Które rodzaje mleka można podawać dziecku, a których lepiej unikać?

Ocena: 4.54/5 Głosów: 7
Ta treść była już przez Ciebie oceniana!

Mleko jest jednym z najważniejszych pokarmów w diecie dzieci i młodzieży. To bogate źródło witaminy D i wapnia o bardzo dużej biodostępności. Zawiera wiele niezbędnych do prawidłowego wzrostu i rozwoju białek, a także łatwostrawnego tłuszczu. Na rynku spotkać można wiele rodzajów mleka, napojów i produktów mlecznych, a także tak zwane mleko roślinne. Które z nich można podawać dziecku, a których lepiej unikać?

Fotolia

Jak wybrać mleko odzwierzęce dla dziecka? 

 

Rodzajów mleka odzwierzęcego jest wiele – w Polsce najczęściej spożywane jest mleko krowie. Przed ukończeniem pierwszego roku życia można podawać je tylko jako składnik pokarmów uzupełniających, w niewielkich ilościach. W późniejszych okresach życia dziecka mleko krowie będzie dobrym wyborem, oczywiście jeśli jest dobrze tolerowane. Podawanie mleka koziego oraz owczego wiąże się z pewnym zagrożeniem. Mleka te zawierają bardzo duże ilości soli mineralnych, a przy tym niewiele kwasu foliowego i witamin. Może się to przyczynić na przykład do wystąpienia niedokrwistości, a także spowodować uszkodzenie nerek.

Mleko jest sprzedawane w wielu formach. W gospodarstwie możemy zakupić mleko świeże, w sklepie pasteryzowane lub UHT. Niestety nie wszystkie z nich można podawać dzieciom.

  • Mleko świeże poddawane jest przecedzaniu, które usuwa jedynie widoczne gołym okiem zanieczyszczenia. Jest ono bardzo podatne na rozwój mikroorganizmów. Dlatego nie będzie dobrym wyborem dla dziecka, jeśli nie poddamy go pasteryzacji w warunkach domowych. Powinno się na nie szczególnie uważać w przypadku małych dzieci.
  • Mleko UHT ma bardzo długi okres przydatności do spożycia i zamknięte może być przechowywane w temperaturze pokojowej. Niestety wysoka temperatura niszczy część cennych dla rozwoju organizmu białek mleka. Można podawać je dziecku, ale najlepiej korzystać z niego jedynie wtedy, gdy potrzebujemy produktu bardzo odpornego na rozwój mikroorganizmów, np. w czasie upałów.
  • Mleko w proszku to mleko pasteryzowane poddane suszeniu. Jest dobrym rozwiązaniem na przykład podczas wyjazdów, ponieważ można je przechowywać poza lodówką, nawet przez długi czas po otwarciu. W formie suchej jest produktem lubianym przez dzieci ze względu na swój smak. Ma jednak bardzo wysoką wartość energetyczną i zawiera dużo cukrów. Dlatego powinno się przygotowywać je poprzez zmieszanie z wodą i podgrzanie, należy unikać dodawania dużych ilości proszku do potraw dla dzieci i nie pozwalać na spożywanie go prosto z opakowania.

Najbardziej odpowiednie dla dzieci będzie mleko pasteryzowane – podczas produkcji lub w domu. Proces ten usuwa większość szkodliwych drobnoustrojów, ale nie wpływa znacząco na zawartość witamin.

  

Jak tłuste mleko można podawać dziecku? 

 

Mleko jest też zróżnicowane pod względem zawartości tłuszczu. Powszechnie uważa się, że im mniejsza zawartość tłuszczu, tym produkt jest zdrowszy. Dlatego wiele osób wybiera mleko, które zawiera w składzie tylko 0,5 proc. tłuszczu, także dla dzieci. Niestety nie zawsze jest to dobry wybór. Owszem, obniżenie ilości tłuszczu zmniejsza kaloryczność diety i może być pożądane w przebiegu chorób układu krążenia. Niestety wpływa też negatywnie na zawartość witamin, które się w nim rozpuszczają, w tym tak ważnej dla rozwoju witaminy D.

Tłuszcz mleczny jest bardzo łatwostrawny w porównaniu do tłuszczu pochodzącego z innych produktów. Nie szkodzi on więc w żaden sposób zdrowym dzieciom, a ma jedynie działanie korzystne, ponieważ jest nośnikiem dla witamin. Do ukończenia drugiego roku życia nie powinno się podawać dzieciom mleka o obniżonej zawartości tłuszczu.

Proces normalizacji zawartości tłuszczu w mleku może przebiegać na kilka sposobów. Surowiec może zostać całkowicie lub częściowo odtłuszczony. Następnie, aby zwiększyć zawartość tłuszczu, dodaje się go, zazwyczaj w postaci tłustych produktów mlecznych. Czasem do tego celu używa się tłuszczu roślinnego. Takich produktów powinno się jednak unikać, ponieważ nie mają one już wiele wspólnego z mlekiem.

  

A może mleko roślinne?

 

U dzieci często występują alergie na białka mleka. Niestety, nawet jeśli diagnoza dotyczy mleka krowiego, należy wyeliminować także mleko owcze i kozie, ponieważ zawierają one białka o bardzo podobnej budowie. Sytuacja ma się podobnie jeśli chodzi o napoje sojowe. Należy więc obserwować reakcję dziecka na ten produkt. Poza tym soja jest źródłem fitoestrogenów, które mogą zaburzać gospodarkę hormonalną, zwłaszcza dzieci i młodzieży.

Dobrą alternatywą dla tak ważnego w rozwoju młodych ludzi produktu będą mieszanki mleczne (mleko modyfikowane), w produkcji których alergizujące białka (kazeina i/lub serwatka) są poddawane hydrolizie o różnym stopniu. Istnieje wiele rodzajów mieszanek mlecznych, które odpowiadają potrzebom dzieci w różnym wieku. Zazwyczaj zaleca się stosowanie ich do trzeciego roku życia, nie ma jednak górnej granicy wieku dziecka.

Podawanie dzieciom tak zwanego mleka roślinnego może prowadzić do wielu niedoborów i nie wystarcza do prawidłowego rozwoju. Jednak dla starszych alergików napoje roślinne imitujące mleko, na przykład napój kokosowy, ryżowy czy migdałowy powinny być odpowiednie. Taką zmianę należy jednak skonsultować z lekarzem i dietetykiem, aby w razie potrzeby zastosować odpowiednią suplementację.

Mleko roślinne najlepiej przygotowywać w domu. Jeśli zmuszeni jesteśmy wybierać taki napój w sklepie, należy zwrócić uwagę na skład. Powinien on być jak najprostszy, najlepiej zawierać tylko wodę i surowiec roślinny, na którego bazie został przygotowany, ponieważ w procesie produkcyjnym często dodaje się zagęstniki, konserwanty, polepszacze smaku. Substancje dodatkowe są obciążeniem dla organizmu dziecka, dlatego należy ich unikać. 

 

Autor: dietetyk Agnieszka Laskowska 

 

Bibliografia:

  1. Gawęcki J., Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu, Warszawa 2017.
  2. Krawczyński M., Żywienie dzieci w zdrowiu i chorobie, Kraków 2008
  3. Kunachowicz H., Tabele składu i wartości odżywczej żywności, Warszawa 2017.
  4. Pijanowski E., Dłużewski M., Ogólna technologia żywności.
Tematy: mleko dla dziecka, mleko roslinne dla dziecko, mleko UHT dla dziecka, mleko sojowe dla dziecka, mleko kozie dla dziecka, mleko ryżowe dla dziecka

Komentarze