Urlop wychowawczy – co musisz o nim wiedzieć

Ocena: 3.33/5 Głosów: 2
Ta treść była już przez Ciebie oceniana!

Czy wiesz, kto może się ubiegać o urlop wychowawczy i na jakich warunkach? Czy pracodawca może nie przyznać urlopu wychowawczego?

Podczas urlopu wychowawczego będziesz opiekować się dzieckiem, możesz też podjąć pracę albo studia.
Podczas urlopu wychowawczego będziesz opiekować się dzieckiem, możesz też podjąć pracę albo studia.

Po urlopie macierzyńskim trzeba podjąć kolejną ważną decyzję: czy decydować się na urlop wychowawczy? A może lepiej jak najszybciej wrócić do swoich obowiązków zawodowych? Warto zastanowić się nad tym wcześniej i zaplanować urlop, tak aby jak najlepiej go wykorzystać.

Urlop wychowawczy to czas przeznaczony na sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem, maksymalnie może trwać 3 lata. Nie musisz korzystać z niego w całości. Można podzielić go na 4 części i wykorzystać do ukończenia przez dziecko 4. roku życia lub wykorzystać tylko częściowo. W przypadku zatrudnienia na czas określony urlop przysługuje tylko w czasie trwania umowy.

Razem czy osobno

Z urlopu wychowawczego skorzystać mogą zarówno matka, jak i ojciec, a także opiekunowie prawni dziecka, którzy:

  • są pracownikami w rozumieniu kodeksu pracy, tzn. są zatrudnieni na umowę o pracę, z powołania, wyboru, mianowania albo spółdzielczej umowy o pracę
  • mają co najmniej sześciomiesięczny ogólny staż pracy (do stażu pracy wlicza się więc czas pracy u innych pracodawców, a także okres urlopu macierzyńskiego)

Na dwa tygodnie przed planowanym urlopem należy złożyć u pracodawcy wniosek o jego przyznanie. W dokumencie trzeba uwzględnić okres urlopu, który już został wykorzystany na dane dziecko, oraz datę rozpoczęcia i zakończenia urlopu. Jeśli w trakcie jego trwania rodzic zmieni zdanie, może powrócić do pracy wcześniej, o ile zgodzi się na to pracodawca.

Z urlopu rodzice mogą korzystać razem, jednak tylko w wymiarze 3 miesięcy. Po tym czasie urlop przysługuje już tylko jednemu z nich. Dlatego do wniosku o jego przyznanie należy dołączyć pisemne oświadczenie drugiego z rodziców - że nie zamierza on korzystać z urlopu wychowawczego w tym samym czasie. Nie jest ono wymagane, jeśli jeden z rodziców został pozbawiony władzy rodzicielskiej, została ona ograniczona albo gdy zdobycie oświadczenia jest niemożliwe, np. jeśli rodzic jest chory lub przebywa w innym kraju.

Urlop chroni

Złożenie wniosku to czysta formalność. Pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu i nie może go odmówić. Od chwili złożenia wniosku o urlop do jego zakończenia rodzic jest objęty ochroną stosunku pracy: pracodawca nie może rozwiązać w tym czasie umowy o pracę ani jej wypowiedzieć. Wyjątkiem są sytuacje, kiedy:

  • pracodawca ogłasza upadłość lub likwidację firmy
  • zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika

Podczas trwania urlopu przebywający na nim rodzic jest objęty ubezpieczeniem społecznym, które finansowane jest z budżetu państwa.

Również po urlopie powracający z niego rodzic jest chroniony przez przepisy kodeksu pracy. Według niego pracodawca ma obowiązek przyjąć pracownika na dotychczasowe stanowisko pracy. Jeśli urlop był na tyle długi, że w firmie zaszły zmiany, pracodawca musi zapewnić pracownikowi podobne stanowisko pracy, na którym pensja nie może być niższa od otrzymywanej przed urlopem. Musi również uwzględnić kwalifikacje pracownika oraz jego dotychczasowe obowiązki, tak żeby nowe zajęcie nie było dla niego degradacją.

Urlop z perspektywami

Urlop może zostać przerwany, jeśli dwoje rodziców przebywa na nim jednocześnie przez okres dłuższy niż 3 miesiące lub gdy rodzic przebywający na urlopie nie jest w stanie sprawować osobistej opieki nad dzieckiem (np. pracuje w innym mieście lub przebywa poza granicami kraju). W takich okolicznościach pracodawca jest zobowiązany do wezwania pracownika do pracy w ciągu 30 dni, od kiedy dowiedział się o zaistniałej sytuacji. Jeśli wezwany nie stawi się w pracy, pracodawca może rozwiązać umowę o pracę. Przebywając na urlopie wychowawczym, rodzic może natomiast pracować zarówno na podstawie umowy o pracę, jak i na podstawie umów cywilnoprawnych, jeśli tylko nie zaniedbuje przy tym obowiązków wychowawczych. Może też założyć własną firmę, studiować lub uczyć się. Pracodawca nie ma prawa ingerować w podejmowane w czasie urlopu zajęcia zawodowe.

W praktyce wiele osób boi się korzystać z długich urlopów wychowawczych, bo po powrocie do pracy może okazać się, że zajmowane wcześniej stanowisko już nie istnieje. Często pracodawcy w ten sposób tłumaczą zwolnienie zaraz po powrocie z urlopu. Wypowiedzenie może też zostać wręczone kilka tygodni po urlopie. Najczęściej dzieje się tak, kiedy podczas naszej nieobecności ktoś został na dane stanowisko zatrudniony i pracodawca planuje nas zwolnić, ale próbuje to ukryć. Takie sytuacje zdarzają się, ale są niezgodne z prawem. Jeżeli istnieją dowody na to, że pracodawca łamie kodeks pracy, a jego działania są nieuczciwe, sprawę można zgłosić do Sądu Pracy lub do Państwowej Inspekcji Pracy. Jeśli Sąd uzna, że prawa pracowników są łamane, może nakazać przywrócenie do pracy osoby, która się o to ubiegała. Warto znać swoje prawa i z nich korzystać.

Tematy: praca, urlop wychowawczy, urlop macierzyński, kodeks pracy

Komentarze