Jak pomoc dziecku w odchudzaniu?

Ocena: 5/5 Głosów: 5
Ta treść była już przez Ciebie oceniana!

Zarówno w Polsce, jak i na świecie liczba otyłych dzieci rośnie z roku na rok. Polskie dzieci tyją najszybciej w Europie. Rodzice oraz opiekunowie często nie są świadomi konsekwencji, na jakie narażają swoje pociechy, bagatelizując ten problem. Dodatkowo pandemia jeszcze bardziej przyczyniła się do rozwoju otyłości. Nadwaga to nie tylko problem niezdrowego wyglądu, ale też ogromny ciężar powikłań zdrowotnych.

Problem otyłości u dzieci

Otyłość jest stanem, w którym nadmierna ilość tkanki tłuszczowej stwarza ryzyko wielu niekorzystnych konsekwencji dla zdrowia i życia. Badania WHO z 2017 roku wykazały, że około 31% dzieci w Polsce ma za wysoką wagę ciała, z czego 12,7% ma otyłość, a 18,5% – nadwagę. Większość chorych dzieci stanowią chłopcy.

Wśród przyczyn występowania otyłości u dzieci wymienia się następujące:

  • niezdrowe, wysokokaloryczne i przetworzone jedzenie,
  • brak aktywności fizycznej, często bezpodstawne zwalnianie dzieci z lekcji wychowania fizycznego,
  • nieświadomość konsekwencji otyłości,
  • mity dotyczące jedzenia, typu „dziecko z nadwagą to dziecko zdrowo wyglądające, musi jeść tyle, ile ma ochotę, bo organizm się rozwija”.

Zobacz też: Cukrzyca u dzieci

Jakie są skutki otyłości u dzieci?

Otyłe dzieci mają problemy nie tylko z rówieśnikami, ale przede wszystkim ze zdrowiem. Nadwaga i otyłość u dzieci sprzyjają rozwojowi licznych dolegliwości i chorób takich jak: 

  • nieprawidłowa tolerancja glukozy lub cukrzyca typu II,
  • zbyt wysoki cholesterol, miażdżyca,
  • nadciśnienie tętnicze, choroba sercowo-naczyniowa,
  • choroba refluksowa przełyku,
  • stłuszczenie wątroby, kamica żółciowa, choroby nerek,
  • choroby układu oddechowego, takie jak astma czy bezdech senny,
  • senność w ciągu dnia, problemy z koncentracją, bóle głowy,
  • nieprawidłowości kostno-mięśniowe, choroby Blauta, Perthesa, koślawość kolan, bóle kręgosłupa,  
  • zwiększone ryzyko nowotworów w wieku dorosłym,  
  • zespół policystycznych jajników;
  • zaburzenia psychologiczne – depresja, wysoki poziom lęku, agresja, spowodowane najczęściej brakiem akceptacji swojego ciała przez dziecko lub odrzuceniem i nękaniem przez rówieśników, 

Odchudzanie dziecka – wskazania i przeciwwskazania

Głównym wskazaniem do odchudzania jest nadmierna masa ciała. Do stwierdzenia nadwagi używamy wskaźnika masy ciała BMI. Obliczamy go następująco: BMI = masa/wzrost do kwadratu.

Wynik wskazuje odpowiednio:

  • od 25 do 84 waga prawidłowa,
  • od 85 do 94 nadwaga,
  • równy lub większy od 95 – otyłość.

Istnieją też przeciwwskazania do odchudzania dzieci, które dotyczą następujących przypadków:

  • utraty masy mięśniowej,
  • ubytku masy kostnej,
  • chorób przebiegających ze zwiększonym metabolizmem jak nadczynność tarczycy,
  • nadmiernego obciążenia wątroby i nerek,
  • wystąpienia ciężkiej choroby ogólnoustrojowej, zwłaszcza nowotworowej.

To też może Cię zainteresować: Uzależnienie od słodyczy u dzieci

 

Jak zacząć odchudzanie dziecka?

Odchudzanie zaczynamy od przeprowadzenia rozmowy z dzieckiem, tak żeby dziecko wiedziało, po co to robi. Jego świadomość jest bardzo ważna dla osiągnięcia efektów. Forma przekazu powinna być dostosowana do wieku dziecka.

Następnie zaczynamy zmieniać nawyki żywieniowe, które powinny dotyczyć całej rodziny i zachęcamy do aktywności fizycznej odpowiedniej dla wieku dziecka. Dobrze sprawdza się metoda małych kroków. Kolejno wprowadzamy wspólne zakupy, podczas których uczymy dziecko wybierać zdrowe produkty, czy wspólne przygotowujemy posiłki, co może też stanowić dobrą zabawę.  

W kwestii ruchu również zaczynamy od drobnych zmian, np. częściej chodzimy piechotą, zamiast jeździć samochodem czy używamy schodów zamiast windy.

Sprawdź też: Jak rozwijać motorykę dużą u dzieci?

 

Jak powinno wyglądać prawidłowe odchudzanie dziecka?

 Leczenie otyłości u dzieci i młodzieży polega na zmianie stylu życia poprzez:

  • zmianę nawyków żywieniowych całej rodziny,
  • zwiększenie aktywności fizycznej,
  • pomoc psychologiczną dla dziecka.

