Różyczka w ciąży – objawy, badania, leczenie, zapobieganie

Ocena: 4/5 Głosów: 11
Ta treść była już przez Ciebie oceniana!

Różyczka w czasie ciąży stanowi największe zagrożenie w I trymestrze. Zakażenie wirusem może skutkować rozwojem różyczki wrodzonej obarczonej ryzykiem poważnych powikłań. Najlepszą formą profilaktyki jest szczepienie poprzedzone badaniem przeciwciał IgG i IgM.

Fotolia

Objawy różyczki – jak wygląda różyczka?

 

Różyczka, choroba wysypkowa, zaliczana jest do schorzeń wieku dziecięcego. Objawy różyczki pojawiają się po 14–21 dniach od kontaktu z osobą chorą. Pierwsze symptomy przypominają przeziębienie. Występuje ogólne złe samopoczucie, bóle głowy i mięśni, zapalenie gardła i spojówek, stan podgorączkowy, nieprzekraczający 38 stopni Celsjusza. Jak można się zarazić różyczką? Nie jest to trudne, wystarczy kontakt bezpośredni z osobą chorą lub jej rzeczami.

Następnie dochodzi do bolesnego powiększenia węzłów chłonnych w okolicach karkowej, potylicznej, zausznej oraz szyi. Najczęściej wysypka przy różyczce pojawia się dzień po wystąpieniu limfadenopatii, jest bladoróżowa plamista bądź plamisto-grudkowa. Osutka występuje całym ciele, poczynając od głowy, a następnie przechodzi na resztę ciała. Jej nasilenie zwiększa się w ciągu 24 godzin, utrzymuje się przez kilka dni, po czym zanika nie pozostawiając blizn ani przebarwień. W przebiegu różyczki może dojść do powiększenia śledziony.

Różyczka u dorosłych nie różni się od tej u dzieci, ma dość łagodny przebieg. Leczy się ją objawowo, podając leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, gdy występuje gorączka lub bóle stawowe. Sytuacja wygląda inaczej w przypadku zarażenia różyczką w czasie ciąży. Najpoważniejsze rokowanie dotyczy zakażenia u kobiet we wczesnej ciąży - do 16 tygodnia. Wiąże się to z możliwością transmisji wirusa przez łożysko i zakażenia płodu. 

Ważnym aspektem jest profilaktyka. Stosuje się ją pod postacią szczepionki na różyczkę (razem ze świnką i odrą tzw. szczepionka MMR) podawane dzieciom 2-krotnie, w wieku 13–15 miesięcy i ponownie w wieku 10 lat.  

  

Powikłania po różyczce – czy różyczka jest groźna? 

 

Zwykle przechorowanie różyczki nie wiąże się z wystąpieniem powikłań. Jednak, jak każda choroba, różyczka może pozostawić po sobie ślad. Najczęstszym powikłaniem różyczki jest zapalenie stawów, które występuje równolegle z wysypką. Zwykle zaatakowane są stawy dłoni i kolanowe. Stan zapalny stawów może utrzymywać się do kilku tygodni, ale ustępuje bez pozostawienia jakichkolwiek następstw.

Rzadszym powikłaniem przechorowania różyczki jest skaza małopłytkowa, która może przebiegać pod postacią krwawień z nosa, dziąseł lub błony śluzowych jamy ustnej. Wysypka na ciele może się wtórnie ukrwotocznić.

Najmniej spotykanym następstwem jest zapalenie mózgu, częściej występujące u dorosłych niż u dzieci. Objawy mogą wystąpić po 2 dniach od pojawienia się wysypki. Są to głównie zaburzenia neurologiczne pod postacią: bólów głowy, wymiotów, sztywności karkowej, drgawek, a nawet utraty przytomności. Powikłania hematologiczne i neurologiczne mają już poważne rokowanie.

  

Różyczka w ciąży – skutki zakażenia wirusem 

 

Różyczka w czasie ciąży stanowi szczególnie poważne zagrożenie, gdyż wirus oddziałuje zarówno na matkę, jak i na dziecko. Jest to wynik zetknięcia się kobiety w ciąży z osobą chorą. Im wcześniej dojdzie do zakażenia różyczka płodu, tym większe ryzyko wystąpienia różyczki wrodzonej.

