Zapalenie pępka – ropiejący i zaczerwieniony pępek u noworodka – przyczyny, objawy, pielęgnacja i leczenie

Ocena: 4.2/5 Głosów: 16
Ta treść była już przez Ciebie oceniana!

Zapalenie pępka to zakażenie (najczęściej bakteryjne) kikuta pępowiny. Zazwyczaj ma łagodny przebieg i szybko ustępuje po zastosowaniu odpowiedniego leczenia i pielęgnacji. W skrajnych sytuacjach, gdy choroba jest zbagatelizowana i źle leczona, może dojść do poważnych powikłań, w tym do rozwoju sepsy i zgonu dziecka.

Fotolia

Zapalenie pępka – przyczyny

 

Zapalenie pępka (omphalitis) to miejscowy stan zapalny pępka związany z zakażeniem kikuta pępowiny u noworodków. Kikut pępowiny to pozostałość po pępowinie łączącej płód z matką, która utrzymuje się zwykle przez ok. 2 tygodnie, po czym samoistnie odpada.

Infekcja pępka najczęściej ma podłoże bakteryjne, a głównym winowajcą są ziarenkowce Gram – dodatnie, rzadziej ziarenkowce Gram-ujemne i beztlenowce.

Wśród przyczyn zapalenia pępka wyróżniamy:

  • nieodpowiednią pielęgnacja kikuta pępowiny u noworodka,
  • zakażenie w trakcie porodu odbywającego się w niesterylnych warunkach,
  • upośledzenie odporności.

Czynnikiem predysponującym do rozwoju zakażenia są także: wcześniactwo, niska masa urodzeniowa oraz przebywanie w warunkach szpitalnych, głównie w oddziale intensywnej opieki medycznej.

 

Zapalenie pępka – objawy 

 

Stan zapalny objawia się poprzez:

  • miejscowe zaczerwienienie pępka (lub zaczerwienienie wokół pępka),
  • obrzęk i stwardnienie,
  • obecność ropnej (żółtej) wydzieliny z pępka,
  • niepokój dziecka wywołany bólem pępka,
  • nadwrażliwością na dotyk,
  • czasem krwawieniem z pępka.

Ropa z pępka powoduje nieprzyjemny zapach. Niepokojącym objawem jest także wystąpienie gorączki. Czasami zdarza się, że po odpadnięciu kikuta pępowiny w jego miejscu powstaje zaczerwienienie i tworzy się ziarniniak pępka.

Zapalenie pępka – rozpoznanie i leczenie

 

Ropiejący, czerwony pępek u dziecka jest wskazaniem do zasięgnięcia konsultacji neonatologa lub pediatry. Rozpoznanie choroby stawiane jest na podstawie badania przedmiotowego, lekarz może zdecydować się także na pobranie posiewu wydzieliny z pępka celem zidentyfikowania patogenu odpowiedzialnego za stan zapalny. W przypadku wysokiej gorączki oraz złego stanu ogólnego dziecka lekarz może zlecić badania parametrów stanu zapalnego (CRP, morfologia, prokalcytonina).

W leczeniu stanu zapalnego w pierwszej kolejności stosowane są preparaty zawierające antybiotyk miejscowy, np. neomycynę lub bacytracynę. Początkowo stosuje się tzw. leczenie empiryczne, czyli ukierunkowane na najbardziej prawdopodobny czynnik etiologiczny. Po uzyskaniu wyniku posiewu z pępka można dokonać ewentualnych modyfikacji leczenia.

Jeżeli dochodzi do tworzenia ziarniniaka, wskazane może być lapisowanie pępka za pomocą azotanu srebra. Jest to niewielki zabieg wykonywany w ramach poradni chirurgicznej.

Infekcja pępka bywa czasem bagatelizowane przez rodziców. Jest to niewłaściwe postępowanie mogące doprowadzić do rozwoju poważnych powikłań, z uogólnieniem się stanu zapalnego i sepsą (posocznicą) włącznie. Nieleczony stan zapalny pępka u niemowlaka może doprowadzić nawet do śmierci dziecka. Jeżeli istnieje zagrożenie rozwijania się infekcji uogólnionej, dziecko musi zostać przyjęte do szpitala i leczone antybiotykiem ogólnoustrojowym (podawanym drogą dożylną).

 

Zapalenie pępka – powikłania

 

Powikłaniami nieleczonego zapalenia pępka mogą być:

  • zgorzel gazowa,
  • martwicze zapalenie powięzi,
  • zapalenie otrzewnej,
  • powstanie ropni, w tym ropni wewnątrzbrzusznych,
  • wytrzewienie,
  • zrostowa niedrożność jelit,
  • infekcja uogólniona (sepsa) mogąca doprowadzić do zgonu.

Powikłane zapalenie pępka występuje bardzo rzadko. Większość przypadków to łagodne łagodny stan zapalny o dobrym rokowaniu.

Jak pielęgnować pępek noworodka?

 

Zasady prawidłowej pielęgnacji pępka u noworodka zazwyczaj są przekazywane rodzicom w trakcie pobytu w oddziale neonatologicznym. Zgodnie z obecnymi rekomendacjami, największe znaczenie ma tzw. sucha pielęgnacja. Należy unikać moczenia kikuta pępowiny w trakcie kąpieli, a jedynie przemywać go czystą wodą z mydłem, a następnie dokładnie osuszać.

Pomocne mogą być także miejscowe środki antyseptyczne zawierające oktenidynę – stosuje się je głównie w trakcie pobytu noworodka w szpitalu. Obecnie nie rekomenduje się już stosowanego niegdyś odkażania pępka alkoholem etylowym (etanol ma działanie podrażniające, spowalnia także odpadanie kikuta pępowiny) oraz preparatami zawierającymi jod.

 

Bibliografia:

Pielęgnacja kikuta pępowiny. Wytyczne Nadzoru Krajowego w dziedzinie neonatologii w: https://www.mp.pl/pediatria/artykuly-wytyczne/.

Rdzanny M., Zalejska M.: Analiza różnych metod pielęgnacji, gojenia się i czasu oddzielania kikutów pępowinowych noworodków w aspekcie nowych rekomendacji wprowadzonych przez Nadzór Krajowy w Dziedzinie Neonatologii w 2010 roku w: Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 6, zeszyt 2, 2013, s. 99-103.

Kamińska E. (2010) Pielęgnacja kikuta pępowinowego u noworodków w: Medycyna Praktyczna – Pediatria 1 (67); 2010, s. 16-19.

Fraser N., Davies B.W., Cusack J.: Neonatal omphalitis: A review of its serious complications. w: Acta Pediatrica 95 (5), s. 519-522.

Sarnecki J.: Porównanie stosowania środków antyseptycznych z suchą pielęgnacją pępka  w: http://www.standardy.pl/newsy/id/125.

Tematy: zapalenie pępka, pępek noworodka, pielęgnacja pępka noworodka, czerwony pępek u dziecka

Komentarze