Założenia pedagogiki Marii Montessori

Maria Montessori stworzyła nową pedagogikę, bazując na swoich doświadczeniach z dzieciństwa. Jako dziewczynka uczęszczała do szkoły publicznej, w której nauka opierała się głównie na wysłuchiwaniu wykładów nauczycieli. Uczniowie byli bierni, najczęściej mało aktywni.

Maria Montessori skrytykowała ten model nauki, model polegający na siedzeniu w ławce i słuchaniu wykładu.

Montessori obserwowała dzieci, z którymi pracowała i na podstawie tych obserwacji wyciągała wnioski. Dzieci potrafią doskonale same się rozwijać, jeśli mają do tego odpowiednie warunki.

We własnym tempie

Jeżeli dziecko ma możliwość samorealizacji w każdej dziedzinie swojego życia, a więc w zabawie, w nauce, w samoobsłudze - posiądzie umiejętności, na których mu zależy. Ważne jest, by dorośli w odpowiednim czasie potrafili się wycofać, by dziecku "nie przeszkadzać" i umożliwić mu dochodzenie do wykształcenia umiejętności własną drogą i własnymi sposobami oraz we własnym tempie.

To wszystko jest możliwe, jeśli dziecko będzie miało możliwość obserwowania rzeczywistości. Wtedy samo nauczy się wyciągać wnioski i podejmować właściwe działania.

Maria Montessori uważała, że każde dziecko powinno być przygotowane do życia zarówno w sferze biologicznej, jak i społecznej.

Dorosły nie może zaplanować rozwoju dziecka, bo ono rozwija się samodzielnie, w najkorzystniejszych dla niego warunkach.

Podstawowe zasady

Pedagogika Montessori umożliwia dzieciom zdobywanie wiedzy, rozwijanie własnej osobowości z jej indywidualnymi cechami, prawidłowe funkcjonowanie w społeczeństwie.

Aby osiągnąć te cele, Maria Montessori stosowała w swej pedagogice kilka zasad:

• Swoboda w działaniu, samodzielność - dzieci mogą samodzielnie podejmować decyzje, mieć swobodę wyboru. Taki wybór jest możliwy tylko wtedy, gdy dziecko zaczyna samodzielnie myśleć, wyciągać wnioski. Dziecko może swobodnie wybierać działanie, czas jego wykonania, miejsce i osoby, z którymi chciałoby coś zrobić. Tym samym dziecko staje się odpowiedzialne za siebie i osoby, z którymi przebywa. Swoboda w działaniu musi być odpowiedzialna i tu zaczyna się rola pedagoga. To on pokazuje dzieciom, jak właściwie postępować, by postępowanie nie przyniosło negatywnych skutków. Pedagodzy trenują z dziećmi wiele sytuacji, w których uczą się one swobody działania.
• Porządek - dzień musi być uporządkowany, dziecko powinno o tym wiedzieć, znać jego porządek. Dorośli powinni zaczynać takie porządkowanie już od narodzin dziecka, np. stosując rytuał wieczorny: kąpiel, posiłek, spanie we własnym łóżeczku. Dziecko się do tego przyzwyczaja i wie, że każdego dnia ten rytuał będzie powtarzany. Wtedy czuje się spokojnie i pewnie. Porządkiem dla dziecka jest także obecność przy nim zaufanych i znanych mu osób, najczęściej są to rodzice, opiekunowie, nianie. Jeśli ich nie ma, dziecko nie czuje się komfortowo i bezpiecznie. Ten porządek zewnętrzny przyczynia się do porządku wewnętrznego dziecka, nabiera ono wtedy w uporządkowanej sytuacji pewności siebie i jest spokojne.
• Swoboda ruchu - pomieszczenie, w którym przebywa dziecko, powinno być tak urządzone, by nie krępowało ruchów dziecka, by dziecko miało dostęp do wszystkich miejsc, do których chce dojść. W ten sposób poznaje ono otoczenie. Montessori uważała, że ruch fizyczny ma bezpośredni wpływ na psychikę i samopoczucie. Przestrzeń powinna być urządzona w taki sposób, by wszystko było łatwo dostępne, przejrzyste, osiągalne dla dziecka.
• Wrażliwość na dźwięki - dorośli powinni zwracać uwagę na dźwięki dochodzące do dzieci. Montessori uważała, że to, co słyszą dzieci, ma duży wpływ na rozwój ich mowy i wrażliwości. Dzieci powinny uczyć się przebywania w ciszy. Nie powinna im ona przeszkadzać, ale umożliwiać skupienie na danym zadaniu.
• Rola nauczyciela - nauczyciel wg pedagogiki Montessori jest tym, który pomaga dziecku w osiąganiu celów. Jego rolą nie jest kształcenie i pouczanie dziecka, ale pomoc w odkrywaniu narzędzi do poznania. Nauczyciel powinien mieć wykształconą zdolność obserwowania dziecka. Ma pomagać mu w rozwoju, ale nie przeszkadzać, ingerować tylko w sytuacjach, gdy dziecko naprawdę potrzebuje pomocy. W ten sposób dziecko staje się bardziej samodzielne i samo w większości przypadków szuka rozwiązań problemu. Nauczyciel może pokazać, jak właściwie posługiwać się materiałami i wycofać się, obserwując działania dziecka.
• Szacunek dla pracy innych - dzieci uczą się współpracy i szacunku dla wytworów pracy innych.

