Podział majątku

Ocena: 5.00/5 Głosów: 1
Ta treść była już przez Ciebie oceniana!

Gdy dwoje ludzi postanawia zawrzeć związek małżeński, oznacza to, że chcą wspólnie dzielić życie, podejmować decyzje i wspólnie do czegoś dochodzić, także w sferze finansowej. Wspólność majątkowa obejmuje przedmioty majątkowe nabyte przez kobietę i mężczyznę w czasie trwania ich związku.

Wspólnota majątkowa małżonków może ustać tylko w kilku określonych przypadkach.
Wspólnota majątkowa małżonków może ustać tylko w kilku określonych przypadkach.

Do jej ustanowienia nie potrzeba żadnego oświadczenia ani wniosku. Chyba że para zdecydowała się na rozdzielność majątkową i podpisała intercyzę. Na majątek wspólny składają się przedmioty, które w czasie trwania związku kupili oboje małżonkowie lub jedno z nich. Na przykład, jeśli pan Nowak kupił z własnej pensji lodówkę, to mimo iż faktura została wystawiona na jego nazwisko i to on faktycznie poniósł koszta, lodówka jest dobrem wspólnym małżeństwa Nowaków. Inaczej byłoby, gdyby Nowak miał z żoną rozdzielność majątkową.

Co jest wspólne?

Majątkiem wspólnym jest także wynagrodzenie za pracę, inne dochody z działalności zarobkowej, środki zgromadzone na rachunku bankowym lub na pracowniczym funduszu emerytalnym każdego z małżonków. Rzeczy, które kobieta bądź mężczyzna mieli przed ślubem, stanowią ich majek osobisty, ale jeśli przynoszą one dochody w trakcie trwania małżeństwa, to środki te należą do obojga małżonków.

Na przykład, jeśli pani Nowak już przed ślubem miała mieszkanie, a teraz je wynajmuje, to zyski z najmu są własnością wspólną. Wyjaśnić trzeba, że wszystkie mieszkania własnościowe i lokatorskie przydzielone przez spółdzielnie mieszkaniowe do 2000 r. w trakcie trwania małżeństwa są dorobkiem wspólnym małżonków. Dotyczy to także sytuacji, w której mąż i żona mieli intercyzę, a środki na mieszkanie pochodziły z majątku osobistego jednego z nich. Do majątku wspólnego należy też prawo spółdzielcze lub własność mieszkania powstała w trakcie małżeństwa, np. gdy lokal został przekształcony w tym czasie z lokatorskiego do własnościowy.

W przypadku mieszkań kupionych na wolnym rynku, własnościowych, obowiązują zasady ogólne - jeżeli mieszkanie kupiła przed ślubem pani Nowak, to stanowi ono składnik jej majątku osobistego. Może to jednak zmienić aktem notarialnym.

… a co osobiste?

Do majątku osobistego należą także przedmioty, które ktoś otrzymał w spadku lub w postaci darowizny, przedmioty codziennego użytku, np. odzież albo rzeczy związane z hobby, środki z odszkodowania za uszkodzenie ciała lub zadośćuczynienie za wyrządzoną krzywdę (ale nie renta), pieniądze lub rzeczy będące nagrodą za osiągnięcia jednego z małżonków, prawa autorskie i pokrewne, wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub innej działalności zarobkowej.

Przedmioty, które żona bądź mąż otrzymują w wyniku dziedziczenia, wchodzą w skład ich majątku osobistego, chyba że inaczej postanowi spadkodawca czy darczyńca. Przepis ten nie dotyczy jednak rzeczy codziennego użytku, np. pralki, lodówki, odkurzacza, bo one wchodzą natychmiast w skład majątku wspólnego małżonków. Jeśli jednak, na przykład, matka pani Nowak zechce podarować lodówkę i będzie upierała się, że jest to dar tylko dla córki, może w akcie darowizny zawrzeć zapis, który sprawi, iż lodówka znajdzie się jednak w majątku osobistym pani Nowak. Gdyby mama nie zaznaczyła, że przedmiot jest tylko dla córki, w przypadku sprawy rozwodowej, chcąc zatrzymać lodówkę, pani Nowak musiałaby spłacić byłego męża.

W czasie trwania związku nie można żądać podziału majątku. Wspólność majątkowa małżonków może ustać w kilku przypadkach, gdy: ustaje małżeństwo, w więc dochodzi do rozwodu, unieważnienia związku, separacji czy śmierci jednego z małżonków:

  • małżonkowie zawierają intercyzę
  • sąd dokona rozdzielności majątkowej
  • jedno z małżonków zostaje ubezwłasnowolnione
  • gdy wobec jednego z małżonków zostanie orzeczona upadłość

Po ustaniu wspólności majątkowej udziały małżonków są równe, czyli otrzymują oni po połowie tego, czego się wspólnie dorobili. Od tej zasady są wyjątki. Można na przykład w intercyzie określić, ile z majątku wspólnego procentowo należeć będzie do żony, a ile do męża. Małżonkowie mogą też zwrócić się do sądu z prośbą o ustalenie udziału poszczególnych stron we wspólnym majątku.

