Co to jest pantenol?
Pantenol (określany także jako dekspantenol, D-panthenol lub prowitamina B5) to związek chemiczny zaliczany do alkoholi. Jest syntetycznie pozyskiwaną pochodną witaminy B5 (kwasu pantotenowego),w którą jest przekształcany w naskórku w procesie utleniania. Ta z kolei stanowi niezbędny składnik koenzymu A, uczestniczącego w licznych procesach metabolicznych w organizmie. Pantenol to cząsteczka o bardzo małej budowie, dzięki czemu łatwo przenika w głąb naskórka, wspierając jego odbudowę i ograniczając przeznaskórkową utratę wody (TEWL). Dodatkowo wykazuje silne właściwości higroskopijne, dzięki czemu zwiększa nawilżenie warstwy rogowej.
Na co stosuje się pantenol?
Pantenol odgrywa w kosmetyce bardzo ważną rolę, pomagając utrzymać skórę, włosy i paznokcie w jak najlepszej kondycji. Niedobór witaminy B5 nie tylko sprawia, że cera staje się sucha i ziemista, ale również osłabia paznokcie, a włosy pozbawia blasku. Z tego względu d-pantenol znajduje szerokie zastosowanie w pielęgnacji twarzy i ciała.
Panthenol:
pełni rolę humektantu, wiążąc wodę w naskórku i zapobiegając transepidermalnej utracie wody;
działa łagodząco i regenerująco, zmniejszając suchość skóry i uczucie pieczenia w przypadku oparzeń słonecznych;
pośrednio stymuluje syntezę kolagenu;
koi podrażnienia skóry, zmniejszając dyskomfort i zaczerwienienie;
wykazuje właściwości higroskopijne, poprawiając elastyczność i miękkość skóry oraz kondycję włosów;
przyspiesza regenerację skóry przy drobnych uszkodzeniach naskórka, podrażnieniach czy powierzchownych otarciach, m.in. po wybranych zabiegach kosmetycznych i dermatologicznych, wykonywaniu tatuażu czy przy odparzeniach pieluszkowych;
zmniejsza dyskomfort, swędzenie i pieczenie wynikające z mocnego przesuszenia skóry;
jako antyoksydant wspiera walkę z wolnymi rodnikami, opóźniając procesy starzenia się skóry;
działa wzmacniająco na płytkę paznokcia.
Ze względu na swoje właściwości i profil bezpieczeństwa pantenol jest dobrze tolerowany przez wszystkie typy skóry, w tym również posiadaczy skóry wrażliwej i z problemami dermatologicznymi, takimi jak atopowe zapalenie skóry czy trądzik różowaty.
Przeczytaj również:
Pieluszkowe zapalenie skóry – leczenie – czym smarować i jakie domowe sposoby stosować?
W jakich produktach znajduje się pantenol?
D-pantenol jest składnikiem aktywnym, który można znaleźć w wielu produktach przeznaczonych do pielęgnacji twarzy i ciała, a także włosów. Najczęściej producenci kosmetyków łączą go z innymi substancjami o właściwościach nawilżających i regenerujących, np. kwasem hialuronowym, mocznikiem czy aloesem.
Znajdziemy go między innymi w:
kremach do twarzy, zwłaszcza do cery suchej,
regenerujących balsamach i mleczkach do ciała,
maściach łagodzących podrażnienia skóry, w tym odparzenia pieluszkowe,
kosmetykach dla niemowląt,
emulsjach i emolientach do stosowania przy atopowym zapaleniu skóry,
kosmetykach po opalaniu,
preparatach do łagodzenia poparzeń słonecznych (zwykle w formie pianki lub sprayu),
kosmetykach do pielęgnacji włosów i skóry głowy,
produktach do pielęgnacji paznokci,
preparatach przyspieszających gojenie powierzchownych uszkodzeń skóry,
preparatach do pielęgnacji skóry po zabiegach dermatologicznych.
Skąd wiadomo, że w danym produkcie znajduje się pantenol? W składzie INCI pantenol występuje najczęściej pod nazwą „panthenol”. W opisach produktów może być określany również jako prowitamina B5 lub dekspantenol. Dodatkowo producenci często podkreślają jego obecność w produktach kosmetycznych, stosując w opisie takie określenia jak prowitamina B5, kwas pantotenowy (panthenol w wyniku utleniania przechodzi w skórze właśnie w tę formę aktywną) czy dekspantenol.
Trzeba jednak pamiętać, że sama obecność pantenolu w składzie danego produktu nie świadczy o jego skuteczności. Na działanie całego preparatu wpływa również jego stężenie, zastosowana baza oraz obecność innych składników aktywnych.
Jak pantenol działa na skórę suchą i atopową?
Pantenol jest cenionym składnikiem preparatów dedykowanych skórze suchej i atopowej. Dlaczego? Skóra sucha charakteryzuje się zaburzonymi funkcjami naturalnej bariery ochronnej oraz zmniejszoną zawartością wody w warstwie rogowej naskórka. W konsekwencji staje się szorstka i łuszcząca się, a także bardziej podatna na uszkodzenia mechaniczne. D-pantenol nie tylko zatrzymuje wodę, wykazując działanie nawilżające, ale również wspiera odbudowę bariery naskórkowej i procesy regeneracyjne skóry. Może wspomagać codzienną pielęgnację skóry z AZS i łagodzić suchość oraz podrażnienie, ale nie zastępuje leczenia zaleconego przez lekarza.
Należy przy tym pamiętać, że pantenol sam w sobie nie jest złotym środkiem na atopowe zapalenie skóry. W przypadku aktywnego zaostrzenia AZS powinien być traktowany wyłącznie jako element pielęgnacji wspomagającej, a nie zamiennik terapii zaleconej przez lekarza dermatologa.
Przeczytaj również:
Przebarwienia na twarzy po ciąży – dlaczego się tworzą i jak je usunąć?
Czy pantenol ma skutki uboczne?
D-pantenol jest składnikiem dobrze tolerowanym przez skórę każdego typu, a działania niepożądane pojawiają się po jego zastosowaniu niezwykle rzadko. Najczęściej są to reakcje miejscowe wynikające z alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, takie jak:
świąd,
zaczerwienienie,
podrażnienie,
pieczenie.
Dotyczy to zwykle nie kosmetyków do pielęgnacji skóry, a produktów leczniczych, ze stosunkowo dużą zawartością pantenolu w składzie (powyżej 5%). Jeżeli po zastosowaniu danego preparatu pojawiają się wspomniane objawy, należy zaprzestać jego stosowania. Przy nawracających reakcjach tego typu można rozważyć wykonanie testów alergicznych.
Jakie są przeciwwskazania do stosowania pantenolu?
Pantenol jest cennym składnikiem wspierającym pielęgnację skóry suchej, podrażnionej i ze skłonnością do atopii. Choć jest dobrze tolerowany, jak już wspomnieliśmy, u niewielkiego odsetka osób może wywoływać reakcję alergiczną. To właśnie nadwrażliwość na pantenol, d-pantenol lub pozostałe składniki danego kosmetyku stanowi główne przeciwwskazanie do jego zastosowania.
W przypadku skóry z AZS zawsze warto wybierać produkty o możliwie prostym składzie, pozbawione substancji zapachowych i innych potencjalnych alergenów. Osoby cierpiące na atopowe zapalenie skóry są bowiem bardziej narażone na rozwój alergii kontaktowej na poszczególne składniki kosmetyków i preparatów miejscowych.