Podstawą prawidłowego odchudzania są następujące zasady:

  • stosowanie odpowiedniej diety, bogatej w warzywa i owoce, nabiał oraz produkty pełnowartościowe, zawierające błonnik;
  • podawanie prawidłowej ilości płynów oraz zamiana napojów wysokosłodzonych na soki, wodę czy mleko;
  • regularne posiłki 4–5 razy dziennie, gdzie najważniejszym posiłkiem jest śniadanie;
  • zachęcanie dziecka do wolnego jedzenia i dokładnego gryzienia pożywienia;
  • unikanie węglowodanów, potraw wysokokalorycznych, fast foodów, tzw. ukrytych kalorii tj. majonezu w sałatkach, tłuszczu do polewania warzyw, śmietany w zupie (dzieciom do 7. roku życia nie ogranicza się kaloryczności posiłków, lecz zmienia się jakość jedzenia);
  • wykluczenie produktów słodzonych i wysoko przetworzonych,
  • ograniczenie tłuszczów (nie dotyczy to dzieci poniżej 2. roku życia, tłuszcze są im niezbędne do rozwoju układu nerwowego);
  • nie zmusza się dziecka do jedzenia tego, czego nie lubi;
  • nie podaje się dzieciom suplementów diety sprzyjających utracie masy ciała, ani nie wprowadza się diet odchudzających;
  • nie przygotowuje się oddzielnych, dietetycznych posiłków dla dziecka, nie powinno się ono czuć „odmienne”;
  • nie krytykujemy i nie wyśmiewamy jego wyglądu i wagi, nie nazywamy go pączuszkiem czy kochanym grubaskiem, bo podkreślanie, nawet mimowolne, nadwagi dziecka wpędza je w kompleksy i obniża samoocenę;
  • jeśli dziecko prosi o dokładkę, warto chwilę odczekać, potrzeba ok. 20 minut, by do mózgu dotarł sygnał, że organizm jest nasycony;
  • przed wyjściem na kinderbal podaje się dziecku pełnowartościowy posiłek – to zmniejszy jego apetyt na chipsy czy słone paluszki.

Ważna jest też regularna aktywność fizyczna, która zmniejsza ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, przyspiesza przemianę materii oraz polepsza wydolność fizyczną. U dzieci nie zaleca się ćwiczeń siłowych do momentu ukończenia wzrastania. Natomiast warto zapisać dzieci na zajęcia sportowe, zachęcać do zabawy z rówieśnikami, organizować wspólne wycieczki piesze czy rowerowe, spacery, gry w piłkę czy pływanie. Dzieciom zaleca się minimum godzinę aktywnej zabawy dziennie.

Co więcej, gdy dziecko ma problemy z akceptacją, warto zapisać je na wizytę do psychologa.

 

Zobacz też: Pomysły na zdrową pizzę dla dzieci

 

Konsekwencje stosowania niewłaściwych metod odchudzania

W większości przypadków słabym punktem metod odchudzania jest nieprawidłowo ułożony jadłospis, który powoduje, że codzienne posiłki nie dostarczają dzieciom niezbędnych do prawidłowego rozwoju składników odżywczych. Może to skutkować:

  • zahamowaniem wzrostu,
  • zaburzeniami koncentracji,
  • osteoporozą,
  • odwodnieniem,
  • depresją.

Niewłaściwie dobrana dieta, zwłaszcza uboga w białko, powoduje, że przy braku odpowiedniej ilości energii w pożywieniu, organizm czerpie ją także z aminokwasów będących budulcem mięśni, osłabiając je.

Jakie efekty może przynieść odchudzanie dziecka?

Efekty prawidłowego odchudzania są widoczne w stosunkowo krótkim czasie. Dzieci o właściwej masie ciała są:

  • zdrowsze,
  • łatwiej się poruszają,
  • mogą korzystać z większej ilości aktywności,
  • mają lepszą wydolność,
  • nie męczą się zbyt szybko,
  • nie obciążają kości i stawów,
  • nie są narażone na wyśmiewanie przez rówieśników,
  • mają większą samoakceptację.

Według badań do poprawy samopoczucia wystarczy utrata 5 procent masy ciała. Nawet tak niewielki spadek wagi powoduje, że poprawia się ciśnienie, spada poziom trójglicerydów i glukozy we krwi.

W Polsce nie ma aktualnie zarejestrowanych leków do leczenia otyłości u dzieci, a leczenie chirurgiczne jest stosowane bardzo rzadko. Stosuje się je w przypadkach otyłości olbrzymiej, przebiegającej z powikłaniami metabolicznymi i tylko wtedy, kiedy wykazano u dziecka dojrzałość kostną i rozwojową.

 

 

 

BIBLIOGRAFIA:

  1. Agnieszka Ziober „Nadwaga i otyłość u dzieci”, 2016.
  2. Ewa Malecka-Tendera, Piotr Socha „Otyłość u dzieci i młodzieży”, 2011.
  3. 3. Małgorzata Obara-Gołębiowska „Nadwaga, otyłość i psychologia. Zastosowanie oddziaływań poznawczo-behawioralnych”, 2020.

 

Komentarze