Różyczka u dziecka – objawy i leczenie, powikłania choroby

Ocena: 4.76/5 Głosów: 1
Ta treść była już przez Ciebie oceniana!

Jedną z zakaźnych chorób wieku dziecięcego, przenoszonych drogą kropelkową, jest różyczka. Objawy różyczki to uogólniona, bladoróżowa wysypka na skórze u dziecka oraz powiększenie i ból węzłów chłonnych. Leczenie polega przede wszystkim na łagodzeniu symptomów. Choroba może być przyczyną wielu powikłań, takich jak przemijające zapalenie stawów czy zapalenie mózgu. Podstawowym sposobem zapobiegania różyczce jest szczepienie ochronne. Szczególnie niebezpieczna jest różyczka w ciąży, gdyż może prowadzić do rozwoju ciężkich wad wrodzonych płodu, a nawet poronienia.

Fotolia

Różyczka – choroba zakaźna wieku dziecięcego 

 

Różyczka  to ostra choroba zakaźna wieku dziecięcego, przebiegająca z uogólnioną wysypką i powiększeniem węzłów chłonnych, a wywoływana przez wirus różyczki. Obecnie częstość jej występowania zmniejszyła znacznie się w wyniku wprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych.

Różyczka u dzieci występuje przede wszystkim w okresie zimowo-wiosennym. Jak można się zarazić różyczką? Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową (w czasie kaszlu, kichania czy mówienia chorej osoby) oraz w wyniku kontaktu z wydzieliną jamy nosowej lub gardła, krwią, moczem czy kałem (rzadziej) chorego.

U kobiet ciężarnych do zakażenia płodu może dojść przez łożysko, zdarza się, że prowadzi to do rozwoju ciężkich wad wrodzonych lub nawet poronienia. Na różyczkę chorują przede wszystkim osoby nieszczepione – dzieci i dorośli, a zarazić może się zarówno dziecko od dorosłego, jak i dorosły od dziecka. Chory jest zakaźny dla osób z otoczenia około 7 dni przed pojawieniem się wysypki i 5 dni po jej wystąpieniu.

  

Różyczka u dziecka – pierwsze objawy i przebieg 

 

Bardzo często objawy różyczki u dziecka w ogóle się nie pojawiają. Jeśli występują z reguły następuje to etapami: w przebiegu różyczki najpierw mamy do czynienia z okresem zwiastunowym, następnie dochodzi do powiększenia węzłów chłonnych, a później pojawia się wysypka. Nie u każdego dziecka wystąpią jednak wszystkie te etapy. 

Jak się zaczyna różyczka? 1–2 dni przed pojawieniem się wysypki u dziecka występuje:

  • złe samopoczucie dziecka,
  • bóle mięśniowe,
  • ból głowy i/ lub gardła,
  • może pojawić się uczucie zatkanego nosa, wydzielina z nosa,
  • czasami biegunka.

Następnie (1 dzień przed wysypką) pojawia się powiększenie i ból węzłów chłonnych (okolicy karku, szyi, za uchem). Powiększone węzły chłonne u dziecka mogą być jedynym objawem choroby.

 

Jak wygląda wysypka, kiedy dziecko ma różyczkę?

 

Wysypka u dziecka z różyczką to kolejny etap choroby. Jak rozpoznać, że czerwone plamy na ciele dziecka to różyczka? Choroba manifestuje się poprzez:

  • bladoróżowe, drobne, rozsiane plamy na skórze (wysypka drobnoplamista),
  • najwcześniej pojawia się wysypka na twarzy (tutaj plamki mogą się zlewać) i tułowiu,
  • w ciągu 24 h wysypka u dziecka rozprzestrzenia się na kończyny,
  • u niektórych dzieci wysypka przy różyczce swędzi,
  • z reguły znika po kilku dniach,
  • nie pozostawia na skórze przebarwień ani blizn.

Nieco inny przebieg obserwuje się w przypadku różyczki u niemowląt i małych dzieci. Często pierwszym objawem choroby, jest pojawiająca się bez żadnych symptomów zwiastunowych, wysypka u dziecka. Różyczka u niemowlaka do 6. miesiąca życia nie wystąpi, jeśli jego matka została wcześniej zaszczepiona lub przebyła chorobę.

  

Powikłania różyczki u dzieci – czy choroba jest groźna?

 

W większości przypadków, nabyta różyczka u dzieci przebiega nie pozostawiając następstw. Czasami jednak dochodzi do powstania niebezpiecznych powikłań. Można wśród nich wymienić przemijające zapalenie stawów, małopłytkową skazę krwotoczną i zapalenie mózgu.

