ABC urlopu macierzyńskiego
Marta Puchowska
Jak długo możesz przebywać na urlopie macierzyńskim, czy po powrocie do pracy możesz zostać zwolniona i co to jest dodatkowy urlop macierzyński? Sprawdź odpowiedzi!
Nie wiesz, jakie prawa pracownicze przysługują ci po porodzie?
Poniżej przedstawiamy kompendium wiedzy na temat urlopu
macierzyńskiego.
Jak długo trwa urlop macierzyński?
Długość urlopu macierzyńskiego zależy od liczby dzieci
urodzonych przez kobietę podczas jednego porodu. Jeżeli rodzi się
jedno dziecko, matce przysługuje 20 tygodni urlopu. Gdy na świat
przyjdą bliźnięta, urlop wydłuży się do 31 tygodni. Z każdym
kolejnym dzieckiem otrzymujesz dodatkowe 14 dni. Maksymalna długość
urlopu macierzyńskiego to 37 tygodni - zostaną ci przyznane, gdy
podczas jednego porodu urodzisz pięcioro lub więcej dzieci.
Skorzystaj z naszego kalkulatora
Komu przysługuje urlop macierzyński?
Jeżeli świeżo upieczona mama jest zatrudniona w swojej firmie na
umowę o pracę, wówczas przysługuje jej prawo do urlopu
macierzyńskiego. Gdy umowa o pracę została zawarta na czas
określony, który kończy się przed wyznaczonym terminem
porodu, wówczas umowa zostaje automatycznie przedłużona do dnia
porodu. Kobieta jednak nie uzyskuje wtedy prawa do urlopu
macierzyńskiego, a jedynie do zasiłku macierzyńskiego.
Zatrudnienie na umowę o pracę na czas
nieokreślony pozwala mamie przejść na urlop macierzyński
od razu po porodzie lub czternaście dni przed terminem porodu.
Z urlopu macierzyńskiego może skorzystać także tata, o ile jest
zatrudniony na umowę o pracę. Nie wolno jednak tego urlopu
traktować jako urlopu wypoczynkowego, lecz jako czas, w którym
sprawuje się opiekę nad dzieckiem. Musisz mieć świadomość, że do
ojca na urlopie tacierzyńskim może zadzwonić lub
przyjść pracownik ZUS-u lub Urzędu Skarbowego, by sprawdzić, czy
rzeczywiście podczas wolnych dni pracownik zajmuje się
niemowlęciem.
Jeśli jesteś zatrudniona na umowę o dzieło lub umowę
zlecenie, nie przysługuje ci urlop macierzyński. Możesz
jednak zyskać prawo do zasiłku macierzyńskiego w wysokości 100%
podstawy, jeśli przystąpisz do dobrowolnego ubezpieczenia
chorobowego. Zasiłek będzie wówczas wypłacany przez okres ustalony
przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego.
Czy można skrócić urlop macierzyński?
Twoim obowiązkiem jest wykorzystanie co najmniej 14 tygodni
urlopu macierzyńskiego. Masz prawo zrezygnować z pozostałej jego
części, ale tylko wtedy, gdy wykorzysta ją ojciec dziecka. Powinnaś
wówczas przedstawić w firmie pisemny wniosek o skrócenie urlopu
(zrób to najpóźniej 7 dni przed powrotem do pracy, a do wniosku
dołącz oświadczenie pracodawcy twojego partnera potwierdzające datę
rozpoczęcia przez niego urlopu tacierzyńskiego).
Jeśli rodzice zdecydują się na podział urlopu na macierzyński i
tacierzyński, ojciec dziecka także będzie musiał złożyć pisemny
wniosek u swojego pracodawcy - dołącza do niego oświadczenie matki
o jej rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego.
Czy po powrocie z urlopu macierzyńskiego mama może
zostać zwolniona?
Kobieta wracająca do pracy po urlopie macierzyńskim ma prawo do
zajęcia tego samego stanowiska, które zajmowała wcześniej, lub
stanowiska równorzędnego z poprzednim i odpowiadającego jej
kwalifikacjom. Mama nie będzie jednak szczególnie chroniona przed
zwolnieniem, przysługują jej jedynie te prawa, z których korzystają
wszyscy pracownicy, czyli pracodawca nie może wypowiedzieć jej
umowy o pracę w trakcie urlopu wypoczynkowego lub zwolnienia
chorobowego. Uwaga! Zwolnienie pracownicy zatrudnionej na umowę o
pracę na czas nieokreślony wymaga uzasadnienia.
Czy rodzicom przysługuje dodatkowy (fakultatywny) urlop
macierzyński?
Od 2010 roku mamie i tacie przysługuje kilka tygodni dodatkowego
urlopu macierzyńskiego - od 2012 r. wynosi on 4 tygodnie w
przypadku urodzenia jednego dziecka lub 6 tygodni, jeśli kobieta
urodzi dwoje lub więcej dzieci.
Fakultatywny urlop macierzyński, jak sama nazwa wskazuje, nie
jest obowiązkowy, jeżeli jednak rodzic pragnie z niego skorzystać,
pracodawca nie może mu go odmówić. Należy jednak wcześniej,
najpóźniej 7 dni przed jego rozpoczęciem, złożyć u pracodawcy
wniosek o jego udzielenie.
Urlop ojcowski
Od 2012 r. przysługuje on ojcom w wymiarze 2 tygodni, można z
niego skorzystać w dowolnym czasie od dnia porodu do skończenia
przez dziecko 12. miesiąca życia.
Więcej porad prawno-finansowych
Sprawdź 9 praw każdej
młodej mamy.
Zobacz, jak zmieniły się przepisy
prawne dla rodziców w 2012 roku.