Kolka, której nie można uśmierzyć. Wysypka pojawiająca się po każdym karmieniu. Biegunka bez wyraźnej przyczyny. Dziecko, które nie przybiera na wadze tak, jak powinno. Albo starszy maluch, który po zjedzeniu zwykłej kanapki dostaje pokrzywki i zaczyna się drapać. Alergia pokarmowa potrafi przybrać wiele twarzy – i właśnie dlatego tak często bywa późno rozpoznana lub mylona z innymi dolegliwościami.
W Polsce na alergię pokarmową cierpi szacunkowo od sześciu do ośmiu procent dzieci i około trzech procent dorosłych. To liczby, za którymi stoją realne rodziny – zestresowane mamy, które nie wiedzą, co podać dziecku na obiad, tatusiowie czytający etykiety w sklepie z lupą w ręku i dzieci, które nie mogą jeść tego samego co rówieśnicy na urodzinach.
Alergia pokarmowa to reakcja immunologiczna organizmu na określone białko zawarte w jedzeniu. Układ odpornościowy błędnie rozpoznaje niegroźny składnik pokarmowy jako zagrożenie i uruchamia reakcję obronną, która może objawiać się zmianami skórnymi, problemami żołądkowymi, reakcjami ze strony układu oddechowego, a w najpoważniejszych przypadkach – wstrząsem anafilaktycznym.
Nietolerancja pokarmowa to reakcja nieimmunologiczna – organizm nie radzi sobie z trawieniem określonego składnika, ale nie uruchamia mechanizmów odpornościowych. Klasycznym przykładem jest nietolerancja laktozy, gdzie problemem jest niedobór enzymu laktazy, a nie reakcja układu odpornościowego.
Piszemy o tym, jak odróżnić alergię od nietolerancji, dlaczego to rozróżnienie ma znaczenie dla diagnostyki i leczenia oraz co łączy oba zjawiska – bo objawy bywają podobne, a mylenie ich prowadzi do błędnych wniosków.
Prawo europejskie nakłada na producentów żywności obowiązek informowania o czternastu głównych alergenach. Wśród nich znajdują się: mleko krowie, jajka, pszenica i gluten, orzechy ziemne, orzechy drzewne, ryby, skorupiaki, soja, seler, gorczyca, sezam, łubin, mięczaki i dwutlenek siarki. To tak zwana wielka czternastka – składniki, które odpowiadają za zdecydowaną większość reakcji alergicznych.
U dzieci najczęstsze alergie dotyczą białka mleka krowiego, jajek i orzechów ziemnych. U dorosłych częściej pojawiają się alergie na owoce, warzywa i orzechy drzewne. Piszemy o każdym z głównych alergenów osobno – jakie produkty go zawierają, jak objawia się alergia na dany składnik i czym go zastąpić w codziennym gotowaniu. Bo wiedza o tym, że soja kryje się w dziesiątkach produktów spożywczych pod różnymi nazwami, jest bezcenna dla rodzica szukającego bezpiecznych opcji w sklepie.
ABMK, czyli alergia na białko mleka krowiego, to najczęstsza alergia pokarmowa u niemowląt. Dotyka od dwóch do siedmiu procent dzieci w pierwszym roku życia i może objawiać się w bardzo różny sposób – od ulewania i kolki przez krew w stolcu po egzemę i trudności z przybraniem na wadze.
Piszemy o tym, jak rozpoznać ABMK u niemowlęcia karmionego piersią i karmionego mieszanką, jak wygląda diagnostyka i dieta eliminacyjna – zarówno u dziecka, jak i u mamy karmiącej piersią – i jakie mleko modyfikowane wybrać dla dziecka z alergią na białko mleka krowiego. Omawiamy różnicę między hydrolizatami częściowymi i pełnymi a mieszankami elementarnymi oraz to, kiedy dziecko wyrasta z tej alergii, bo większość dzieci robi to przed ukończeniem trzeciego roku życia.