Niebezpieczne jest nie tylko zakażenie wirusem różyczki w ciąży, ale także w okresie przedkoncepcyjnym. Zachorowanie na różyczkę w pierwszym trymestrze ciąży może spowodować poronienie lub zespół wad wrodzonych u noworodka. Im dojrzalsza ciąża, tym mniejsze jest ryzyko zachorowania na różyczkę. Gdy do zachorowania dochodzi w III trymestrze najprawdopodobniej nie stanowi ono zagrożenia dla płodu.

Do najczęściej wymienianych powikłań różyczki w ciąży zaliczamy:

  •  zaćmę,
  •  wrodzoną jaskrę,
  •  wrodzone wady serca,
  •  głuchotę,
  •  retinopatię pigmentowaną.

Zakażenie wirusem różyczki na początku ciąży obarczone jest największym ryzykiem powikłań. Jeżeli ciężarna zaraziła się różyczką przed 11 tygodniem ciąży, prawdopodobieństwo wystąpienia wad wynosi aż 90 proc. przy czym objawy różyczki wrodzonej u dziecka mogą pojawić się dopiero 2–4 lata po narodzinach. Do powikłań różyczki wrodzonej zalicza się m.in. zapalenie tarczycy, cukrzyca czy zaburzenia zachowania. 

 

Badania na różyczkę w ciąży – przeciwciała różyczki IgG, IgM

 

Objawy różyczki w ciąży często nie występują, tak jak u dzieci może ona przebiegać bezobjawowo. Jej przebieg jest nierzadko niejednoznaczny, dlatego rozpoznanie różyczki tylko na podstawie obrazu klinicznego jest trudne.

Pomocne w postawieniu diagnozy są wyniki badań laboratoryjnych. Ocenia się poziomy przeciwciał różyczki w klasach IgM i IgG. Mogą one świadczyć o świeżym zachorowaniu na różyczkę oraz o przebyciu różyczki. Nie zawsze wynik dodatni wymienionych badań świadczy o transmisji wirusa na dziecko. Należy je powtarzać w odpowiednim czasie od zachorowania. Każda kobieta ciężarna powinna mieć do 10. tygodnia ciąży przeprowadzone badanie na różyczkę. Wiąże się to z oznaczeniem poziomów przeciwciał.

  

Różyczka w czasie ciąży – szczepienie w profilaktyce różyczki wrodzonej 

 

Przyczynowe leczenie różyczki u ciężarnych, jak i w pozostałej części populacji, nie jest obecnie możliwe. Podstawowym zadaniem lekarza jest ocena wieku ciążowego i poziomu odporności matki. U kobiet, które przechorowały zakażenie lub zostały zaszczepione stwierdza się najczęściej pełną odporność, a ryzyko ponownego wystąpienie różyczki w ciąży mimo szczepienia jest małe.

Kobiety, które nie były zaszczepione lub nie są pewne przebycia choroby w dzieciństwie, mogą zaszczepić się same przeciwko różyczce. Warto wcześniej wykonać badanie przeciwciał. Istnieje jedno obostrzenie. Po szczepieniu nie powinny zachodzić w ciążę przez miesiąc (niektóre źródła mówią o 3 miesiącach)., ponieważ istnieje ryzyko przeniesienia wirusa na dziecko.

 

Bibliografia:

  1. Kawalec Wanda, Pediatria, wyd. I, Warszawa, PZWL, 2013, ISBN 978-83-200-4309-9
  2. Dziubek Zdzisław, Choroby zakaźne i pasożytnicze, IV uaktualnione i rozszerzone, Warszawa, PZWL, 2010, ISBN 978-83-200-4534-5
  3. https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.18.1.5.
  4. https://www.mp.pl/szczepienia/choroby/choroby_rozyczka/92986,rozyczka
Tematy: różyczka w ciąży, różyczka wrodzona, różyczka objawy, różyczka u noworodka, różyczka w czasie ciąży

Komentarze