Kodeina – właściwości, wskazania i skutki uboczne

Ocena: 5.00/5 Głosów: 1
Ta treść była już przez Ciebie oceniana!

Kodeina jest opioidem stosowanym w medycynie w leczeniu bólu i kaszlu. Wiele osób wykorzystuje ją jednak w celach pozamedycznych, jako środek o działaniu euforyzującym, co bardzo często staje się bezpośrednią przyczyną rozwoju uzależnienia. Sprawdź, jakie są wskazania do stosowania kodeiny i co warto wiedzieć na jej temat.

Kodeina – jak działa?

Kodeina (metylomorfina) została odkryta w 1832 roku. Jako pierwszy wyizolował ją Pierre Robiquet. Pod względem chemicznym kodeina jest pochodną morfiny, a dokładnie eterem metylowym morfiny i zalicza się do grupy alkaloidów. Jej naturalnym źródłem jest opium maku lekarskiego (Papaver somniferum L.). Obok niej, w opium (wysuszonym soku z niedojrzałych makówek maku lekarskiego) obecnych jest w sumie ok. 20 alkaloidów, w tym morfina i papaweryna.

Podobnie jak morfina, kodeina działa poprzez wiązanie z receptorami opioidowymi w ośrodkowym układzie nerwowym. Wywiera efekt przeciwbólowy na skutek przekształcania się podczas metabolizmu w morfinę.  Poza tym działa przeciwkaszlowo poprzez hamowanie ośrodka kaszlu w mózgu. Fosforan kodeiny to popularny składnik środków leczących ból oraz suchy, uporczywy kaszel.

Czytaj również: Przeziębienie a karmienie piersią – jakie leki na przeziębienie może stosować kobieta karmiąca?

Kodeina – wskazania

Główne wskazania medyczne do stosowania kodeiny to ostry ból nocyceptywny (m.in. silne bóle głowy) oraz suchy, duszący kaszel. W rzadkich wypadkach może być stosowana w leczeniu biegunki.

Kodeina na kaszel

Leki na kaszel z kodeiną są powszechnie dostępne bez recepty, jednak od 2017 roku istnieją wyraźne ograniczenia co do ilości, jaką można nabyć w aptece bez recepty. Ma to związek z jej nadużywaniem. Efekt przeciwkaszlowy występuje po zastosowaniu 15-30 mg fosforanu kodeiny. Działanie hamujące kaszel trwa średnio do 4 godzin i jest najsilniejsze w ciągu 1 do 2 godzin od zażycia leku. Podczas stosowania kodeiny na kaszel należy zachować ostrożność. Nie należy jej przyjmować, gdy kaszel jest produktywny i towarzyszy mu odkrztuszanie śluzowej wydzieliny, zalegającej w drogach oddechowych.

Kodeina na ból

Tabletki przeciwbólowe, w których występuje kodeina są zwykle kilkuskładnikowe. Zazwyczaj występuje w nich kodeina z paracetamolem lub niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ), np. ibuprofenem. Paracetamol z kodeiną działa dłużej i efektywniej niż oba te składniki osobno i jest wskazany w łagodzeniu napięciowych bólów głowy, bólu po ekstrakcji zęba, bólu związanego z urazem (np. złamanie kości), bólu menstruacyjnego, gdy nie ma możliwości stosowania innych NLPZ.  

Doraźne stosowanie przeciwbólowe kodeiny z paracetamolem nie powinno przekraczać 3 dni. Należy także pamiętać o nie przekraczaniu dziennych maksymalnych dawek paracetamolu – 4 g i kodeiny – 240 mg. Leki przeciwbólowe z kodeiną zaleca się stosować co 6-8 godzin.

Kodeina – przeciwwskazania

Choć kodeina bez recepty dostępna jest w każdej aptece, istnieje sporo przeciwwskazań do jej stosowania. Leków z kodeiną nie należy stosować m.in. u osób cierpiących na astmę oskrzelową, przy niewydolności oddechowej oraz u dzieci poniżej 12. roku życia.

Czytaj również: Leki przeciwbólowe w ciąży – które można zażywać, a które są przeciwwskazane?

Kodeina – skutki uboczne

Skutki uboczne kodeiny są podobne do innych opioidów i obejmują:

  • zaparcia;
  • nudności i skurcze żołądka;
  • zmiany nastroju;
  • zawroty głowy;
  • senność;
  • bezsenność.

W niektórych przypadkach może ponadto dochodzić do zwężenia źrenic, drgawek, anafilkasji, a nawet depresji oddechowej. Jednoczesne stosowanie kodeiny i alkoholu skutkuje nasileniem działania sedatywnego.

Uzależnienie od kodeiny – objawy

Kodeina należy do słabych opioidów, ale jej nadużywanie może skutkować rozwojem uzależnienia psychicznego oraz fizycznego. Wykazano także zjawisko rozwoju tolerancji na kodeinę, co oznacza, że aby osiągnąć pożądany efekt działania konieczne jest stosowanie coraz wyższych jej dawek. W przypadku nagłego odstawienia kodeiny u osób uzależnionych pojawiają się charakterystyczne objawy abstynencyjne, jak np.:

  • osłabienie;
  • bezsenność;
  • pocenie się;
  • nudności, wymioty;
  • bóle głowy;
  • sztywność mięśni;
  • zaburzenia pamięci i koncentracji.

Czytaj również: Kaszel w ciąży – domowe sposoby na kaszel w ciąży

 

Bibliografia:

Komentarze