Przemijające zapalenie stawów objawia się obrzękiem oraz bólem stawów, głównie dłoni i nadgarstka, czasem stawu kolanowego, po kilku tygodniach objawy ustępują. Skaza krwotoczna małopłytkowa spowodowana jest zmniejszeniem liczby płytek krwi odpowiedzialnych za procesy krzepnięcia. Występuje krwawienie z nosa lub błon śluzowych jamy ustnej, czasami mogą pojawić się wybroczyny na skórze dziecka.

Zapalenie mózgu jest rzadkim, ale szczególnie niebezpiecznym powikłaniem różyczki u dziecka. Charakterystyczne jest tutaj wystąpienie objawów neurologicznych już po kilku dniach trwania choroby. Są to wymioty, drgawki, bóle głowy, zaburzenia przytomności dziecka. Inne rzadkie powikłania różyczki to zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie nerwu wzrokowego czy aplazja szpiku. Znacznie groźniejsze skutki może przynieść różyczka u dorosłych.  

  

Jak leczyć różyczkę i jak jej zapobiegać?

 

W przypadku podejrzenia, że dziecko ma różyczkę konieczna jest wizyta u lekarza. Lekarz rozpoznaje chorobę głównie poprzez zebranie wywiadu oraz na podstawie charakterystycznych objawów. Nie ma leczenia przyczynowego, stosuje się leczenie polegające na łagodzeniu objawów. Jeśli u dziecka wystąpi gorączka, podaje się leki przeciwgorączkowe. Wysypka, jak i pozostałe objawy choroby, ustępują samoistnie po pewnym czasie. Jeśli nie dojdzie do powstania powikłań, jest to choroba o lekkim przebiegu.

Podstawą zapobiegania zachorowaniu na różyczkę są szczepienia ochronne. W Polsce szczepienie przeciwko różyczce należy do szczepień obowiązkowych u dzieci. Obecnie wszystkim dzieciom w wieku 12–14 miesięcy podaje się pierwszą dawkę skojarzonej szczepionki przeciwko odrze, śwince i różyczce. Drugą dawkę dziecko przyjmuje w wieku 10 lat. Przyjęcie dwóch dawek szczepionki zapewnia maksymalną ochronę. Wprowadzenie szczepień ochronnych znaczący wpłynęło na spadek zachorowań na różyczkę w Polsce.

  

Różyczka u dorosłych i różyczka w ciąży

 

Ze względu na wprowadzenie szczepień ochronnych u dzieci w Polsce, aktualnie różyczka dotyka głównie ludzi dorosłych, zwłaszcza młodych mężczyzn. Różyczka u dorosłych daje podobne objawy, ale znacznie częściej prowadzi do powstania powikłań. U dziewcząt i młodych kobiet najczęstszym powikłaniem jest przemijające zapalenie stawów, którego objawy są analogiczne jak u dzieci. Niekiedy rozwija się zapalenie wątroby. Także skaza krwotoczna małopłytkowa i zapalenie mózgu występują u dorosłych częściej i osiągają większe nasilenie. U mężczyzn może wystąpić zapalenie jąder.

Szczególnie niebezpieczne jest zarażenie kobiety ciężarnej, gdyż różyczka w ciąży może doprowadzić do rozwoju wewnątrzmacicznej infekcji płodu. W zależności od tygodnia ciąży, w którym doszło do zakażenia, może dojść do poronienia lub powstania wad wrodzonych u dziecka. Im wcześniej kobieta zostanie zainfekowana, tym bardziej niebezpieczne jest to dla dziecka. Przyjmuje się, że zakażenie po 22 tygodniu ciąży nie powinno wywoływać już żadnych zmian u płodu.

Różyczka wrodzona u dziecka może być przyczyną głuchoty, wad oczu, wad układu sercowo-naczyniowego czy upośledzenia umysłowego. Kobiety, które nie chorowały na różyczkę lub nie były szczepione, a planują zajść w ciąże, powinny się zaszczepić, co najmniej 3 miesiące przed planowaną ciążą.

 

Bibliografia:

  1. Kawalec W., Grenda R., Ziółkowska H., Pediatria T.2, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2013, s.1004-1005.
  2. Dziubek Z., Choroby zakaźne i pasożytnicze, Warszawa: Wydawnictwo lekarskie PZWL, 2012, s. 279-282.
  3. Interna Szczeklika Podręcznik chorób wewnętrznych 2016, zespół red. P. Gajewski [i in.], Kraków: Medycyna praktyczna 2016, s.1119-1121.
Tematy: różyczka u dziecka, jak wygląda różyczka, objawy różyczki, wysypka przy różyczce

Komentarze