Odchody połogowe – wydzielina z pochwy po porodzie
Odchody połogowe, nazywane również odchodami poporodowymi, to jedno z fizjologicznych zjawisk, które występuje po porodzie. W okresie połogu dochodzi do zmian, które mają doprowadzić organizm kobiety do stanu sprzed ciąży. Odchody poporodowe są wynikiem oczyszczania i obkurczania mięśnia macicy.
W skład wydzieliny z dróg rodnych wchodzi krew, resztki błony śluzowej jamy macicy oraz resztki błon płodowych. Krew pochodzi z miejsca, w którym było łożysko. To, jak długo krwawi się po porodzie, zależy od czasu potrzebnego na obkurczenie macicy.
O tym, czy odchody połogowe są skąpe czy obfite, decydują indywidualne uwarunkowania kobiety. Na pewno intensywność krwawienia zależy od tego, czy poród odbył się siłami natury, czy mamy do czynienia z połogiem po cesarce. Wpływ na intensywność krwawienia połogowego ma również to, czy w trakcie porodu doszło do jakichś powikłań.
Warto zwrócić uwagę na to, że intensywniejsze odchody po porodzie występują w czasie karmienia piersią. Proces oczyszczania się macicy nasila się również podczas wysiłku fizycznego. Ilość wydzieliny połogowej waha się od 200 do 500 ml na dobę.
Przeczytaj również:
Wizyta patronażowa – co to jest, kiedy się odbywa, jak się przygotować?
Jak wyglądają i ile trwają odchody poporodowe?
Jak wyglądają odchody połogowe? Przez pierwsze 3 do 7 dni odchody poporodowe są krwiste, przypominają obfitą miesiączkę. W tym okresie mogą również pojawić się skrzepy krwi. W miarę upływu czasu odchody zmieniają kolor oraz intensywność.
Po około 7 dniach wydzielina blednie, staje się różowa. Następnie pojawia się brązowa wydzielina z pochwy. Około trzeciego tygodnia połogu wydzielina staje się biaława i ma charakter śluzowy. Około szóstego tygodnia po urodzeniu dziecka odchody zanikają całkowicie. U kobiet, które nie karmią piersią, może pojawić się pierwsza miesiączka po porodzie.
Jak zmieniają się odchody popołogowe
| Etap | Zwykle kiedy | Wygląd/ilość | Zapach | Co jest ok | Sygnały alarmowe |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. etap odchodów popołogowych | 1–4 doby | jaskrawoczerwona, możliwe małe skrzepy | „menstruacyjny” | obfita pierwszej doby, stopniowo mniej | przemaczanie >1 podpaski/godz., skrzep > jajko, nagłe krwawienie |
| 2. etap odchodów popołogowych | ok. 5–14 doba (czasem do 3–4 tyg.) | różowo-brunatna, rzadsza | łagodny | ilość maleje, możliwe „fale” po karmieniu | gorączka ≥38°C, silny ból macicy, cuchnący zapach |
| 3. etap odchodów popołogowych | 3.–6. tydzień | żółtawo-biaława, skąpa | niewyraźny | smużki/śluz | nawrót świeżej, czerwonej krwi po ustąpieniu, zawroty głowy, osłabienie |
Przeczytaj również:
Kangurowanie noworodka, czyli kontakt „skóra do skóry” – skąd się wzięło, jakie ma zalety
Odchody połogowe a higiena – jak dbać o krocze po porodzie?
W okresie połogu należy w odpowiedni dbać o higienę okolic intymnych. Wydzielina poporodowa zawiera liczne bakterie, które mogą być bardzo dobrą pożywką dla bakterii znajdujących się w okolicach odbytu. Brak odpowiedniej higieny krocza po porodzie jest czynnikiem ryzyka wystąpienia stanu zapalnego.
Odchody po porodzie wymagają zastosowania specjalnych podpasek lub wkładek poporodowych. Podpaski te są większe i bardziej przewiewne niż te, które stosuje się podczas menstruacji. Bardzo pomocne będzie stosowanie podkładów poporodowych, szczególnie w przypadku, kiedy kobieta miała nacięte krocze. Wtedy też zalecane jest jak najczęstsze wietrzenie okolic intymnych. Należy często wymieniać podpaski, co pomoże zapobiec namnażaniu się bakterii.
Do końca połogu nie należy stosować tamponów, gdyż mogą one doprowadzić do zatrzymania odchodów połogowych.
Do mycia należy używać delikatnego żelu do higieny intymnej. Po każdej wizycie w toalecie należy przemywać okolice krocza letnią wodą. Po skorzystaniu z toalety należy dokładnie myć ręce, co zapobiegnie przenoszeniu się bakterii.
Przeczytaj również:
Nietrzymanie moczu po porodzie – jak sobie radzić?
Odchody po porodzie – obfite, skąpe, ze skrzepami – kiedy do lekarza?
Oczyszczanie się jamy macicy oraz jej obkurczanie powinno zakończyć się około 6. tygodnia po porodzie. Jeśli odchody po upływie tego czasu wciąż występują, może to świadczyć o zaburzonym procesie regeneracji błony śluzowej macicy i należy zgłosić się do lekarza. Niepokojąca jest również sytuacja, kiedy ustępujące już odchody połogowe nasilają się.