Casa dei bambini - dom dla dzieci

Założeniem tworzenia domów dla dzieci - dzisiaj przedszkoli Montessori - jest umożliwienie dziecku dojrzewania wśród innych ludzi i nauczenie go bycia samodzielnym, a także umiejętności właściwego wykorzystania danej mu swobody.

Przedszkole Montessori jest przyjazne dla dziecka. Stosuje się w nim kilka reguł, obecnie stosowanych we wszystkich placówkach dla dzieci, gdyż metody te stały się uniwerslane:

• Krzesełka i stoły dostosowane są do wzrostu dziecka.
• Otwarte regały, do których dziecko ma swobodny dostęp, może brać z nich wszystko to, co jest mu potrzebne do działania czy zabawy.
• Okna, przez które każde dziecko może wyglądać, gdyż są one na właściwej wysokości.
• Toalety i umywalki łatwo dostępne dla każdego dziecka.
• W salach znajduje się wykładzina, ponieważ dzieci lubią bawić się na podłodze.
• Meble w przedszkolu są jak najprostsze.
• W przedszkolu jest jedna duża sala, na której gromadzą się wszystkie dzieci, w różnym wieku, wspólnie się tam bawią, pomagają sobie wzajemnie. Uczą się tam także reguł panujących w grupie, wymieniają doświadczeniami.
• Indywidualne podejście do każdego dziecka - każde dziecko pracuje i uczy się we własnym tempie i wg swoich możliwości.

Pedagogika Montessori wyklucza sytuacje, w których dziecko jest upokorzone, podkreślane są jego porażki, nauczyciel dominuje, a nie pomaga, pojawia się współzawodnictwo, nauczyciel zbyt często pomaga dzieciom, ingeruje w ich zabawę i działania, pojawiają się stopnie, a także ograniczenie ruchów dziecka, np. w zbyt małej sali dydaktycznej.

Pedagogika Marii Montessori pojawia się jako jeden z programów w wielu placówkach przedszkolnych. Nauczyciele chętnie korzystają z jej wskazówek. Są także typowo montessoriańskie przedszkola, w których zastosowane są wszystkie metody i reguły proponowane przez ich twórczynię.

Przed zapisaniem dziecka do przedszkola warto zapoznać się dokładniej z proponowanym programem i zastanowić się, czy odpowiada nam w całości, czy lepiej wybrać placówkę, która wdraża tylko niektóre elementu danego programu.

Artykuł został wydrukowany z serwisu www.mamazone.pl.

Copyright © Mamazone.pl