Jaki charakter ma twoje dziecko
Marta Puchowska
Czy dziecko dziedziczy charakter po rodzicach? Z jakimi cechami charakteru mały człowiek się rodzi, a które z nich można kształtować? Czy wiesz, jaka jest twoja pociecha?
Psychologowie od wielu lat zastanawiają się, w jakim stopniu
dzieci dziedziczą charakter po przodkach, nie tylko po rodzicach,
ale także po dziadkach. Niektórzy są zdania, że maluszek przychodzi
na świat z carte blanche, jak czysta kartka, bez zapisanych żadnych
danych, które zdobywa i przyjmuje z czasem. Na pewno jednak
człowiek rodzi się z pewnymi predyspozycjami uwarunkowanymi
genetycznie, które można rozwinąć lub zagłuszyć w późniejszym
życiu.
Od narodzin
Patrzysz na swoje nowo narodzone dziecko i zastanawiasz się,
jakie będzie, czym zajmie się w życiu. Oczywiste jest, że cechy
zewnętrzne w dużej mierze dziedziczy się - kolor włosów po mamie,
oczu - po tacie, paznokcie - po babci Kazi, a długie palce u rąk -
po dziadku Jurku, który był pianistą. Lecz nie wszyscy wiedzą, że w
spadku dziecko dostaje również temperament. Zdarza się, że rodzice
wspominają - "Jak miałem pięć lat, też byłem taki energiczny, stale
ze zdartymi kolanami chodziłem - zupełnie jak Piotruś teraz".
Środowisko i rodzina
Wiele zależy także od wpływu otoczenia i środowiska, w którym
się dziecko rozwija - rodzina bliższa i dalsza, przyjaciele domu,
przedszkole, szkoła. Duże znaczenie ma też środowisko społeczne, w
jakim żyje rodzina - czy rodzice są osobami religijnymi, czy
uprawiają sport, jakie mają zainteresowania, na jakim poziomie
finansowym funkcjonują.
Aktywność dziecka
Nadopiekuńczość rodziców jest cechą często spotykaną. Ogranicza
ona prawidłowy rozwój dziecka, nie pozwala mu rozwinąć skrzydeł.
Jeśli dasz dziecku szansę na poradzenie sobie z trudną sytuacją, z
kłótliwym kolegą czy roszczeniowym bratem, to maluch nauczy się
przezwyciężać problemy. Niewielkie trudności życiowe nie urosną
wtedy do rangi kłopotów nie do przejścia.
Wpływ rodziców
Najważniejszymi osobami w kształtowaniu charakteru dziecka są
rodzice. Z nimi zwykle ma najwięcej kontaktu, relacje tata-mama
maluch obserwuje na co dzień, widząc, czy tata szanuje mamę, czy
codziennie ze sobą rozmawiają, czy są dla siebie mili i czuli.
Dziecko poznaje, jakim wartościom hołdują rodzice, czy mają
zainteresowania intelektualne i czy je rozwijają. Uczestnicząc w
życiu rodziny, mały człowiek dostrzega, jak rodzice funkcjonują w
rozmaitych sytuacjach życiowych - czy mówią "dzień dobry" sąsiadom,
ekspedientce w sklepie, w jaki sposób tata traktuje innych
kierowców na drodze. Przykłady można mnożyć, ale każdy z nich
wywiera wpływ na dzieci, które są świetnymi obserwatorami i
naśladowcami.
Proces długotrwały
Charakter dziecka kształtuje się od pierwszych dni życia.
Pewnych cech temperamentu nie da zmienić, jednak nad niektórymi
udaje się pracować.
- Jako rodzic dostrzegaj przede wszystkim mocne,
dobre strony dziecka - jeśli jest energiczny, to nie zmuszaj go, by
siedział spokojnie przy stole czterdzieści minut w oczekiwaniu na
obiad. Jeśli lubi brykać, a powrót z przedszkola to dla niego tor
przeszkód, po którym można biegać, skakać, wspinać, pozwól mu na tę
formę aktywności, oczywiście w granicach rozsądku. W przeciwnym
razie twoja pociecha w inną stronę skieruje swoją energię, np.
pobije psa lub ugryzie brata.
- Towarzysz swemu dziecku, obserwuj je i
wspieraj. Pamiętaj, że jesteś dla dziecka pierwszym nauczycielem.
Kiedy podglądasz zabawę swoich dzieci, zobaczysz siebie jak w
krzywym zwierciadle - naśladują twoje zachowania, ton głosu, gesty
albo krzyk i przemoc, jeśli jest obecna w waszym domu.
- Nie oceniaj i nie oskarżaj dziecka o cechy
charakteru - marzyłaś, że syn będzie odważnym typem sportowca, a z
twego kilkulatka wyrośnie raczej nieśmiały mól książkowy.
Zainteresowanie światem i chęć zdobywania wiedzy to dobra cecha.
Może zachęcony przykładem rodziców polubi pływanie?
- Bądź samokrytyczna. Jeśli dziecko krzyczy,
może ty też na nie krzyczysz. Miej odwagę przyznać się do błędu
wychowawczego i poprosić dziecko o wybaczenie. To nie jest utrata
twarzy, wręcz przeciwnie - mały człowiek zobaczy, że jest dla
ciebie naprawdę ważny i że powiedzenie słowa "przepraszam" przystoi
nawet tobie. Jemu wtedy też przyjdzie łatwiej przeprosić, gdy
nabroi.