Odwodnienie u dziecka – objawy – jak sprawdzić, czy dziecko jest odwodnione?

Ocena: 4.66/5 Głosów: 3
Ta treść była już przez Ciebie oceniana!

Odwodnienie u dzieci zdarza się częściej niż u dorosłych. Wystąpieniu objawów odwodnienia sprzyjają częste biegunki, wymioty czy infekcje, na które niemowlęta i małe dzieci są narażone w szczególnym stopniu. Niedobór wody w organizmie jest groźny dla zdrowia, dlatego przy odwodnieniu należy zadbać o odpowiednią podaż płynów i elektrolitów. Jak rozpoznać, czy dziecko jest odwodnione i co robić, kiedy zauważymy, że poziom płynów w organizmie malucha jest za niski?

Fotolia

Infekcje, biegunka wymioty – przyczyny odwodnienia u dziecka 

 

Najczęstszą przyczyną odwodnienia u dzieci jest ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy, zwany potocznie jelitówką, który objawia się ostrą wodnistą biegunką i wymiotami. Do 70 proc. tych infekcji wywołują rotawirusy, ale zdarzają się też zakażenia wirusem Norwalk, bakteryjne (E. coli) i pasożytnicze. Przewlekłe biegunki również mogą prowadzić do znacznego odwodnienia, częściej jednak nie są one tak nasilone jak ostre i na pierwszy plan wyłania się niedożywienie (zaburzenia wchłaniania składników pokarmowych).

Do mniej oczywistych przyczyn odwodnienia zaliczamy:

  • gorączkę u dziecka – wraz ze wzrostem temperatury o 1 st. Celsjusza dobowe zapotrzebowanie dziecka na wodę wzrasta o 12 proc.;
  • przegrzanie dziecka, np. w upalne dni;
  • infekcje dróg oddechowych;
  • karmienie zbyt zagęszczonym pokarmem (dodanie za małej ilości wody do mieszanek mlecznych);
  • nadmierny wysiłek fizyczny;
  • Mukowiscydozę, choroby nerek, nadnerczy, przysadki itp.

Należy wspomnieć, że uporczywe, silne wymioty u małych dzieci mogą wynikać z wrodzonych wad przewodu pokarmowego (np. zwężenia), gdzie wymagane jest leczenie operacyjne.

 

Jakie są objawy odwodnienia u dziecka?

 

Odwodnienie, ogólnie rzecz biorąc, jest ubytkiem wody z organizmu, co przekłada się na możliwy do zważenia spadek masy ciała. Stąd najprostszym sposobem na sprawdzenie, czy dziecko jest odwodnione, jest kontrola wagi ciała malucha. Pozwala to określić stopień ciężkości choroby według kategorii odwodnienia do: lekkiego (<5 proc. masy ciała), średniego (5–10 proc.), ciężkiego (10–15 proc.) i bardzo ciężkiego (>15 proc.).

Kiedy masa ciała małego pacjenta sprzed choroby nie jest znana można na podstawie objawów próbować zaklasyfikować stopień odwodnienia u dziecka. Choroba w stopniu lekkim nie daje niemal żadnych symptomów. Od stopnia umiarkowanego dziecko będzie zgłaszało pragnienie, zauważymy, że ma suchy język, a kiedy delikatnie naciągniemy fałd skóry – powoli będzie wracać ona do swojej pierwotnej lokalizacji.

Małe dzieci są bardziej podatne na odwodnienie niż dorośli. Wynika to z niedojrzałości ich nerek, przez co nie potrafią one jeszcze oszczędzać wody tak dobrze, jak nerki ich rodziców. Ponadto im młodsze jest dziecko, tym większą część jego masy ciała stanowi woda, która tworzy prawidłowe środowisko dla rozwoju tkanek i komórek oraz odpowiada pośrednio za transport tlenu i glukozy do procesów metabolicznych. 

 

Jak sprawdzić, czy dziecko jest odwodnione?

 

Jak rozpoznać odwodnienie u noworodka i niemowlaka, który nie powie nam czego potrzebuje? Samodzielnie możemy wykonać kilka badań.

