Wszystko, co chciałabyś wiedzieć o USG w ciąży w pigułce

Ocena: 4.83/5 Głosów: 2
Ta treść była już przez Ciebie oceniana!

Czym różni się USG genetyczne od połówkowego. Ile badań trzeba zrobić w ciąży, jak się do nich przygotować i jak zrozumieć skróty na kartce z wynikami.

Po 11. tygodniu ciąży USG robi się przez brzuch. Fot. Shutterstock
Po 11. tygodniu ciąży USG robi się przez brzuch.

USG, czyli badanie przy pomocy aparatu ultrasonograficznego to podstawowy element obrazowej diagnostyki prenatalnej. Jeśli ciąża przebiega prawidłowo, wykonuje się je trzy razy (w każdym trymestrze raz). Finansuje je NFZ (jeśli ciężarna jest Polką i mieszka na terenie Polski).

Celem USG w ciąży jest:

  • Potwierdzenie lub wykluczenie ciąży;
  • Ocena rozwoju  zarodka i płodu;
  • Wykrycie ewentualnych wad; określenie daty porodu.

Czasem lekarz zaleca dodatkowe USG w pierwszych tygodniach po zapłodnieniu, w celu potwierdzenia ciąży albo jeśli pojawią się takie niepokojące objawy jak silny ból brzucha czy krwawienie, by sprawdzić, czy nie ma żadnych nieprawidłowości. W późniejszych tygodniach dodatkowe USG robi się często kobietom, które mają cukrzycę, nadciśnienie albo inne powikłania ciąży.

Sprawdź, jakie badanie wykonuje się, by sprawdzić poziom cukru

Rodzaje badań USG

Podział ze względu na termin badania

1. USG I TRYMESTRU – TZW. GENETYCZNE (11.-14. tydzień ciąży)

Służy kreśleniu wieku ciążowego i liczby płodów.

Pozwala ocenić budowę zewnętrzną (głowy, tułowia i kończyn) oraz wewnętrzną (żołądka, pęcherza moczowego, serca i mózgu) płodu. W przypadku serca, lekarz zwraca uwagę nie tylko na jego budowę, ale także umiejscowienie i aktywność. Częstość bicia (FHR) to zwykle 150-170 uderzeń na minutę;

Umożliwia wykrycie ewentualnych wad wrodzonych płodu, jak np. bezmózgowie, wytrzewienie czy przepuklina pępkowa i ocenę ryzyka wystąpienia niektórych nieprawidłowości chromosomowych (stąd nazwa „genetyczne”): zespołu Downa, Edwardsa, Patau. W tym celu sprawdza się przezierność karku (NT), obecność kości nosowej (NB) oraz przepływy krwi w przewodzie żylnym (DV) i na zastawce trójdzielnej (TR).

Na pełną nieinwazyjną ocenę ryzyka wystąpienia nieprawidłowości genetycznych składa się, oprócz USG, również badanie biochemiczne. Polega ono na tzw. teście podwójnym, obejmującym ocenę stężenia wolnej podjednostki beta-hCG oraz białka ciążowego PAPP-A. Dopiero połączenie tych metod pozwala wyciągnąć pełne wnioski.

Ponieważ jednak badanie biochemiczne nie widnieje w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia jako zalecane standardowo w fizjologicznej ciąży, nie każda pacjentka dostaje skierowanie na wykonanie go na koszt NFZ.

 

2. USG POŁÓWKOWE (18.- 22. tydzień ciąży)

Pozwala ocenić budowę narządów zewnętrznych (tułowia, kończyn, twarzy) i wewnętrznych (mózgu, serca, jamy brzusznej, kręgosłupa i kości kończyn) płodu pod kątem występowania wad wrodzonych.

Ułatwia oszacowanie masy płodu, ilości płynu owodniowego (czy nie ma mało- lub wielowodzia) oraz położenia łożyska (czy nie występuje tzw. łożysko przodujące).

Umożliwia określenie płci dziecka. Jeśli nie chcesz jej znać, powiedz to lekarzowi przed tym badaniem i kolejnymi.

Pozwala ocenić, czy szyjka macicy nie skraca się i nie rozwiera przedwcześnie.

Jeżeli podczas tego USG lekarz wykryje jakieś nieprawidłowości w budowie czy czynności serca, może skierować cię na badanie echokardiograficzne płodu (echo serca wykonywane na wysokiej klasy sprzęcie USG z oprogramowaniem do badań kardiologicznych). Służy ono dokładnej ocenie budowy serca płodu. Może wykryć zaburzenia rytmu oraz wady serca i zastawek.

3. OSTATNIE USG PRZED PORODEM (28.-32. tydzień ciąży)

Pozwala ocenić rozwój płodu oraz jego położenie (poprzeczne lub miednicowe bywa wskazaniem do cesarskiego cięcia – w takim przypadku badanie USG należy powtórzyć tuż przed porodem) i ilość wód płodowych pod kątem występowania mało- lub wielowodzia.

Podczas tego badania sprawdza się też, czy nie występują zaburze­nia wzrastania płodu, jak makrosomia (zbyt duży płód) lub hypotrofia (zbyt mały płód).

