Zasiłek macierzyński - to ci się należy

Zasiłek macierzyński przysługuje mamom przebywającym na urlopach macierzyńskich.

Zasiłek macierzyński to świadczenie pieniężne wypłacane przez ZUS. Może je otrzymywać kobieta (lub mężczyzna) korzystająca z urlopu macierzyńskiego.

Jak długo można otrzymywać zasiłek?

Osoba uprawniona do otrzymywania zasiłku dostaje go przez cały okres urlopu macierzyńskiego, który trwa:

• 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
• 31 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie,
• 33 tygodni w przypadku urodzenia trojaczków,
• 35 tygodni w przypadku urodzenia czworaczków,
• 37 tygodni w przypadku urodzenia pięcioraczków.

Zasiek można pobierać także przed urodzeniem dziecka, jeśli kobieta postanowi wykorzystać część urlopu przed wyznaczoną datą porodu.

Komu przysługuje zasiłek?

Prawo do zasiłku ma:

• każda kobieta zatrudniona na podstawie umowy o pracę,
• kobieta wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia i odprowadzająca ze swojego wynagrodzenia dobrowolną składkę na ubezpieczenie chorobowe.

Pamiętaj, że prawo do zasiłku będzie ci także przysługiwało, jeżeli byłaś zatrudniona na podstawie umowy o pracę, ale w czasie ciąży umowa została rozwiązana z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji firmy. Ponadto zasiłek otrzymasz także wtedy, gdy byłaś zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas określony albo na okres próbny i umowa została przedłużona do dnia porodu.

Zasiłek może otrzymać także ojciec dziecka, jeśli wykorzystasz co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego i zrezygnujesz z pozostałej jego części na rzecz ojca dziecka. W takim przypadku - na wniosek ojca będącego jednocześnie pracownikiem - ZUS przyznaje mu pozostałą część zasiłku.  

Czy można zrezygnować z zasiłku?

Prawa do zasiłku nie można się zrzec. Po upływie 14 tygodni urlopu macierzyńskiego możesz jednak zrezygnować z jego części na rzecz ojca dziecka. Jak to zrobić?

• zgłoś pracodawcy pisemny wniosek w sprawie rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego,
• zgłoszenie musi nastąpić najpóźniej na 7 dni przed przystąpieniem do pracy,
• do wniosku dołącz zaświadczenie pracodawcy zatrudniającego ojca dziecka potwierdzające termin rozpoczęcia przez niego urlopu (wskazany w jego wniosku o udzielenie urlopu),
• termin rozpoczęcia urlopu przez ojca dziecka musi przypadać bezpośrednio po terminie rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego przez pracownicę.

Ile wynosi zasiłek macierzyński?

Wysokość zasiłku macierzyńskiego to 100% wynagrodzenia. A jak określić przeciętne wynagrodzenie? To proste: podstawę wymiaru zasiłku stanowi średnie miesięczne wynagrodzenie, jakie zostało ci wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień, w którym nabyłaś prawo do zasiłku.

Kto wypłaca?

W zależności od tego, ile osób jest zatrudnionych u danego pracodawcy, zasiłek macierzyński wypłaca twój pracodawca lub ZUS. I tak: jeżeli w zakładzie pracy jest zatrudnionych więcej niż 20 pracowników, zasiłek będzie wypłacał pracodawca, a jeżeli pracodawca zatrudnia mniej niż 20 pracowników, zasiłek będzie wypłacał ZUS.

ZUS będzie także płatnikiem zasiłku, jeśli:

• zostanie ogłoszona likwidacja lub upadłość firmy pracodawcy,
• umowa o pracę zostanie przedłużenia do dnia porodu (miałaś umowę na okres próbny lub na czas określony).

Niezbędne dokumenty:

Jeśli zasiłek wypłaca pracodawca, będzie ci potrzebny:

• odpis skrócony aktu urodzenia dziecka,
• oświadczenie ubezpieczonej matki o liczbie urodzonych dzieci.

Jeśli ogłoszono likwidację lub upadłość pracodawcy, będzie ci potrzebne:

• zaświadczenie lekarskie stwierdzające stan ciąży w okresie zatrudnienia,
• świadectwo pracy lub inny dokument potwierdzający fakt likwidacji lub upadłości firmy pracodawcy,
• odpis skrócony aktu urodzenia dziecka,
• oświadczenie o liczbie urodzonych dzieci.

Jeśli umowa została przedłużona do dnia porodu, będzie ci potrzebne:

• świadectwo pracy,
• oświadczenie ubezpieczonej o liczbie urodzonych dzieci.

Przykład 1

Jestem na urlopie wychowawczym. Czy będzie przysługiwał mi zasiłek macierzyński, kiedy urodzę drugie dziecko?

Tak, zgodnie z art. 29 ustawy o świadczeniach społecznych w razie choroby i macierzyństwa kobiecie przysługuje zasiłek macierzyński.

Przykład 2

Jestem zatrudniona na podstawie umowy o pracę w Spółce XYZ sp. z o.o., jednocześnie w moim zakładzie pracy korzystam z urlopu bezpłatnego, gdyż przebywam z mężem za granicą. Czy będzie przysługiwać mi zasiłek macierzyński?

Niestety, w takim przypadku zasiłek nie przysługuje, ponieważ prawa do zasiłku nie mają pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę i przebywający na urlopie bezpłatnym. (art. 12 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa). 

Podstawa prawna

• dział ósmy Kodeksu pracy,
• ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa ( Dz. U. Nr 31, poz. 267 z późń. zm.)
• rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa ( Dz. U. Nr 65 poz. 742 z późń. zm.)