  • Delikatnie naciskamy końcówkę palca dziecka na wysokości paznokcia do momentu zbladnięcia skóry pod płytką po czym puszczamy palec dziecka i sprawdzamy ile czasu trwa ponowne zaróżowienie skóry pod paznokciem. Prawidłowo powinno to trwać mniej niż 2 sekundy.
  • Na głowie dziecka znajdujemy romboidalne zagłębienie w kościach czaszki zwane ciemiączkiem przednim, w stanie odwodnienia będzie ono wyraźnie zapadnięte.
  • Porównujemy temperaturę rąk, nóg i tułowia malucha – im mniej wody tym bardziej prawdopodobne, że jego kończyny będą zimniejsze.
  • Patrzymy na oczy – mogą stać się matowe z powodu braku łez, podkrążone, a po dotknięciu ich (delikatnie, przez górną powiekę) mogą okazać się miękkie (warto porównać do twardości własnych gałek ocznych).
  • Płacz dziecka może stać się słabszy, ochrypły a nawet niemy.

Dodatkowo u odwodnionego dziecka lekarz stwierdzi w badaniu przyśpieszenie oddechu, szybszą pracę serca i słabiej wypełnione tętno.

 

Czy odwodnienie u niemowląt i małych dzieci jest groźne?

 

Powyżej opisano objawy umiarkowanego odwodnienia, wtedy noworodek płaczem sygnalizuje nam, że coś się dzieje, a niemowlęta łapczywie pije podane im płyny. Jeżeli dziecko nie ma w tym czasie objawów żołądkowo-jelitowych, gorączki czy bólu głowy oraz chętnie pije, możemy zostać w domu i bacznie obserwować przebieg wydarzeń. W innych przypadkach jest to moment, kiedy lepiej udać się do lekarza.

Jeżeli odwodnienie się pogłębia, dziecko staje się apatyczne, podsypiające, nie ma siły żeby pić, jego skóra i śluzówki stają się coraz bardziej wysuszone, aż do wstrząsu hipowolemicznego. Wstrząs ten jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia i wymaga wezwania karetki. Ponadto odwodnieniu towarzyszą zaburzenia kwasowości krwi i poziomów elektrolitów (sodu, potasu) co przekłada się na zaburzenia pracy serca i mózgu.

  

 Elektrolity dla dzieci – jak nawadniać dziecko?

 

Po pierwsze warto obliczyć, ile płynów dziennie powinno wypijać dziecko. Podstawowe dzienne zapotrzebowanie na wodę wynosi 100 ml na każdy 1 kg masy ciała dziecka dziennie, u dzieci o wadze do 10 kg. U dzieci cięższych (do 20 kg wagi) na każdy kolejny 1 kg masy ciała dolicza się 50 ml, a powyżej 20 kg masy ciała po 20 ml na każdy kg. W ten sposób dziecko ważące 5 kg wymaga 5x100=500 ml, a ważące 21 kg 10x100 + 10x50 + 1x20 = 1520 ml.

Następnie szacujemy stopień odwodnienia, oceniamy bieżące straty wody (ilość wymiocin czy płynnego stolca), obecność gorączki, sumujemy i otrzymujemy ilość płynu, jaką powinniśmy podać maluchowi w ciągu doby. Zaczynamy jednak powoli, przez pierwsze 4 godziny podajemy 50–100 ml płynu na każdy 1 kg masy ciała.

Czym nawadniać dziecko? Noworodki i niemowlęta najlepiej nawadniać piersią, powoli pozwalając wypijać tyle, na ile ma dziecko ma ochotę, często przystawiając je do karmienia. U starszych niemowląt można dodać przegotowaną letnią wodę lub słabą osłodzoną herbatę. Niezależnie od wieku polecane jest też podanie doustnych płynów nawadniających jako dodatkowego źródła wody dla noworodków i niemowląt oraz podstawowego dla dzieci powyżej 1 roku życia.

Doustne płyny nawadniające, dostępne w aptekach, zawierają łatwo przyswajalną glukozę i inne mikroelementy niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu przez co przyspieszają rekonwalescencję. Zdecydowanie odradza się podawania dzieciom soków, rosołu czy napojów gazowanych.

Tematy: odwodnienie u dziecka, objawy odwodnienia, elektrolity dla dzieci, doustne płyny nawadniające

Komentarze