Sąd rozważa wówczas, jak każda ze stron przyczyniła się do powstania wspólnego dorobku, bierze pod uwagę pracę w gospodarstwie domowym, czy przy wychowywaniu dzieci. Sądowe ustalenie podziału majątku jest konieczne w sytuacji, gdy jedna ze stron mimo zapisów intercyzy, nie zgadza się na nie z jakichś przyczyn, np. twierdzi, że druga osoba nie tylko nie przyczyniła się do powstania wspólnego dorobku, ale go marnotrawiła - przez hazard czy uzależnienia.

Jeśli współwłasność ustała z chwilą śmierci jednego z małżonków, do sądu mogą się zwrócić spadkobiercy i żądać ustalenia nierównych udziałów w dorobku zmarłego. Mogą to jednak zrobić tylko wtedy, gdy spadkodawca za życia wniósł o unieważnienie małżeństwa, separację czy rozwód. Podział wspólnego majątku przed sądem odbywa się zazwyczaj wtedy, gdy małżonkowie nie są w stanie się porozumieć i nie jest możliwa inna droga do zawarcia ugody.

Trudny podział

W takiej ostateczności składa się "wniosek o podział majątku wspólnego" do sądu rejonowego, w miejscowości, w której majątek ten się znajduje. We wniosku należy wpisać dane małżonków i ich adwokatów, podać składniki majątku wspólnego wraz z dowodami ich własności, np. odpis z księgi wieczystej w przypadku mieszkania. Trzeba też załączyć dokument stwierdzający ustanie wspólności majątkowej, a więc orzeczenie o rozwodzie czy separacji, intercyzę, sądowe orzeczenie rozdzielności majątkowej.

Skład i wartość dorobku małżonków ustala sąd, przy czym skład majątku ustalany jest na dzień wygaśnięcia wspólności majątkowej, a wartość, po cenach rynkowych w chwili orzeczenia sądu. Jeśli małżonkowie inaczej oceniają wartość swojego dorobku konieczne może się okazać powołanie biegłego, który oceni, ile składniki dorobku dwojga ludzi są rzeczywiście warte.

Droga sądowa to jednak ostateczność. Małżonkowie, którzy rozstają się w zgodzie, lub też są po prostu zgodni co do tego, jak należy podzielić ich wspólny majątek, mogą podpisać między sobą pisemną umowę. Trzeba w niej dokładnie wyszczególnić rzeczy do podziału, ich wartość oraz napisać, kto co zabiera. Panuje pełna dowolność w ocenie wartości wspólnych rzecz, jak i tego, ile kto dostaje. Umowa taka musi zawierać datę i podpisy obojga małżonków.

A może intercyza?

Jeśli do podziału jest nieruchomość, dom, mieszkanie czy działka, zwykła umowa nie wystarczy i konieczna będzie wizyta u notariusza. W akcie notarialnym podaje się rynkową wartość nieruchomości. Niektóre pary, by nie dopuścić do takich kłopotliwych sytuacji, lub by po prostu jasno określić, co do kogo należy, już na początku małżeństwa decydują się na podpisanie intercyzy.

Jest to małżeńska umowa o rozdzielności majątkowej. Nie istnieje wówczas coś takiego, jak ich wspólny majątek. Każde z małżonków dysponuje własnym majątkiem osobistym. Intercyzę można podpisać na początku małżeństwa, jak i w trakcie trwania związku. Wówczas za rzeczy należące do majątku osobistego uznaje się te, które dana osoba posiadała przed ślubem i po podpisaniu intercyzy. Przed jej podpisaniem małżonkowie dysponowali majątkiem wspólnym i on jest od podziału. Intercyzę podpisuje się u notariusza i trzeba się przygotować na wydatek rzędu 500 zł. Zapisy intercyzy można w dowolnym czasie zmienić, można też umowę taką rozwiązać w ogóle.

Na koniec mała ciekawostka. Do majątku wspólnego może należeć także... kot, pies czy inny zwierzak który trafił do domu małżonków. Jeśli w przypadku ustania wspólności majątkowej oboje oni chcą ulubieńca zatrzymać i w żaden sposób nie potrafią się dogadać, sprawę może rozstrzygnąć sąd. Ocenia się wówczas, która z osób zapewni zwierzęciu lepszą opiekę bądź z którą jest ono bardziej związane.

Tematy: rozwód, intercyza

Komentarze