Krzywica – przyczyny, objawy, leczenie, zapobieganie krzywicy u dzieci

Ocena: 4.86/5 Głosów: 16
Ta treść była już przez Ciebie oceniana!

Krzywica jest jedną z chorób wieku dziecięcego związaną z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej. Skutki krzywicy to przede wszystkim opóźniony wzrost, wady budowy klatki piersiowej, zębów, kręgosłupa. Inne objawy to kolana koślawe bądź szpotawe, bruzda Harrisona, żabi brzuch Przyczyną krzywicy u dziecka może być niedobór witaminy D.

Fotolia

Co to jest krzywica?

 

Krzywica to choroba rozwijająca się w wieku dziecięcym, najczęściej między 3. a 18. miesiącem życia dziecka. Choroba wynika z zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej w organizmie dziecka i polega na nieprawidłowej mineralizacji kości oraz chrząstki, co przekłada się na nieprawidłowy rozwój układu kostno-szkieletowego oraz zaburzenia wzrastania.

Uważa się, że krzywica u dzieci spowodowana była głównie niedoborem witaminy D. Obecnie, w wyniku wprowadzenia kilkadziesiąt lat temu profilaktyki antykrzywiczej polegającej na suplementacji witaminy D u niemowląt i małych dzieci krzywica spowodowana niedoborem witaminy D (tzw. krzywica niedoborowa) występuje w Polsce sporadycznie.

Innym typem krzywicy u dzieci, związanym z zaburzeniem gospodarki fosforanowej, jest krzywica hipofosfatemiczna. Niektóre postacie krzywicy mogą mieć podłoże genetyczne. W związku z tym, że objawy krzywicy dotyczą przede wszystkim kości rosnących, krzywica u dorosłych oraz młodzieży właściwie nie rozwija się. Odpowiednikiem podobnych zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej w tej grupie wiekowej jest osteomalacja.

 

Krzywica – przyczyny 

 

Przyczyną krzywicy niedoborowej jest głównie nieprawidłowy bilans wapnia w organizmie lub niedobór witaminy D bądź zaburzenia jej funkcji. Wapń w organizmie dziecka odgrywa niezwykle istotną rolę. Jest on podstawowym budulcem kości i zębów, oprócz tego bierze udział w krzepnięciu krwi, skurczu mięśni, budowie niektórych enzymów i hormonów. U dzieci wapń odpowiada za mineralizację niedojrzałej jeszcze kości, co przekłada się na zapewnienie jej prawidłowej budowy i rozwoju.

W utrzymaniu optymalnej gospodarki wapniowo-fosforanowej niezbędne jest zapewnienie odpowiedniego stosunku wapnia do fosforu w diecie. Duży wpływ na wchłanianie wapnia i fosforu z jelita cienkiego, przez to na regulację gospodarki wapniowo-osforanowej ma witamina D. Jako, że wapń jest pierwiastkiem ważnym w całościowym funkcjonowaniu organizmu, a jego rola nie ogranicza się jedynie do budowy kości, w przypadku niedoboru wapnia w organizmie, jest on niejako ,,odbierany” z tych miejsc w których jest go więcej, czyli z kości, i przekazywany do innych komórek organizmu.

Doprowadza to do zaburzenia mineralizacji kości i powstania objawów charakterystycznych dla krzywicy. Organizm czerpie witaminę D z pożywienia, a także potrafi ją wytworzyć pod wpływem promieni słonecznych. Dlatego ma terenach bardziej nasłonecznionych rzadziej rozpoznaje się krzywicę kości u dziecka.

  

Objawy krzywicy – jak rozpoznać, że dziecko ma krzywicę? 

 

Krzywica u niemowląt i mniejszych dzieci rozwija się częściej niż u starszych maluchów. Zaawansowana postać choroby wykazuje szereg charakterystycznych objawów. Wiążą się one z nadmiernym tworzeniem osteoidu w okolicy rosnącej kości (chrząstki wzrostowej) oraz miękkością odwapnionej tkanki kostnej.

