Prolaktyna bez tajemnic

Ocena: 3.15/5 Głosów: 37
Ta treść była już przez Ciebie oceniana!

Duży wyrzut prolaktyny pod koniec cyklu miesiączkowego powoduje PMS. Fot. Shutterstock
Duży wyrzut prolaktyny pod koniec cyklu miesiączkowego powoduje PMS.

Co może wywołać wysoki poziom prolaktyny?

W codziennym życiu poziom prolaktyny rośnie, gdy jesteśmy zestresowane i zmęczone, jak również podczas seksu. Jeśli ten wysoki poziom prolaktyny w organizmie utrzymuje się i wskazują na niego wyniki badań krwi, przyczyną może być m.in.:

  • przyjmowanie leków antydepresyjnych i innych, które powodują wzrost poziomu prolaktyny;
  • niedoczynność tarczycy;
  • gruczolaki przysadki mózgowej (prolactinoma) - niezłośliwe guzy, które leczy się farmakologicznie, a w skrajnych przypadkach - chirurgicznie. Dodatkowym objawem są wtedy najczęściej zaburzenia widzenia oraz częste bóle głowy;
  • guzy wewnątrzczaszkowe uciskające na tzw. szypułę przysadki.

W przypadku zdiagnozowania wysokiego poziomu prolaktyny lekarz szuka przyczyn tego stanu, zaczynając od wykluczenia chorób tarczycy oraz od wywiadu, jakie leki przyjmuje pacjentka. Dopiero na samym końcu może zalecić dodatkowe konsultacje specjalistyczne i badania, w tym wykonanie rezonansu magnetycznego.

Czytaj też: Problemy z tarczycą a niepłodność

Jak sprawdzić poziom prolaktyny w organizmie?

Jeśli masz objawy, które mogą świadczyć o zaburzeniach hormonalnych, wystarczy wykonać proste badanie krwi. W przypadku prolaktyny sytuacja się nieco komplikuje, biorąc pod uwagę fakt, że jej stężenie może się wahać nawet w ciągu jednej doby. Rośnie podczas snu, w fazie REM, a jej najwyższe stężenie jest od razu po przebudzeniu (to dlatego rano mamy karmiące naturalnie, mają pełne piersi). Dlatego, aby poznać wiarygodny wynik, zwykle zaleca się kilkukrotne wykonanie badań krwi, w odstępach kilkudniowych. Czasem zaleca się  przeprowadzenie testu po obciążeniu MCP, czyli po podaniu metoklopramidu. Ten drugi sposób jest pomocny głównie w diagnozowaniu gruczolaków. Polega na tym, że pacjentka dwa razy oddaje krew, by określić poziom prolaktyny - najpierw na czczo, a następnie przyjmuje metoklopramid i po godzinie ponownie pobierana jest od niej próbka. Ważne jest to, ile razy po podaniu metoklopramidu prolaktyna wzorsła. Drugi wynik może być maksymalnie wyższy o sześć razy od pierwszego. 

O hiperprolaktynemii mówimy więc zarówno wtedy, kiedy już przed podaniem metaklopramidu poziom prolaktyny był za wysoki, jak również wtedy, gdy przed podaniem był w normie, a po podaniu leku wzrósł więcej niż 6 razy. Szczególnym przypadkiem jest sytuacja, kiedy kobieta ma przed podaniem metaklopramidu zbyt wysoką prolaktynę, a po podaniu ten poziom niewiele wzrasta. Wtedy bowiem lekarze często podejrzewają, że pacjentka ma gruczolaki.

Czytaj też: Guzki tarczycy

Dwa najczęściej zadawane pytania o prolaktynę:

Czy można mieć wysoki poziom prolaktyny bez przyczyny? Co wtedy należy robić?

Może się zdarzyć, że poziom prolaktyny jest podwyższony z uwagi na napięcie związane z problemami życiowymi, przebyty uraz czy wypadek, któremu ulegliśmy. Warto też pamiętać, że organizm reaguje wzmożoną produkcją prolaktyny np. po spożyciu alkoholu albo stosunku seksualnym, a także na niektóre leki.  Dużo zależy więc od tego, w jakim momencie wykonane zostało badanie. Nie zawsze jednak zauważymy ten związek czy będziemy o tym pamiętać w gabinecie lekarskim. (Czytaj też: 7 rzeczy, o których trzeba pamiętać, idąc do lekarza) Dlatego czasem może się wydawać, że przyczyny nie ma, podczas gdy po prostu jej nie zauważyliśmy. To jednak nie znaczny, że można bagatelizować wynik. Zawsze trzeba skonsultować sie z lekarzem, który może np. dodatkowo zlecić badanie poziomu makroprolatyny, która jest nieaktywną formą hormonu.

Jak leczy się wysoki poziom prolaktyny? I czy gruczolaki muszą być operowane?

W przypadku hyperprolaktynemii najczęściej stosuje się leki obniżające poziom prolaktyny. Wszystko jednak zależy od rozpoznania i indywidualnego przypadku. W przypadku wykrycia guzów, pacjentki są operowane raczej sporadycznie, chyba że dochodzi do ucisku na skrzyżowanie nerwów wzrokowych lub zmiany są rozległe.

WARTO WIEDZIEĆ, że prolaktyna występuje również u mężczyzn. Wraz z luteotropiną stymuluje jądra do wytwarzania testosteronu. Panowie, którzy mają za mało prolaktyny mogą być mniej płodni oraz nie mieć ochoty na seks z powodu niskiego libido. Natomiast nadmiar prolaktyny może powodować u nich ginekomastię (powiększenie gruczołu piersiowego) i mlekotok.

A TO CIEKAWE! Prolaktyna powstała jeszcze przed ewolucją ssaków i wtedy służyła do utrzymania równowagi soli i wody w organizmach wczesnych kręgowców takich jak ryby. Jej głównym zadaniem było umożliwienie organizmom pocenie się. A skoro gruczoł mlekowy jest zmodyfikowanym gruczołem potowym, zaś mleko to zmodyfikowany pot, prolaktyna zaczęła być główną specjalistką od laktacji.

 

Czytaj też: Zaburzenia hormonalne a płodność

Tematy: PMS, hormon stresu, hormony w ciąży, prolaktyna, żeńskie hormony

Komentarze