Jak przebiega rehabilitacja wcześniaków?
Marta Szulc
Twoje dziecko urodziło się przed 37 tygodniem ciąży albo jeszcze wcześniej. Zastanawiasz się, jak pomóc swojemu maluszkowi, aby dogonił rówieśników i zdrowo się rozwijał.
Przede wszystkim warto wiedzieć, że nie wszystkie wcześniaki
wymagają rehabilitacji. Natomiast każdy wcześniak powinien
znajdować się pod opieką neurologa, który podejmie decyzję w
sprawie ewentualnego postępowania rehabilitacyjnego. Każde dziecko
urodzone przedwcześnie wymaga także właściwej formy pielęgnacji i
zabawy, dobranych do jego kondycji.
Wcześniaki potrzebują znacznie większej uwagi i czasu
poświęcanego im przez swoich rodziców, niż dzieci z ciąż
donoszonych.
Na czym polega rehabilitacja wcześniaka?
Rehabilitacja wcześniaka polega na stymulowaniu ciała dziecka i
pracy z dzieckiem w taki sposób, aby jego rozwój przebiegał w
sposób możliwie jak najbardziej zbliżony do prawidłowego.
Rehabilitacja ma też na celu zniwelowanie wszelkich patologii w
rozwoju dziecka i przyswojeniu przez dziecko właściwych odruchów
oraz zachowań.
Metoda Vaclava Vojty
Jest to metoda opracowana przez czeskiego neuropediatrę. Składa
się z części diagnostycznej i terapeutycznej, zwanej inaczej
terapią odruchowej lokomocji (uruchomienia odruchów). Część
diagnostyczna składa się z oceny: motoryki spontanicznej, siedmiu
neurologicznych reakcji ułożeniowych ciała w przestrzeni i odruchów
pierwotnych. Zgodnie z tymi założeniami, jeśli badanie
neurokinezjologiczne motoryki spontanicznej dziecka, reakcji
ułożeniowych oraz badanie odruchów pierwotnych wykaże odchylenia od
prawidłowości, to możliwie najwcześniejsze zastosowanie metody
odruchowej lokomocji pozwoli na niedopuszczenie do patologicznego
rozwoju, a przynajmniej zminimalizowanie jego skutków. Metoda
terapeutyczna polega więc na stymulowaniu poprzez ucisk ciała
dziecka i wyzwalania w ten sposób właściwych odruchów. Stosowanie
tej metody powinno zostać przekazane rodzicom przez specjalistę
fizjoterapeutę, tak aby rodzice mogli samodzielnie rehabilitować
dziecko w domu 3-4 razy w ciągu dnia, począwszy od dnia
narodzin.
Metoda ta jest dla dziecka bezbolesna (jest to jedno z
podstawowych jej założeń). W razie wątpliwości rodzice powinni
zapytać fizjoterapeutę metody Vojta i skontrolować, czy
prawidłowo ją wykonują.
Metoda NDT-Bobath
Metoda ta została zapoczątkowana przez fizjoterapeutkę Bertę
Bobath i jej męża Karela - neurologa. Następnie została dopracowana
przez szwajcarska lekarkę, specjalistkę w pediatrii Elsbeth Koeng i
współpracującą z nią fizjoterapeutkę Mary Quinton z Ośrodka
Bobathów w Londynie. One właśnie rozwinęły tę metodę w leczenie
neurorozwojowe (Neurodevelopmental Treatment - NDT), które jest
stosowane u wcześniaków, niemowląt i najmłodszych dzieci.
Zgodnie z założeniami tej metody dziecko, które ma jakiekolwiek
uszkodzenia Ośrodkowego Układu Nerwowego (OUN) rozwija się inaczej
i inaczej należy je stymulować i mu pomagać. W efekcie dziecko
powinno uzyskać jak największą niezależność w życiu.
W związku z tym metoda NDT-Bobath zakłada:
- wpływanie na napięcie mięśni poprzez obniżanie napięcia
wzmożonego i podwyższanie obniżonego, co jest możliwe dzięki
zastosowaniu odpowiednich technik postępowania już od pierwszych
miesięcy życia
- hamowanie nieprawidłowych odruchów
- wyzwalanie ruchów w formie najbardziej jak to jest tylko
możliwe zbliżonej do prawidłowych, co zostaje osiągnięte poprzez
wspomaganie i prowadzenie ruchu z punktów kluczowych, czyli punktów
kontroli ruchu, którymi są: głowa, obręcz barkowa , obręcz
miedniczna i inne części ciała, oraz
- wykorzystywanie i utrwalanie zdobytych umiejętności ruchowych w
codziennych czynnościach.
Fizjoterapeuta specjalizujący się w tej metodzie ćwiczy całe
ciało dziecka. Każdy zabieg pielęgnacyjny, noszenie, może być
elementem tej metody. Rodzice pod okiem fizjoterapeuty poznają i
przyswajają indywidualnie dobrany zestaw ćwiczeń i postępowania,
aby jak najlepiej wpływać na rozwój swojego dziecka.
Czym różni się metoda Vojty od metody
Bobath?
Ogólnie rzecz biorąc stosując terapię Vojty wpływa się
bezpośrednio na mózg dziecka i w ten sposób zmusza się go do
wysyłania bardziej prawidłowych nakazów np. do mięśni. W metodzie
Bobath próbuje się działać odwrotnie - "ustawia się" rękami osoby
dorosłej względnie podobny układ mięśni do prawidłowego i tak
próbuje się nauczyć mózg prawidłowej pracy i wykorzystania tego
układu.
W każdym przypadku o stosowaniu jakiejkolwiek metody
rehabilitacji powinien zadecydować neurolog prowadzący. Dla obydwu
metod kluczowymi postaciami w pracy nad dzieckiem są rodzice. To
oni nie tylko pracują ze swoim dzieckiem, ale powinni
niezwykle uważnie obserwować swoje dziecko i powiadomić
lekarza o jakichkolwiek wątpliwościach związanych z rozwojem.