Gorączka po szczepieniu – czy to normalne, kiedy zbijać i co podać?

Ocena: 4.48/5 Głosów: 17
Ta treść była już przez Ciebie oceniana!

Gorączka po szczepieniu to łagodny odczyn, który w zdecydowanej liczbie przypadków nie powinien budzić niepokoju. Przyczyną podwyższonej temperatury jest reakcja układu immunologicznego na podane drobnoustroje. Gorączka poszczepienna nie powinna trwać dłużej niż dwa dni, aby ją zbić warto sięgnąć po paracetamol lub ibuprofen. Kiedy dziecko ma gorączkę po szczepionce, może wychodzić na spacer, jednak ciepłota powyżej 40 stopni powinna być skonsultowana z lekarzem.

Fotolia

Co to jest szczepionka i jaki jest jej skład? 

 

Szczepionka to forma sztucznego czynnego nabywania odporności. "Sztucznego" bowiem podaje się drobnoustrój, choć nie było z nim styczności w sposób naturalny, a "czynnego", ponieważ w wyniku podania szczepionki organizm musi sam wytworzyć odporność w postaci przeciwciał lub komórek odpornościowych na dany drobnoustrój.

Skład szczepionek jest zróżnicowany – zawierają one bakterie lub wirusy, które są zabite lub żywe – w tym wypadku są pozbawione zjadliwości, czyli atenuowane, lub zawierają jedynie fragmenty (elementy komórek czy niektóre białka) tych drobnoustrojów. Ponadto, każda szczepionka zawiera inne składniki, które są nośnikami dla bakterii i wirusów bądź ich fragmentów i należy zdawać sobie sprawę, że reakcje niepożądane i odczyny poszczepienne, w tym także gorączka po szczepieniu, mogą być wywołane przez te składniki. Dlatego bardzo ważne jest poinformowanie lekarza pediatry o alergiach dziecka przed przystąpieniem do szczepień.

 

Niepożądany odczyn poszczepienny – powikłanie po szczepieniu 

 

Większość z niepożądanych objawów po szczepieniu ma charakter przejściowy i nie wymaga interwencji lekarza. Najczęstsze odczyny po szczepionce to odczyny łagodne  podwyższona temperatura i odczyn miejscowy w miejscu wstrzyknięcia szczepionki – obrzęk, zgrubienie, zaczerwienienie skóry, bolesność.

Rzadko występują ciężkie powikłania po szczepionce. Najpoważniejszym odczynem poszczepiennym jest wstrząs anafilaktyczny – ciężka, zagrażająca życiu reakcja alergiczna. Jest to jednocześnie jedyne trwałe przeciwskazanie do kolejnego szczepienia; występuje bardzo rzadko (około 1 raz na 1 milion szczepień).

W Polsce darmowe szczepienia obowiązkowe to, szczepionka WZW, szczepionka MMR (odra świnka różyczka), polio, heamophilus influenzae typu B, DPT (błonica tężec krztusiec) i od niedawna także szczepionka na pneumokoki. Większość z nich można też podać odpłatnie w formie szczepionki 6 w 1, której zaletą jest mniejsza ilość zastrzyków dla dziecka. Gorączka po szczepieniu 6 w 1 i inne NOP może wystąpić tak samo jak po wszystkich innych szczepieniach.

  

Czy gorączka po szczepieniu to zawsze NOP? 

 

Niepożądanym odczynem poszczepiennym określa się każdy objaw medyczny, będący w związku czasowym ze szczepieniem. Warto zauważyć, że ta definicja niekoniecznie zakłada pomiędzy szczepieniem i odczynem poszczepiennym związek przyczynowo-skutkowy. NOP może być związany nie tylko z samym działaniem szczepionki, ale również z niewłaściwą jej produkcją, transportem, przechowywaniem czy samym podaniem.

NOP może także współistnieć jako osobna choroba np. infekcyjna – może rozwinąć się w krótkim czasie po szczepieniu lub w sytuacji, kiedy w momencie kwalifikacji dziecko już było zarażone jakimś drobnoustrojem, ale był to jeszcze okres inkubacji choroby (okres po zarażeniu, ale przed wystąpieniem objawów może trwać kilka-kilkanaście dni). Dlatego należy być świadomym, że jeśli wystąpi temperatura po szczepieniu może to być niezwiązana z samym szczepieniem infekcja, zwłaszcza jeśli towarzyszą jej inne objawy jak kaszel, katar, wymioty czy biegunka.

  

Jakie są przyczyny gorączki po szczepionce? Czy to normalne?

