Grzyby w ciąży – czy można, jakie jeść, których unikać?

Ocena: 4.7/5 Głosów: 10
Ta treść była już przez Ciebie oceniana!

Kobiety spodziewające się dziecka oraz karmiące piersią często zastanawiają się, jakie produkty powinny wyeliminować z jadłospisu. Szukając informacji na ten temat, mogą napotkać wiele nieaktualnych zaleceń. Do pokarmów kontrowersyjnych w tym zakresie zalicza się często grzyby w ciąży. Warto odpowiedzieć na pytanie, czy ciężarna powinna ich unikać i czy stanowią one wartościowy składnik diety. Czy kobieta w ciąży może jeść grzyby? Jakie gatunki wybierać i jak je przygotowywać, aby uniknąć zatrucia?

Fotolia

Grzyby w ciąży – czy są zdrowe?

 

Przez wiele lat grzyby było traktowane jedynie jako dodatek podnoszący wartość smakową przygotowywanych potraw. Powszechnie uważało się je za pokarmy o niskiej wartości odżywczej nie zawierające żadnych bardziej istotnych substancji czynnych biologicznie oraz makroskładników. Badania prowadzone na tej grupie produktów w ciągu ostatnich dwudziestu lat udowodniły jednak, że grzyby mogą stanowić cenny składnik zdrowych jadłospisów. Pogląd na ich wartość odżywczą zmienił się diametralnie, o czym może świadczyć zaliczenie ich do tzw. żywności funkcjonalnej tj. takiej, która wykazuje udokumentowany wpływ na stan zdrowia. O walorach odżywczych grzybów decydują zawarte w nich składniki, takie jak:

  • białka, zbudowane także z aminokwasów egzogennych takich jak np. lizyna. Charakteryzują się one dobrą przyswajalnością. Warto wiedzieć, że niektóre gatunku dziko rosnące takie jak borowik szlachetny odznaczają się wyższą zawartością protein w stosunku do gatunków uprawnych np. dwuzarodnikowej pieczarki .
  • węglowodany, na ponad połowę tego makroskładnika składa się błonnik pokarmowy zarówno we frakcji rozpuszczalnej jak i nierozpuszczalnej w wodzie.
  • potas, wapń, fosfor, magnez oraz pierwiastki śladowe, czyli cynk, żelazo, mangan, molibden czy selen. Najwyższą zawartością potasu charakteryzują się grzyby leśne takie jak borowik szlachetny czy koźlak babka. Gatunkiem bogatym w wapń jest min. twardziak jadalny. Do grzybów zasobnych w miedź zaliczamy boczniaki.
  • witaminy z grupy B, grzyby zawierają więcej ryboflawiny (witaminy B2) niż warzywa. Są także źródłem witaminy D2, E oraz niekiedy prowitaminy A. Wśród grzybów uprawnych bogate w witaminy B są pieczarka uprawna, boczniak ostrygowaty i twardziak jadalny. W przypadku gatunków dziko rosnących warto w tym kontekście zwrócić uwagę na maślaka zwyczajnego.

Należy zauważyć, że są one również skarbnicą innych substancji aktywnych biologicznie, które korzystnie wpływają na zdrowie człowieka. Na uwagę zasługują szczególnie polisacharydy grzybów w tym beta glukany. Wykazują one właściwości immunostymulujące, przeciwnowotworowe, obniżające poziom glukozy we krwi i antyoksydacyjne. Warto również wspomnieć o triterpenoidach, które mogą obniżać ryzyko występowania chorób układu sercowo-naczyniowego. Hamują syntezę cholesterolu, obniżają ciśnienie tętnicze oraz zmniejszają agregacje płytek krwi. Działają również przeciwwirusowo. Na potencjał antyoksydacyjny grzybów wpływają też zawarte w nich związki fenolowe. Wszystko to pokazuje jak cennym składnikiem codziennego menu może być ta grupa pokarmów. Czy zatem jedzenie borowików, kurek czy pieczarek w ciąży jest tak samo korzystne dla zdrowia przyszłej mamy i jej dziecka?

 

Czy w ciąży można jeść grzyby?