Nieprawidłowym objawem są zbyt obfite odchody połogowe, tj. o objętości przekraczającej 500 ml na dobę po porodzie siłami natury i ponad 1000 ml na dobę po cięciu cesarskim. Może to wskazywać na krwotok poporodowy i jest to stan, kiedy życie kobiety może być zagrożone, dlatego należy jak najszybciej udać się do szpitala.
Nieprawidłowym objawem są także skąpe odchody poporodowe lub ich całkowity brak. Do zatrzymania odchodów może dojść w wyniku niedrożności kanału szyjki macicy, który może zostać zablokowany przez resztki błon płodowych. W takim wypadku istnieje zagrożenie rozwoju infekcji wewnątrzmacicznej.
Nieprawidłowym zjawiskiem wymagającym wizyty u lekarza jest wystąpienie dużych skrzepów czy nieprzyjemny zapach odchodów Może to wynikać z zaburzeń obkurczania się mięśnia macicy, urazów szyjki macicy lub tkanek krocza oraz z pozostawionych resztek łożyska w jamie macicy.
Przeczytaj również:
Zakażenie połogowe (gorączka połogowa) – przyczyny, objawy, leczenie
Kiedy podejrzewa się zakażenie połogowe?
Pilnego kontaktu z położną/lekarzem wymagają m.in.:
- przemaczanie więcej niż 1 podpaski na godzinę;
- nagłe nasilenie świeżoczerwonej krwi po wcześniejszym wyciszeniu;
- duże skrzepy;
- gorączka równa lub wyższa niż 38°C,
- silny ból podbrzusza/macicy,
- nieprzyjemny (cuchnący) zapach odchodów,
- kołatanie serca,
- zawroty głowy/omdlenie.
W przypadku rozpoznanego zakażenia połogowego stosuje się antybiotyki o szerokim spektrum, podawane dożylnie, dobrane tak, by działały na najczęstsze bakterie połogowe. Po poprawie możliwe jest przejście na leczenie doustne.
Przeczytaj również:
Niepłodność laktacyjna – czy karmiąc piersią można zajść w ciążę?
Odchody połogowe – najczęściej zadawane pytania
1. Jak długo trwają odchody połogowe?
Najczęściej kilka tygodni (zwykle do 6), a ich ilość i kolor stopniowo maleją oraz jaśnieją. Ostatni etap to żółtawo-biała wydzielina z minimalną domieszką krwi. Jeśli po okresie wyciszenia znów pojawia się jasnoczerwona, obfita krew, skontaktuj się z położną/lekarzem.
2.Jakie kolory i zmiany są normalne, a które niepokoją?
Początkowo czerwona (jak obfitsza miesiączka), potem różowo-brunatna, na końcu żółtawo-biała. Niepokój budzą: wyraźny nawrót świeżoczerwonej, obfitej krwi lub duże skrzepy po wcześniejszym wyciszeniu.
3. Czy zapach odchodów powinien być „neutralny”?
Delikatny „menstruacyjny/metaliczny” zapach bywa normalny. Cuchnący lub wyraźnie nieprzyjemny zapach (zwłaszcza z gorączką i bólem) wymaga pilnego kontaktu z opieką medyczną.
4. Skrzepy – kiedy udać się do lekarza?
Małe skrzepy na początku połogu są możliwe. Duże skrzepy lub ich nawrót po okresie poprawy, albo narastanie krwawienia – to powód do konsultacji. Może to być m.in. wtórny krwotok poporodowy.
5. Czy karmienie piersią nasila krwawienie?
Podczas karmienia wydziela się oksytocyna, która obkurcza macicę, dlatego chwilowe „fale” krwawienia lub jego przejściowe nasilenie po przystawieniu dziecka są typowe. Ogólny trend powinien jednak być malejący.
6. Czy po cesarskim cięciu połóg wygląda inaczej?
Może być nieco inny charakter dolegliwości i wyższe ryzyko zakażenia błony śluzowej macicy niż po porodzie drogami natury, stąd ważna jest czujność na gorączkę, ból macicy i cuchnący zapach wydzieliny.
7. Tampony, kubeczek – kiedy można wrócić do ich używania?
Do czasu zakończenia połogu i kontroli po ok. 6 tygodniach zaleca się wyłącznie podpaski (tampony/kubeczek mogą zwiększyć ryzyko infekcji).
8. Kiedy wraca miesiączka i czy mogę szybko zajść w ciążę?
Powrót miesiączki jest bardzo indywidualny (karmienie piersią może ją opóźniać). Płodność może wrócić już po 3 tygodniach, dlatego jeśli współżyjesz, porozmawiaj o antykoncepcji i najlepiej rozpocznij ją do 21 dni po porodzie (wg zaleceń brytyjskich).
9. Kiedy potrzebne jest USG i co ono wykrywa?
Gdy krwawienie jest przedłużone, „falujące” lub nawraca świeżoczerwona krew, lekarz zwykle zleca USG przezpochwowe. Pozwala ono wykryć resztki popłodu (RPOC). Pomocne bywa też badanie przepływów (Doppler). W takich sytuacjach coraz częściej zaleca się leczenie histeroskopowe.
współpraca: redakcja Mamazone