Krzywica u niemowlaka objawia się przede wszystkim zaburzeniami układu kostno-szkieletowego, wyrzynania zębów oraz zahamowaniem wzrastania. Krzywica u noworodka może manifestować się rozmiękaniem kości potylicy. Związane z chorobą zmiany kostne klatki piersiowej czy kręgosłupa określane czasem przez rodziców, jako krzywica żeber i krzywica kręgosłupa mogą zostać uwidocznione w obrazie radiologicznym. Objawem uogólnionego osłabienia napięcia mięśniowego jest tzw. żabi brzuch u niemowlaka.

Objawy krzywicy to przede wszystkim:

  • zaburzenia wzrastania,
  • zmniejszone napięcie mięśniowe,
  • rozmiękanie kości potylicy,
  • spłaszczenie potylicy,
  • koślawe kolana lub kolana szpotawe,
  • opóźnione zarastanie ciemiączka,
  • skrzywienie kręgosłupa,
  • płaska miednica,
  • bruzda Harrisona (wciągnięcie żeber),
  • bransolety krzywicze (zgrubienie przynasad kości, dotyczy zwłaszcza kości łokciowej i promieniowej),
  • różaniec krzywiczy (zgrubienie połączeń kostno-chrzęstnych żeber),
  • garb krzywiczy,
  • tężyczka,
  • krzywica klatki piersiowej (kurza klatka piersiowa, lejkowata klatka piersiowa, dzwonowata klatka piersiowa),
  • żabi brzuch, brzuch krzywiczy (wiotkie powłoki brzuszne).

  

Krzywica u dziecka – zapobieganie i leczenie 

 

Spożywanie odpowiedniej ilości witaminy D i wapnia zapobiega rozwojowi krzywicy niedoborowej. Duże ilości witaminy D zawierają tłuste ryby, tran oraz wątroba. Witamina ta może być również syntetyzowana w skórze pod wpływem promieniowania ultrafioletowego. Profilaktyka krzywicy u dzieci opiera się przede wszystkim na suplementacji witaminy D. W aptece dostępna jest witamina D w kroplach.

Witamina D dla dziecka musi być podawana w odpowiedniej dawce. Noworodki donoszone powinny przyjmować 400 jm./dobę tej witaminy już od pierwszych dni życia. Witamina D dla noworodka urodzonego przedwcześnie może być podawana w nieco wyższej dawce 400–800 jm./dobę, do czasu osiągnięcia odpowiedniego wieku. Niemowlęta karmione piersią również powinny otrzymywać dawkę 400jm/dobę. Natomiast witamina D dla niemowlaka karmionego mlekiem modyfikowanym musi być podawana z uwzględnieniem zawartości witaminy w diecie (optymalną ilość witaminy zawiera ok. 1000 ml mleka początkowego i 700–800 ml mleka następczego).

U dzieci starszych, od pierwszego do osiemnastego roku życia witamina ta powinna być dostarczana z pokarmem oraz w preparatach farmaceutycznych od października do marca w dawce 400 jm./dobę. Dzieci otyłe mogą mieć nieco większe zapotrzebowanie.

Leczenie krzywicy niedoborowej opiera się na zastosowaniu witaminy D w większych dawkach.

 

Bibliografia:

  1. Kawalec W., Grenda R., Ziółkowska H., Pediatria T.1, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2013, s.42-45

  2. 2. Schwarz M., Rickets Clinical Presentation,2017 [dostęp:18.02.18] https://emedicine.medscape.com/article/985510-clinical?src=refgatesrc1 

  3. Wójcik M., Czy do rozpoznawania krzywicy wystarczy stwierdzenie objawów klinicznych?, „Medycyna Praktyczna” [dostęp:18.02.18] https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.1.3.27.
     

 

Tematy: krzywica u dzieci, krzywica objawy, niedobór witaminy D, niedobór wapnia

Komentarze