 

Wiele kobiet zastanawia się, czy jedzenie grzybów w ciąży jest bezpieczne i dozwolone. Obecnie wiemy już, że są to pokarmy o wysokiej wartości odżywczej. Dostarczają wiele składników niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania całego organizmu. Jedzenie grzybów leśnych w ciąży jest, więc nie tylko dozwolone, ale i wskazane. Będą one dostarczać związków takich jak np. selen ważny dla prawidłowej pracy tarczycy. Gruczoł ten ma ogromny wpływ na właściwy przebieg ciąży i rozwój dziecka. Selen przechodzi do mleka matki, więc na jego poziom w diecie powinny zwrócić uwagę również kobiety karmiące. Pierwiastek ten wpływa na odporność oraz działa antyoksydacyjnie zwalczając nadmiar wolnych rodników, które przyspieszają procesy starzenia się organizmu i promują rozwój wielu chorób. Warto również zwrócić uwagę na zawarte w grzybach witaminy z grupy B. Są one składnikami warunkującymi prawidłowy rozwój i pracę układu nerwowego dziecka. Regulują także przemiany składników takich jak np. białka czy węglowodany. To właśnie pieczarki w ciąży mogą być jednym ze źródeł związków z tej grupy. Niektóre gatunki grzybów, takie jak kurki, zawierają również ważny z punktu widzenia rozwoju płodu beta karoten. Ta prowitamina A wpływa na płodność, zwiększa szanse utrzymania ciąży oraz sprzyja prawidłowemu rozwojowi kości i zawiązek zębów.

Zawarte w grzybach żelazo może uzupełniać podaż tego składnika przeciwdziałając rozwojowi anemii w ciąży. Korzyścią uzyskiwaną z konsumpcji tych pokarmów jest również dostarczenie organizmowi potasu oraz magnezu. Pierwiastki te wpływają na pracę mięśni i układu nerwowego. Odpowiedni ich poziom pozwala łagodzić występujące w ciąży skurcze nóg. Dieta kobiety karmiącej oraz dieta w ciąży może uwzględniać zarówno gatunki uprawne, takie jak pieczarka, jak i te dziko rosnące. W przypadku tych drugich trzeba zachować jednak pewne środki ostrożności. Po pierwsze wybierać grzyby z pewnego źródła. Ważne jest również ich dokładne oczyszczanie oraz obróbka termiczna.

Warto tutaj zaznaczyć, że zatrucie grzybami w ciąży niesie ze sobą poważne ryzyko dla zdrowia zarówno matki jak i dziecka. Dlatego nie powinno się spożywać gatunków nieznanych mogących zawierać niebezpieczne toksyny. Co więcej grzyby należą do pokarmów ciężkostrawnych, dlatego też nie będą zalecane w przypadku nasilonych mdłości czy zgagi. 

 

Karmienie piersią i ciąża a grzyby

 

Grzyby odznaczają się nie tylko pewną wartością odżywczą, ale i szczególnym smakiem i aromatem. Może spożywać je w postaci gotowanej, duszonej, smażonej czy pieczonej. Aby przedłużyć ich przydatność do spożycia, poddaje się je marynowaniu, suszeniu oraz mrożeniu.

Grzyby jadalne dostępne w Polsce to zarówno gatunki dziko rosnące, takie jak np.: borowiki, czubajki kanie, podgrzybki czy rydze, jak i uprawne tj.: pieczarki i boczniaki. W sprzedaży można także spotkać nieco mniej znane, ale również wartościowe grzyby mun pochodzące z Chin, ale co ciekawe rosnące także na terenach kraju czy wykorzystywane w medycynie Dalekiego Wchodu grzyby shiitake. Znajda one wiele zastosowań kulinarnych. Można z nich przygotować m.in.:

  • sosy,
  • zupy,
  • kotlety,
  • sałatki,
  • pasty do pieczywa,
  • nadzienia do pierogów, naleśników, krokietów.

Jak w przypadku każdej grupy pokarmów ważne jest zachowanie umiarkowania w ilości konsumowanych grzybów. Głównie ze względu na ich ciężkostrawność. Wskazane jest też poddawanie ich obróbce termicznej. Dlatego też zupa grzybowa w ciąży może być doskonałą sycąca propozycją pierwszego dania obiadowego. Dozwolone jest także sięganie po produkty marynowane. Ocet w ciąży w rozsądnych ilościach nie jest przeciwwskazany. Jadłospis kobiety spodziewającej się dziecka powinien być urozmaicony.

Grzyby marynowane w ciąży mogą uatrakcyjnić smak kanapki czy sałatki serwowanej na drugie śniadanie. Podobnie sprawa ma się podczas laktacji. Odpowiedź na pytanie, czy można jeść grzyby, karmiąc piersią brzmi twierdząco.

 

Bibliografia:

  • Siwulski M., Sobieralski K., Sas-Golak I., Wartość odżywcza i prozdrowotna grzybów, Żywność.Nauka.Technologia.Jakość,2014, 1(92), S.1628.
  • Stachowiak G., Właściwa podaż witamin i mikroelementów w ciąży- ciągle aktualny problem, Ginekologia Praktyczna, s. 5257.
  • Borszewska-Kornacka M.K., Rachtan-Janicka J., Wesołowska A., Socha P., Wielgoś M., Żukowska-Rubik M., Pawlus B., Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie zaleceń żywieniowych dla kobiet w okresie laktacji, Standardy medyczne/Pediatria, 2013 T.10, s 265279.

Komentarze