Stres w ciąży – jak stres wpływa na ciążę?
Stres jest nieodłączną częścią życia każdego człowieka. W odpowiednich dawkach stanowi bodziec do rozwoju zarówno psychicznego, jak i fizycznego. Jednak przewlekłe, ciągłe zdenerwowanie lub bardzo silne napięcie nerwowe może mieć wiele negatywnych skutków. Kontakt z różnorodnymi czynnikami stresowymi jest jednak bardzo ważny, gdyż pozwala wypracować mechanizmy obronne, pomagające radzić sobie z nerwami.
Dla organizmu kobiety sama ciąża jest czynnikiem stresowym, który prowadzi do wielu pozytywnych zmian w organizmie, dzięki którym możliwe jest odpowiednie wzrastanie i rozwój płodu. Mamy tu do czynienia ze stresem pozytywnym, którego kobieta ciężarna nawet sobie nie uświadamia.
Jednak najczęściej mówiąc o stresie mamy na myśli zdenerwowanie. W tym wypadku możemy zauważyć negatywny wpływ przewlekłego lub bardzo silnego stresu na samopoczucie kobiety ciężarnej. Napięcie nerwowe w czasie ciąży powoduje wyrzut tzw. hormonów stresu, które pomagają organizmowi dostosować się do trudnej sytuacji. Krótkotrwały stres związany z codziennymi wydarzeniami zwykle nie wpływa negatywnie na przebieg ciąży ani na rozwój dziecka.
Sprawdź, jaki kolor oczu będzie miało Twoje dziecko
Objawy stresu w ciąży – jak rozpoznać nadmierne napięcie?
Złe samopoczucie w ciąży, wywołane silnymi nerwami, wynika z wystąpienia takich objawów, jak:
- szybsze bicie serca,
- szybsze i głębsze oddychanie,
- wzmożona potliwość,
- ból i zawroty głowy,
- nudności i wymioty, biegunka,
- bóle mięśniowe i bóle w klatce piersiowej.
Przewlekły stres może również wpływać na jakość snu, nasilać uczucie zmęczenia oraz pogarszać samopoczucie psychiczne.
Jak przewlekły stres matki wpływa na dziecko? Hormony i inne substancje związane z reakcją stresową mogą wpływać na środowisko, w którym rozwija się płód. Badania wskazują, że przewlekły, silny stres może oddziaływać na przebieg ciąży, jednak mechanizmy tych zależności są złożone i nie oznaczają, że pojedyncze stresujące sytuacje szkodzą dziecku. W bardziej zaawansowanej ciąży kobieta może zauważyć zmiany aktywności płodu, choć nie należy interpretować ich jednoznacznie jako „zdenerwowania dziecka”.
Przeczytaj również:
Psychoterapia – czym jest? Kiedy z niej skorzystać? Kim jest psychoterapeuta?
Skutki przewlekłego stresu w ciąży
W przypadku krótkotrwałego, niewielkiego stresu trudno mówić o długofalowych skutkach dla rozwoju ciąży i dziecka. Najczęściej „stresy dnia codziennego” są na tyle mało intensywne, że nie powodują istotnych konsekwencji zdrowotnych.
Jeśli natomiast mamy do czynienia z przewlekłym, silnym stresem w ciąży, jego skutki mogą być poważne. Często nie sam stres jest tutaj czynnikiem szkodzącym, ale również niektóre niekorzystne sposoby radzenia sobie z nim, takie jak zajadanie stresu czy sięganie po używki w postaci papierosów i alkoholu.
Mogą one zwiększać ryzyko:
- porodu przedwczesnego,
- niskiej masy urodzeniowej dziecka,
- wad rozwojowych związanych z ekspozycją na alkohol, w tym FAS (alkoholowy zespół płodowy),
- pogorszenia stanu zdrowia matki i dziecka.
Badania sugerują, że przewlekły, bardzo silny stres może być jednym z czynników zwiększających ryzyko niektórych powikłań ciąży. Nie oznacza to jednak, że każda stresująca sytuacja prowadzi do problemów zdrowotnych u matki lub dziecka.
Należy pamiętać, że większość poronień jest związana z przyczynami biologicznymi, zwłaszcza nieprawidłowościami chromosomalnymi rozwijającego się zarodka, a nie z codziennym stresem czy zdenerwowaniem kobiety ciężarnej.
Czy ciągły stres w ciąży może spowodować poronienie?
Przewlekły, bardzo silny stres związany z wyjątkowo trudnymi wydarzeniami życiowymi może wpływać na przebieg ciąży i jest uznawany za jeden z czynników ryzyka niektórych powikłań. Nie można jednak stwierdzić, że stres sam w sobie jest bezpośrednią przyczyną poronienia.
Może również zwiększać ryzyko porodu przedwczesnego lub niskiej masy urodzeniowej dziecka. Niektóre badania wskazują także na możliwy związek między silnym stresem matki a późniejszymi problemami zdrowotnymi lub emocjonalnymi u dziecka, jednak zależności te są złożone i nadal stanowią przedmiot badań.
Przeczytaj również:
Depresja w ciąży – objawy, czy ma wpływ na dziecko? Jakie leki na depresję ciążową?
Jak radzić sobie ze stresem w ciąży?
Każdy z nas w trakcie swojego życia wypracowuje sobie metody radzenia sobie ze stresem, jednak nie wszystkie mogą być wykorzystywane w czasie oczekiwania na poród. Napięcie nerwowe w ciąży można zmniejszyć, stosując jedną lub połączenie kilku metod.
