom melasmy coraz większą uwagę zwraca się nie tylko na promieniowanie UV, ale również na światło widzialne (HEV, tzw. światło niebieskie), emitowane przez Słońce. Badania wskazują, że u osób z melasmą może ono nasilać aktywność melanocytów i utrwalać przebarwienia.
Dlatego dermatolodzy zalecają codzienne stosowanie kremów z szerokopasmową ochroną SPF 50+, zabezpieczających zarówno przed promieniowaniem UVA i UVB, jak i światłem widzialnym. Najlepszą ochronę zapewniają preparaty zawierające pigmenty mineralne, zwłaszcza tlenki żelaza, które skuteczniej ograniczają wpływ światła widzialnego na powstawanie przebarwień niż klasyczne filtry przeciwsłoneczne.
Regularna fotoprotekcja jest jednym z najważniejszych elementów terapii oraz zapobiegania nawrotom ostudy po ciąży.
Jak zapobiegać przebarwieniom w kolejnej ciąży?
Najważniejsze zalecenia obejmują:
- codzienne stosowanie kremu z filtrem SPF 50+ przez cały rok;
- ponowną aplikację preparatu przeciwsłonecznego co 2–3 godziny podczas przebywania na słońcu;
- noszenie kapelusza z szerokim rondem i okularów przeciwsłonecznych;
- unikanie ekspozycji na słońce między godziną 10.00 a 16.00;
- stosowanie kosmetyków o łagodnym składzie, które nie podrażniają skóry i nie zwiększają ryzyka przebarwień pozapalnych.
W przypadku kobiet z tendencją do melasmy właściwa fotoprotekcja pozostaje najskuteczniejszym sposobem ograniczenia ryzyka powstawania nowych zmian pigmentacyjnych.