W niektórych przypadkach (hypotrofia, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca) w III trymestrze ciąży lekarz może skierować cię też na tzw. USG dopplerowskie, pozwalające ocenić przepływy krwi w wybranych naczyniach krążenia płodowego. Chodzi o sprawdzenie, czy dziecko jest właściwie odżywiane i dotleniane.

Czytaj też: 8 pytań o USG w ciąży

Podział ze względu na metodę przeprowadzania badania

1. USG transwaginalne (przezpochwowe)

W ten sposób bada się zarodek i płód do końca 11. tygodnia ciąży. Jeśli jednak istnieje podejrzenie łożyska przodującego lub przedwczesnego skracania się szyjki macicy, konieczne może być wykonywanie badania transwagi­nalnego także w II i III trymestrze ciąży. Czasem też, gdy ciężarna jest bardzo otyła, przez pochwę robione jest również USG genetyczne.

2. USG wykonane przez powłoki brzuszne

Tę metodę wykorzystuje się w badaniach robionych po 11. tygodniu ciąży. 

Zobacz, jak twoje dziecko wygląda w kolejnych tygodniach ciąży

Podział ze względu na technikę wykorzystywaną w badaniu

1. USG 2D

Pokazuje dziecko (także jego ruch) w dwóch wymiarach oraz skali szarości. Jest wystarczające do wykonania praktycznie wszystkich rutynowych badań.

2. USG 3D

Oglądamy dziecko w trójwymiarze. Dzięki temu lekarz może uzyskać bardziej szczegółowe informacje o narządach wewnętrznych (płatach mózgu, przedsionkach i komorach serca) oraz zewnętrznych np. zobaczyć wyraźnie twarz. W przeciwieństwie do USG 2D, na USG 3D nie widzimy, jak dziecko się rusza.

3. USG 4D

Daje obraz trójwymiarowy w czasie rzeczywistym, więc na ekranie możemy zobaczyć trójwymiarowe, poruszające się dziecko. To badanie łączy w sobie zalety USG 2D i 3D.

Badania 3D i 4D w większości przypadków wykonywane są wyłącznie na życzenie rodziców, bez wskazań medycznych.

Jak wygląda badanie USG w ciąży

Standardowe USG trwa 20 minut. Badanie 3D lub 4D zwykle dłużej (zwłaszcza jeśli w trakcie jest nagrywana pamiątkowa płyta). Wykonywane jest w pozycji leżącej lub półleżącej. Lekarz albo wprowadza sondę w prezerwatywie do pochwy (USG transwaginalne), albo wodzi głowicą aparatu, posmarowaną warstwą specjalnego żelu, po brzuchu (USG przezbrzuszne). W obu przypadkach badanie jest bezbolesne.

Przed USG transwaginalnym warto pójść do toalety, bo pełny pęcherz może powodować dyskomfort w czasie badania. Poza tym nie trzeba się w żaden sposób przygotowywać do badania (nie, nie trzeba być na czczo). Warto tylko zabrać ze sobą wyniki poprzednich USG. 

Wynik USG - ważne skróty

Podczas USG lekarz wykonuje pomiary, które potem znajdziesz przy skrótach poszczególnych parametrów:

CRL – długość ciemieniowo-siedzeniowa;

FHR – częstość bicia serca płodu;

NT – przezierność karku;

NB – kość nosowa;

DV – przepływ w przewodzie żylnym;

TR – niedomykalność zastawki trójdzielnej;

BPD – wymiar dwuciemieniowy głowy;

HC – obwód głowy;

AC – obwód brzucha;

FL – długość kości udowej;

EFW – szacowana masa płodu.

Ważne!

W USG genetycznym o zwiększonym ryzyku wad wrodzonych może świadczyć zbyt duża przezierność karku (NT). Nieprawidłowe są zwykle wartości powyżej 3.0 mm, ale w każdym przypadku należy wyliczyć przy pomocy specjalnego programu kalkulacyjnego indywidualne ryzyko dla ciężarnej.

Można wziąć także pod uwagę tzw. dodatkowe markery: kość nosową (NB), której brak może wskazywać na zwiększone ryzyko zespołu Downa; przepływ w przewodzie żylnym (DV) oraz przepływ przez zastawkę trójdzielną (chodzi o stwierdzenie jej niedomykalności (TR)).

Ocena tych markerów pozwala określić ryzyko wystąpienia takich nieprawidłowości genetycznych jak zespół Downa, Edwardsa, Patau. Jeśli jest wysokie, rozważa się wykonanie badań inwazyjnych, mających na celu ocenę kariotypu płodu, czyli analizę zestawu jego chromosomów.

W przypadku prawidłowego kariotypu, nieprawidłowe markery w obrazie USG (NT, DV, TR) mogą sugerować wadę serca.

Sprawdź, ile kosztują badania w ciąży robione prywatnie

 

Tematy: usg w ciąży, USG genetyczne, usg połówkowe, usg 2D, USG 3D, usg 4D, badania w ciąży, usg tranwaginalne

Komentarze