Na stres pomoże spacer na świeżym powietrzu, słuchanie muzyki czy czytanie książki. Aby zmniejszyć napięcie nerwowe, poleca się także ćwiczenia oddechowe. Silne zdenerwowanie może ukoić również umiarkowana aktywność fizyczna – odpowiednio dostosowana do zaawansowania ciąży i stanu zdrowia kobiety ciężarnej.
Domowym sposobem na nerwy w ciąży są także niektóre zioła. Na stres pomoże np. napar z melisy.
Przed regularnym stosowaniem preparatów ziołowych w ciąży warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą, ponieważ nie wszystkie produkty roślinne są odpowiednie dla kobiet ciężarnych.
Jeżeli stres, lęk lub obniżony nastrój utrzymują się przez dłuższy czas i utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się z lekarzem prowadzącym ciążę, psychologiem lub psychiatrą. Specjalista pomoże dobrać odpowiednią formę wsparcia, a w razie potrzeby rozważy także leczenie farmakologiczne bezpieczne dla matki i dziecka.
Jak szybko obniżyć stres w ciąży?
Szybka pomoc. Kiedy jesteś zdenerwowana, szybciej i płyciej oddychasz, porusza się górna część twojej klatki piersiowej, ramiona się unoszą. Mogą pojawić się zawroty głowy spowodowane niedotlenieniem mózgu, a także omdlenia. Jeśli czujesz, że brakuje ci tchu, koniecznie usiądź, weź głęboki oddech przez nos i zamknij oczy. Wyobraź sobie pustą plażę w słoneczny dzień i szum morza. Następnie zrób wydech ustami. Oddychaj tak, aż się uspokoisz, a poziom stresu się obniży. To najszybszy sposób odzyskania równowagi.
Relaks codziennie. Jeżeli jednak stres trwa dłużej niż kilka minut, musisz zadbać o codzienną porcję relaksu i odpoczynku, nawet kosztem porządku w domu – nie miej wyrzutów sumienia, to nie jest przejaw twego egoizmu, ale raczej troski o siebie i twoje dziecko.
Zadbaj o siebie. Odwiedź swojego fryzjera, zapisz się na masaż, albo idź na basen. Pływanie to świetny sposób na relaks i wyciszenie skołatanych nerwów – jeśli nie masz przeciwwskazań do korzystania z publicznej pływalni, zapisz się na zajęcia dla kobiet w ciąży. Spacery po lesie, zwłaszcza w dobrym towarzystwie, mogą być dla ciebie zbawienne. Namów męża na codzienną wędrówkę po okolicznym lesie – trochę ruchu i dotlenienie się na świeżym powietrzu zapewni wam zdrowy sen.
Sen. Czasem warto po prostu stres przespać. Podczas snu część mózgu wyłącza się i odpoczywa. Nie walcz ze zmęczeniem. Potrzebujesz teraz dużo siły, a sen to jedna z najlepszych form odpoczynku. Pamiętaj, by przed spaniem przewietrzyć mieszkanie.
Hobby. Jednym z lepszych sposobów radzenia sobie ze stresem jest także zajmowanie się swoim hobby. Jeśli lubisz haftować, robić na drutach, czytać książki, układać zdjęcia w albumach, zafunduj sobie codziennie porcję hobbystycznego relaksu. W czasie robótek ręcznych możesz słuchać audiobooków, książek nagranych na CD lub mp3.
Przeczytaj również:
Bezsenność w ciąży – przyczyny i sposoby na bezsenność w ciąży. Jak spać w ciąży?
Jak ograniczyć stres w ciąży na co dzień?
Pewnym sytuacjom możesz się przeciwstawić. Gdy twoje przyjaciółki, ciotki czy kuzynki zaczną wspominać swoje ciąże i straszne porody, powiedz im stanowczo, że nie chcesz tego słuchać, ponieważ nie wolno ci się denerwować. Filtruj również informacje i relacje porodowe znajdujące się na forach internetowych – czasem są przerysowane, a zawsze subiektywne. Twoja ciąża jest inna, tak samo jak nie ma dwóch takich samych porodów. To, w jaki sposób rodziła dziecko sąsiadka, nie ma żadnego wpływu na to, jak przyjdzie na świat twój maluszek. Taka informacja ma jedynie wpływ na twoje wahania nastroju.
Nie zamartwiaj się na przyszłość, nie dręcz się wyobrażeniami, że sobie nie poradzisz z noworodkiem, że wasza sytuacja materialna na pewno się pogorszy. Pamiętaj, żadna kobieta nie rodzi się matką, ale się nią staje.
Kiedy zgłosić się do lekarza z powodu stresu w ciąży?
W razie sytuacji dramatycznej, np. śmierci męża, rodziców, kogoś bliskiego, utraty pracy, rozwodu, zdrady, gdy czujesz, że rzeczywistość kompletnie cię przerasta, skontaktuj się z lekarzem. Być może skieruje cię do specjalisty na szczegółowe badania, by sprawdzić, czy z dzieckiem jest wszystko w porządku, i zapisze odpowiednie leki.
Warto również zgłosić się po pomoc, jeśli przez co najmniej kilka tygodni utrzymują się nasilony lęk, przewlekły stres, obniżony nastrój, problemy ze snem lub trudności w codziennym funkcjonowaniu. Wczesne wsparcie psychologiczne lub psychiatryczne może poprawić samopoczucie kobiety i korzystnie wpłynąć na przebieg ciąży.
współpraca: Marta Puchowska