Celiakia to choroba autoimmunologiczna, w której spożycie glutenu wywołuje reakcję immunologiczną niszczącą kosmki jelitowe – struktury odpowiedzialne za wchłanianie składników odżywczych. Nieleczona celiakia prowadzi do poważnych niedoborów, niedożywienia i wielu powikłań zdrowotnych. Jedynym skutecznym leczeniem jest bezglutenowa dieta na całe życie.
Nieceliakalna nadwrażliwość na gluten to odrębne zjawisko – objawy po spożyciu glutenu są podobne, ale mechanizm jest inny i nie dochodzi do uszkodzenia jelit. Alergia na pszenicę to z kolei klasyczna reakcja alergiczna na białka pszenicy, niekoniecznie związana z glutenem.
Piszemy o tych trzech różnych stanach – jak je odróżnić, jak wygląda diagnostyka i jak żyć bez glutenu w praktyce, gdy w każdym drugim produkcie spożywczym pszenica kryje się pod różnymi postaciami.
Anafilaksja to najpoważniejsza i potencjalnie śmiertelna forma reakcji alergicznej. Może wystąpić po spożyciu nawet śladowych ilości alergenu u osoby silnie uczulonej. Objawy pojawiają się gwałtownie – trudności z oddychaniem, obrzęk gardła, nagły spadek ciśnienia, utrata przytomności.
Piszemy o tym, jak rozpoznać anafilaksję, jak postępować w nagłych przypadkach i dlaczego adrenalina w autostrzykawce jest dla osoby z ryzykiem anafilaksji absolutną koniecznością. Omawiamy też to, jak przygotować dziecko z ciężką alergią na funkcjonowanie w przedszkolu i szkole, jak rozmawiać z nauczycielami i personelem i jak uczyć dziecko samodzielnego zarządzania własną alergią w miarę dorastania.
Podejrzenie alergii pokarmowej to dopiero początek drogi. Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad, testy skórne punktowe, badania krwi na poziom swoistych przeciwciał IgE oraz – w wielu przypadkach – próbę eliminacji i prowokacji, która jest złotym standardem w rozpoznawaniu alergii pokarmowych u dzieci.
Piszemy o tym, jak wygląda diagnostyka alergii pokarmowej krok po kroku, do jakiego specjalisty się udać – alergolog czy gastroenterolog dziecięcy – jak interpretować wyniki testów i dlaczego pozytywny wynik testu nie zawsze oznacza alergię kliniczną. Omawiamy też sytuacje, gdy objawy sugerują alergię, ale wszystkie testy wychodzą ujemnie – bo alergie niealergiczne IgE-zależne to coraz częściej rozpoznawana kategoria.
Diagnoza alergii pokarmowej stawia przed rodzicem konkretne wyzwanie – jak karmić dziecko zdrowo, smacznie i bezpiecznie, gdy wiele popularnych produktów jest wykluczone? Piszemy o praktycznych aspektach diety eliminacyjnej – jak czytać etykiety, jak rozpoznawać ukryte alergeny, jak zastępować wykluczone składniki w gotowaniu i pieczeniu oraz jak zadbać o to, żeby dieta eliminacyjna była mimo wszystko zbilansowana.
Omawiamy też aspekt społeczny diety eliminacyjnej – urodziny, wycieczki szkolne, obiady u dziadków, restauracje – i to, jak nauczyć dziecko samodzielnego radzenia sobie z alergią w różnych sytuacjach.
Alergie u dzieci dotyczą coraz większej liczby rodzin na całym świecie. Coraz częściej rodzice zauważają u swoich pociech objawy, takie jak: katar, kaszel, wysypka czy problemy trawienne.
lekarz
Celiakia to podstępna choroba autoimmunologiczna, która potrafi przez lata nie dawać wyraźnych objawów, a mimo to niszczyć organizm od środka. Sprawdź, czym dokładnie jest, jakie są jej przyczyny, objawy i metody leczenia.
dietetyk
