Jod w ciąży – zapotrzebowanie i skutki niedoboru

Ocena: 4.84/5 Głosów: 1
Ta treść była już przez Ciebie oceniana!

Jod jest pierwiastkiem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania tarczycy. Niedobór jodu w ciąży wiąże się z ryzykiem niedorozwoju umysłowego i zaburzeń neurologicznych płodu, a w skrajnych przypadkach może doprowadzić do poronienia. Źródeł jodu w diecie jest niewiele (najwięcej tego pierwiastka znajduje się w rybach), dlatego zaleca się suplementację jodu w tabletkach w czasie ciąży. Jak brać jod? Jakie dawkowanie pokryje zapotrzebowanie i zapobiegnie niedoborowi jodu u ciężarnej?

Fotolia

 Jod w ciąży – jaką pełni rolę? 

 

Jod jest jednym z kluczowych pierwiastków dla prawidłowego przebiegu ciąży i rozwoju płodu. Około 75 proc. jodu dostarczanego do organizmu jest wykorzystywane do syntezy hormonów tarczycy – tyroksyny i trójjodotyroniny, a niedobory tego mikroelementu wpływają na zaburzenie funkcjonowania gruczołu tarczowego. Nieprawidłowe działanie tarczycy wywołane niedoborem jodu w ciąży może powodować:

  • upośledzenie rozwoju ośrodkowego układu nerwowego, zahamowanie rozwoju mózgu płodu,
  • niedorozwój umysłowy i zaburzenia neurologiczne,
  • większe ryzyko rozwoju kretynizmu (wrodzonego niedoboru jodu),
  • niedoczynność tarczycy i większe ryzyko raka tarczycy u dziecka,
  • większe ryzyko fizycznych wad rozwojowych u dziecka,
  • utrudnione donoszenie ciąży – poronienia, śmierć wewnątrzmaciczna,

Zapotrzebowanie na jod w ciąży wzrasta ze 150 µg do 250 µg. Aby zapewnić prawidłowy rozwój płodu, w I trymestrze ciąży tarczyca kobiety zwiększa produkcję hormonów o 30 proc., a w II i III trymestrze – o 50 proc.. Gdy rozwijające się dziecko wykształci już własną tarczycę (ok. 11 tygodnia ciąży), część jodu jest do niej transportowana. Wzrasta też wydalanie jodu z moczem.

 

Jod w tabletkach w ciąży – brać czy nie?

 

Jeśli kobieta odżywia się prawidłowo i przez 2–3 lat przed ciążą dostarcza sobie odpowiednią ilość jodu, zapasy w organizmie wystarczają do optymalnego rozwoju płodu w pierwszych miesiącach ciąży. Niedobór jodu jest jednak powszechny w krajach Europy Środkowej i Zachodniej i dotyczy 2/3 populacji tych państw. Przeciętna polska dieta zawiera 100–150 µg jodu dziennie. Szacuje się, że dieta nie jest w stanie pokryć zapotrzebowania kobiety na jod, nawet jeśli spożywa się sól jodowaną, będącą głównym źródłem jodu w jadłospisie Polaków.

Dlatego w okresie ciąży i podczas jej planowania są wskazane tabletki z jodem. Pozwala to zgromadzić w organizmie odpowiednią dawkę jodu (20–30 mg) gwarantującą prawidłową pracę tarczycy od początku ciąży. Suplementację jodu zawsze warto skonsultować z lekarzem, szczególnie, jeśli kobieta choruje na chorobę Hashimoto czyli autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, w którym niewskazany jest nadmiar jodu.

Na rynku jest wiele aptecznych preparatów z jodem przeznaczonych dla kobiet w ciąży, które dostarczają także innych składników witaminowych i mineralnych ważnych dla prawidłowego rozwoju płodu. Zalecana dzienna dawka jodu w tabletkach wynosi 150 µg. Jest to dawka przebadana i bezpieczna, a za nadmierne spożycie jodu WHO uznaje 500 µg dziennie. Liczne badania naukowe pokazują, że przyjmowanie jodu w tabletkach w okresie przedciążowym i w ciąży w przypadku lekkiego i umiarkowanego niedoboru jodu wpływa pozytywnie na neuropsychologiczny rozwój dzieci. Okazuje się, że dzieci matek, które w ciąży spożywały 250 µg jodu dziennie, mają o 12 proc. lepsze wyniki testów na inteligencję, niż ich rówieśnicy.

 

Źródła jodu w diecie ciężarnej – w czym jest jod?

 

Głównym źródłem jodu w polskiej diecie jest sól kuchenna. Od 1997 roku producenci soli są prawnie zobowiązani do wzbogacania jej w jod, przez co znacznie zmniejszył się odsetek osób z niedoborem jodu i wolem. 100 g soli kuchennej zawiera 1,6–3,4 mg jodu. Przeciętne jej spożycie wynosi 5,4 g, a wraz z tą ilością soli spożywa się średnio 124 µg jodu.

Jednak większa ilość soli w diecie nie jest dobrym sposobem na wzrost przyjmowania tego mikroelementu. Jod jest pierwiastkiem w niewielkim stopniu rozpowszechnionym w produktach spożywczych, dlatego warto z uwagą komponować dietę w ciąży. Produktów bogatych w jod nie należy łączyć w posiłkach z surowymi warzywami kapustnymi, brokułem, kalafiorem czy kalarepką, ponieważ zawierają goitrogeny blokujące wchłanianie tego pierwiastka. Po ugotowaniu bez przykrycia tracą tę właściwość. 

Najwięcej jodu dostarczają ryby (dorsz, mintaj, halibut, makrela, sardynki, tuńczyk) oraz owoce morza (te jednak nie są wskazane w diecie ciężarnej). Źródłem jodu są także glony, wodorosty, algi słodkowodne (kelp, kombu, wakame, nori). Pierwiastka dostarczy żółty ser, orzechy laskowe, ser pleśniowy, jajka, płatki owsiane, jak również kefir i maślanka.

Nabiał w porównaniu z rybami zawiera wielokrotnie mniej jodu, jednak ze względu na powszechność spożycia dostarcza nawet 37 proc. mikroelementu w przeciętnej diecie. Kobiety ciężarne powinny wybierać do picia wodę mineralną z wysoką zawartością jodków i zwrócić uwagę na regularne spożywanie ryb – najlepsze pokarmowe źródło jodu. 

Tematy: jod w ciąży, niedobór jodu w ciąży, czy brać jod w ciąży, jod w tabletkach, w czym jest jod, jod w diecie, suplementacja jodu

Komentarze