Atopowe zapalenie skóry – objawy i pielęgnacja
Marta Puchowska
Zauważyłaś u swojego dziecka wypryski na ciele, maluch jest rozdrażniony, często płacze? Co możesz zrobić, kiedy twoje dziecko cierpi na atopowe zapalenie skóry? Jakie są objawy choroby i w jaki sposób pielęgnować malucha z AZS?
Atopowe zapalenie skóry (AZS) to choroba o
złożonej etiologii. Wywołują ją zazwyczaj alergeny pokarmowe lub wziewne, często jest też
związana z predyspozycjami genetycznymi dziecka, jednak dokładne
przyczyny występowania AZS nie są znane. Układ odpornościowy
malucha nie działa prawidłowo - substancje, które zwykle organizm
traktuje obojętnie, w przypadku alergika uznawane są za wrogie i
organizm próbuje je zwalczyć.
Lekarze szacują, że jeśli jedno z rodziców cierpi na atopię,
ryzyko, że dziecko odziedziczy tę chorobą, wynosi 30 proc. W
sytuacji, kiedy dwoje rodziców ma AZS, prawdopodobieństwo zwiększa
się do 60 proc.
Jakie są objawy atopowego zapalenia
skóry?
Zmiany skórne. U małych dzieci pojawiają się zmiany skórne, najczęściej
na tułowiu, kończynach, czasem w zgięciach łokciowych i dołkach
podkolanowych czy nadgarstkach. Mają one postać krostek, wyprysków,
mocno swędzących; w konsekwencji pojawiają się zadrapania.
Niespokojny sen, drażliwość. Dziecko z AZS
drapie się przez sen, śpi czujnie, niespokojnie, by wstać rano
zmęczone i niewyspane.
Świąd. Pojawiające się zmiany na ciele dziecka
bardzo swędzą.
Suchość, puchnięcie, zaczerwienienie skóry.
Plamy, wysypka, pęcherze wypełnione
osoczem.
Nietolerancja niektórych pokarmów. U niemowląt
i małych dzieci atopowe zapalenie skóry najczęściej jest związane z
uczuleniem na wiele alergenów pokarmowych. Do najbardziej
rozpowszechnionych alergenów należą: mleko krowie (laktoza
w nim zawarta) i jego przetwory, kakao, owoce cytrusowe i
drobnopestkowe (truskawki, poziomki, maliny), gluten występujący w
białej mące, orzechy i ryby. Z czasem dochodzą jeszcze
alergeny wziewne - roztocza, pleśnie, sierść zwierząt futerkowych,
trawy, pyłki drzew i innych roślin.
Podwyższone IgE w badaniu krwi - by stwierdzić
występowanie alergii, zleca się wykonanie badań IgE z krwi
niemowlęcia. Szuka się w ten sposób alergenu pokarmowego lub innego
pochodzącego z powietrza, który uczula dziecko. Podwyższone IgE
oznacza, że maluch prawdopodobnie jest alergikiem.
Zaostrzenie zmian po stresie - stres nasila
występowanie świądu i zmian skórnych, a świąd powoduje z kolei
stres u dziecka. To jak błędne koło.
Skłonność do zakażeń bakteryjnych i
grzybiczych. Maluch, drapiąc swędzące krostki czy wysypkę,
często rozdrapuje zmiany do krwi, nanosząc na nie brud czy
bakterie. W efekcie pojawiają się nadkażenia bakteryjne i
grzybicze.
Astma oskrzelowa, sezonowy katar
sienny. Maluchy z atopowym zapaleniem skóry należą do
grupy osób dużo bardziej narażonych na infekcje górnych dróg
oddechowych czy pojawienie się astmy w oskrzelach.
Cienie pod oczami, rumieńce na buzi.
Jakie są sposoby leczenia AZS?
Eliminacja alergenów. To pierwszy etap w
kuracji atopowego zapalenia skóry. Przede wszystkim trzeba
rozpoznać, co uczula dziecko, i tę substancję wyeliminować. Zatem
jeśli twój maluch uczulony jest na mleko krowie, musisz przestać je
pić, jeśli karmisz go piersią. Jeżeli dziecko
karmione jest mlekiem modyfikowanym, zadbaj o odpowiedni preparat
bez dodatku laktozy (do kupienia na receptę w aptece).
Postępowanie przeciwzapalne. Żeby zapobiec
rozwojowi alergii i tzw. marszowi alergicznemu, do leczenia włącza
się leki antyhistaminowe, które zmniejszają uporczywy świąd,
działają uspokajająco i wyciszająco. Przy bardzo zaawansowanych
zmianach stosuje się kortykosterydy - smaruje się nimi skórę.
Odpowiednia pielęgnacja ciała. Prawidłowa
higiena to bardzo ważny element kuracji AZS. Skóra jest bardzo
wysuszona na skutek utraty wody i naruszenia warstwy ochronnej
naskórka, dlatego mogą w nią wnikać szkodliwe substancje
pogarszające jej kondycję. Systematyczne nawilżanie i
natłuszczanie stanowi zatem nieodzowne elementy
pielęgnacji skóry. Stosuje się specjalne środki nawilżające 4-6
razy dziennie, dodatkowo używa się odpowiednich specyfików do
kąpieli czy mycia. W aptekach znajdziesz całe serie kosmetyków
przeznaczonych dla dzieci z AZS do użycia podczas kąpieli, mycia i
do smarowania w zabiegach higienicznych. Woda do kąpieli winna mieć
temperaturę 37-38 st., pozwól przebywać dziecku w wannie 10-15
minut, dłuższy kontakt z wodą spowoduje nadmierne wysuszenie skóry.
Następnie ciało dziecka delikatnie osusz, nie wycieraj malucha, bo
podrażnisz zmiany na ciele. Kilka minut później należy skórę
posmarować preparatem natłuszczającym (emolientem), który utworzy
na niej płaszcz lipidowy zapobiegający utracie wody, a przede
wszystkim zmniejszy świąd. Pamiętaj, kosmetyki dla twego dziecka
powinny być pozbawione substancji zapachowych, które także
uczulają.
Miodowe strupki. Jeśli na skórze swojej
pociechy zauważysz miodowe strupki, pokaż je lekarzowi -
prawdopodobnie trzeba będzie zwalczyć nadkażenie bakteryjne.
Pranie odzieży. Do prania odzieży dziecka z AZS
warto stosować orzechy zamiast proszków czy płynów. Dzięki
zawartości saponiny orzechy czyszczą ubrania, a dodatkowo działają
wyciszająco na skórę alergika.
Jak zachować właściwą higienę, pielęgnując skórę dziecka
z AZS? Radzi alergolog:
Czego należy unikać podczas pielęgnacji dziecka z
AZS?
Odzież. Nie zakładaj dziecku ubrań z dodatkami
syntetycznymi lub wełnianych. Najlepsze będą ubrania z czystej
bawełny.
Dym papierosowy. Wszystkie dzieci, a zwłaszcza
maluchy z atopowym zapaleniem skóry, należy izolować od dymu z
papierosów.
Zwierzęta futerkowe. Zarówno pies, kot, jak i
chomik czy świnka morska mogą wzmagać reakcje alergiczne i nasilać
zmiany skórne.
Mydła, detergenty zapachowe, proszki, płyny do
prania. Mogą zawierać substancje zaostrzające stany
zapalne.