 

Gorączka u niemowlaka po szczepieniu, podobnie jak u starszego dziecka jest łagodnym odczynem poszczepiennym i występuje jako reakcja na podane drobnoustroje – w początkowej fazie procesu wytwarzania odporności w organizmie dziecka na dany drobnoustrój (produkcja komórek i przeciwciał odpornościowych). Brak gorączki po szczepieniu oczywiście nie świadczy o nieskuteczności szczepionki.

Gorączka po szczepionce u dziecka rzadko przekracza 39 stopni. U niewielkiej grupy dzieci mogą wystąpić dodatkowo drgawki gorączkowe – nie jest to skutek uboczny szczepienia, przyczyną jest wysoka gorączka. Około 5 proc. dzieci do 5 r.ż. ma epizod drgawek gorączkowych z powodu gorączki na innym tle – najczęściej infekcji. Zwykle podwyższona temperatura ciała po gorączce normuje się samoistnie w przeciągu 48 godzin.

  

Gorączka po szczepieniu – kiedy zbijać i co podać?

Stan podgorączkowy po szczepiące, czyli temperatura ciała pomiędzy 36,7 i 37,9 stopni nie wymaga podawania leków przeciwgorączkowych. Za gorączkę uznajemy temperaturę ciała powyżej 38 stopni Celsjusza. Zalecane leki na gorączkę dla dziecka to paracetamol i ibuprofen. 

Domowym sposobem na obniżenie wysokiej temperatury u dziecka jest kąpiel w „chłodnej” wodzie – za taką uznaje się wodę o temperaturze niższej o 12 stopnie od temperatury ciała. Dobrą metodą zbijania gorączki poszczepiennej są też zimne okłady na kark, główkę lub w miejscu gdzie są duże naczynia krwionośne – pod pachami i w pachwinach. Nie można zapominać o odpowiednim nawodnieniu dziecka – kiedy dziecko ma podwyższoną temperaturę, zapotrzebowanie na płyny wzrasta.

  

Kiedy gorączka i inne odczyny poszczepienne są groźne?

Ze względu na ryzyko anafilaksji powinno się pozostać w placówce medycznej z dzieckiem co najmniej 30 minut po podaniu szczepienia. Na ciężkie powikłania po szczepieniu mogą wskazywać takie objawy jak:

  • bąble na skórze, nagłe zaczerwienienie skóry, duszność, świsty przy oddychaniu – w ciągu pierwszych 30 minut świadczą o nagłej reakcji alergicznej,
  • gorączka ponad 40 stopni,
  • trudny do uspokojenia płacz krzyk, przez co najmniej trzy godziny w 2 dni po szczepieniu,
  • zaburzenia przytomności,
  • apatia dziecka,
  • obniżone napięcie mięśniowe.

W razie tych objawów należy niezwłocznie udać się do lekarza. O objawach łagodnych, które wystąpiły po szczepieniu można powiedzieć lekarzowi na następnej wizycie. Objawy w postaci wiotkości mięśni i nieukojonego płaczu najczęściej wywołuje szczepienie przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi.

  

Ile trwa podwyższona temperatura po szczepieniu?

 

Z punktu widzenia rodzica ważne jest, aby przed szczepieniem został on poinformowany o możliwości podwyższenia ciepłoty ciała i poinstruowany przez lekarza odnośnie podania dziecku leków przeciwgorączkowych. Wysoka temperatura po szczepieniu nie jest przeciwwskazaniem do kolejnego szczepienia w przyszłości. Jedynym trwałym jest przebycie anafilaksji po szczepieniu.

Podsumowując, należy pamiętać, że gorączka po zaszczepieniu dziecka oznacza, że układ immunologiczny wytwarza odporność. Jednocześnie jej brak nie świadczy o tym, że ta odporność się nie wytwarza. Niewielka gorączka utrzymująca się przez 2 dni po szczepieniu nie jest powodem do większego niepokoju, w tym czasie nie trzeba rezygnować z wychodzenia na dwór.  

  

Bibliografia:

  1. Wanda Kawalec, Ryszard Grenda, Helena Ziółkowska: Pediatria, tom II. Warszawa: PZWL, 2013, wydanie I ISBN: 978-83-200-4309-9.
  2. Krystyna Kubicka, Wanda Kawalec: Pediatria, tom II. PZWL, Warszawa 2006, wydanie III. ISBN: 83-200-3253-9.
  3. https://pediatria.mp.pl/szczepieniaochronne/52625,szczepienia-niepozadane-reakcje-i-przeciwwskazania
Tematy: gorączka po szczepieniu, gorączka u niemowlaka po szczepieniu, gorączka po szczepionce, gorączka poszczepienna, powikłania po szczepieniu, niepożądany odczyn poszczepienny

Komentarze