Kim jest wcześniak?
Marta Szulc
Jeżeli twoje dziecko urodziło się przed 37. tygodniem ciąży, jest wcześniakiem. Różni się od dzieci urodzonych w terminie nie tylko wyglądem.
Mianem wcześniaków określa się dzieci urodzone pomiędzy 22. a
37. tygodniem ciąży. Porody przed 32 tygodniem (przed rozpoczęciem
8 miesiąca) ciąży określane są jako skrajne wcześniactwo. W Polsce
ok. 7 % wszystkich urodzeń to wcześniaki.
Ze względu na niewydolność pewnych funkcji życiowych, wiele
wcześniaków po porodzie trafia do inkubatora, który umożliwia im
"nadrobienie" czasu, jaki powinny spędzić jeszcze w łonie
matki.
Pierwszą rzeczą odróżniającą wcześniaki od dzieci z ciąż
donoszonych jest ich niska waga i wielkość. Zdarza się, że waga
oscyluje w granicach 500 g, a wielkość ciała w okolicach 10 cm.
Pomimo tak ogromnych różnic w wyglądzie i innych problemów
zdrowotnych, wiele wcześniaków niczym nie różni się od swoich
rówieśników w późniejszym okresie życia.
Pobyt wcześniaków w szpitalu - na oddziale neonatologicznym -
może być długi, nawet do kilku miesięcy. Poza koniecznymi
szczepieniami i zabiegami medycznymi wykonuje się u przedwcześnie
urodzonych dzieci szereg badań, które pozwalają na wczesne wykrycie
wad słuchu, wzroku, serca i innych narządów.
Pamiętaj, że każde dziecko jest inne i problemy, które pojawiają
się u jednego dziecka, nie muszą pojawić się u twojego!
Najczęstsze problemy wcześniaków
Do najczęstszych problemów wcześniaków należą:
- Uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. W konsekwencji
uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego (np. poprzez wylew) może
dojść do: mózgowego porażenia dziecięcego, uszkodzenia wzroku i
słuchu, dysharmonijnego rozwoju i zaburzeń emocjonalnych
- Problemy z oddychaniem. Ponieważ płuca dojrzewają bardzo późno,
jako jeden z ostatnich organów, dlatego wiele wcześniaków na
początku musi być podłączonych do respiratora oraz podaje się im
specjalną substancję umożliwiającą oddychanie. W przyszłości może
to skutkować skłonnością do chorób oskrzeli, duszności
towarzyszącej infekcjom i ryzykiem zachorowania na astmę
oskrzelową.
- Problemy ze wzrokiem - retinopatia wcześniacza
- Ryzyko infekcji (słaba odporność)
- Żółtaczka fizjologiczna - dotyczy ok. 80-90% wcześniaków.
Często wymaga wsparcia małego organizmu dziecka, który nie potrafi
sobie z nią sam poradzić
- Problemy karmieniem - bezpośrednie karmienie piersią może
być początkowo niemożliwe (jeżeli dziecko leży w inkubatorze) lub
dziecko pomimo przebywania z matką może mieć zbyt mało siły, aby
ssać i w efekcie będzie tracić na wadze. Warto jednak nie poddawać
się i przy współpracy z lekarzem i położną stymulować laktację,
karmić dziecko strzykawką lub z palca do czasu, aż spokojnie samo
będzie ssać.
Wiele dysfunkcji można zniwelować poprzez odpowiednie zachowanie
rodziców i rehabilitację.
Wiek korygowany
Wiek wcześniaka liczy się inaczej niż w przypadku dzieci
urodzonych w terminie. Stosuje się wtedy pojęcie: wiek korygowany.
Oznacza to, że od wieku od urodzenia dziecka odejmuje się czas,
jaki pozostał do wyznaczonego terminu porodu. Np. gdy dziecko ma 4
miesiące, a urodziło się miesiąc przed terminem, jego wiek
korygowany to 3 miesiące. Pojęcie to stosuje się, kiedy chcemy
porównać rozwój wcześniaka z rozwojem innych dzieci. Ze względu na
to, że z wiekiem różnice pomiędzy wcześniakami a dziećmi z ciąż
donoszonych zacierają się, wiekiem korygowanym można posługiwać się
do ok. 18 miesiąca życia dziecka.
Najważniejsza bliskość
Dla dzieci przedwcześnie urodzonych najważniejsza jest bliskość
matki, poczucie bezpieczeństwa i miłości. W szpitalach stosuje się
metodę "kangurowania", czyli noszenia dziecka przytulonego do
matki, tak aby mogło ono słyszeć bicie serca matki i czuć ciepło
jej ciała. Wcześniaki niejednokrotnie są bardziej wrażliwe i
płaczliwe i tym bardziej potrzebują wsparcia ze strony rodziców.
Dlatego warto uzbroić się w cierpliwość i postępować z maleństwem
nad wyraz delikatnie, uważnie i zgodnie z zaleceniami
specjalistów.
Problemy rodziców
Można dużo i długo pisać o problemach zdrowotnych wcześniaków.
Jednak wcześniactwo to nie tylko problem dziecka, ale bardzo często
rodziców. Zdarza się, że matka obwinia się o przedwczesny poród, o
stan zdrowia swojego dziecka. Próba dociekania, po czyjej stronie
leży wina, jest obecnie pozbawiona sensu. Najważniejsze, że twoje
dziecko jest już na świecie i potrzebuje cię bardziej niż
kiedykolwiek. Lepiej teraz skup się na tym, jak możesz swojemu
dziecku pomóc i jak wspierać go w rozwoju.
Tylko i wyłącznie dobra współpraca rodziców z lekarzami i ich
zaangażowanie w rozwój dziecka są gwarancją możliwie najlepszego
rozwoju wcześniaka. Nie licz na to, że lekarze czy fizjoterapeuci
zrobią coś za ciebie. To rodzice są najważniejsi dla rozwoju
dziecka i to dzięki ich wytężonej uwadze i pracy dziecko może
rozwijać się w pełni normalnie.