Nie mogę zajść w ciążę – co robić
Magdalena Drab
Test ciążowy po raz kolejny pokazuje jedną kreskę, a w tobie narasta niepokój i frustracja. Na szczęście niepłodność można skutecznie leczyć.
Trudności z zajściem w ciążę są dla każdej kobiety przyczyną
ogromnego stresu. Należy jednak pamiętać, że niepłodność nie jest
wyrokiem - w odróżnieniu od bezpłodności można ją z powodzeniem
leczyć.
O bezpłodności mówimy, gdy poczęcie dziecka jest niemożliwe ze
względu np. na brak macicy u kobiety lub zatrzymaną produkcję
plemników u mężczyzny. We wszystkich innych przypadkach, kiedy
powody trudności da się wyeliminować, mowa jest o niepłodności.
Specjaliści wyróżniają 3 typy niepłodności: pierwotną (nigdy nie
byłaś w ciąży), wtórną (już rodziłaś i nie możesz zajść w ciążę po
raz kolejny), niemożność donoszenia ciąży.
Pierwszym sygnałem alarmowym, który powinien cię skłonić do
wizyty u lekarza, jest rok bezskutecznych starań o dziecko. Jeśli w
tym czasie ty ani twój partner nie stosowaliście żadnej
antykoncepcji i współżyliście z częstotliwością co najmniej 3-4
razy na tydzień, lekarz stwierdzi niepłodność i rozpocznie szukanie
jej przyczyn. Pamiętaj, że diagnostykę niepłodności prowadzi się
jednocześnie u obojga partnerów.
Niepłodność żeńską najczęściej wywołują:
- zaburzenia hormonalne - powodują brak
owulacji, wzrastanie pustego pęcherzyka lub niezdolność pęcherzyka
do pęknięcia,
- hiperprolaktynemia - wysokie stężenie
prolaktyny, może prowadzić do zahamowania owulacji,
- zespół
policystycznych jajników (PCO - Polycystic Ovarian
Syndrome) - polega na nadmiernej produkcji męskich hormonów
płciowych przez jajniki. Podwyższony poziom męskich hormonów w
jajniku powoduje obumieranie pęcherzyka i powstanie cysty. Z czasem
jajniki zawierają na obwodzie liczne cysty. Jednym z objawów
schorzenia są zaburzenia miesiączkowania w postaci rzadkiego
miesiączkowania lub braku miesiączki,
- zaburzenia fazy lutealnej - jest to
niewydolność ciałka żółtego, które produkuje zbyt mało
progesteronu, wówczas błona śluzowa macicy nie jest przygotowana na
przyjęcie zarodka i dochodzi do wczesnego poronienia,
- choroby tarczycy - niedostateczne lub
nadmierne wydzielanie hormonów tarczycy powoduje zaburzenia
hormonalne, w tym zanik owulacji,
- przyczyny anatomiczne - niedorozwój macicy,
przegroda macicy, tyłozgięcie macicy, wrodzone wady w budowie
jajowodów,
- endometrioza - polega na
wszczepianiu się fragmentów błony śluzowej macicy (endometrium) do
ściany i narządów jamy brzusznej, Niewydalone w całości podczas
miesiączki złuszczone endometrium przedostaje się przez jajowody i
układ krwionośny do organizmu kobiety. Takie wszczepione
endometrium zachowuje się tak samo jak w jamie macicy - rozrasta
się cyklicznie i złuszcza, powodując krwawienia, powstawanie
torbieli krwotocznych, stanów zapalnych i zrostów,
- niewydolność jajników - u niektórych kobiet
dochodzi do przedwczesnego wyczerpania zasobów pierwotnych
pęcherzyków,
- stany zapalne - jajowodów, jajników, macicy i
szyjki macicy, pochwy, oraz narządów leżących w pobliżu: wyrostka
robaczkowego i jelit
- mięśniaki macicy - mogą
oddziaływać na błonę śluzową macicy, utrudniając zagnieżdżenie
zarodka, blokować jajowody, utrudniając plemnikom dotarcie do
komórki jajowej,
- leki - leki antydepresyjne, hormonalne,
przeciwbólowe powodują niepłodność odwracalną, która ustępuje po
ich odstawieniu. Radioterapia oraz środki przeciwnowotworowe
niszczą nieodwracalnie pęcherzyki w jajnikach, powodując
niepłodność trwałą.
Aby ustalić przyczyny niepłodności, kobieta powinna poddać się
podstawowym badaniom ginekologicznym (szczególnie ważne jest USG
narządów rodnych), badaniom hormonalnym oraz wykonać cytologię.
Dodatkowo lekarz będzie monitorował owulację. Jeśli wyniki
wszystkich tych badań są prawidłowe, kobietę kieruje się na
histeroskopię (badanie wnętrza macicy sondą i minikamerą) oraz na
rentgen narządów rodnych (tzw. HSG), by sprawdzić, czy drożne są
jajowody.
Zdarza się, że początkowe leczenie (zarówno kobiety, jak i
mężczyzny) nie przynosi rezultatów - wtedy lekarz zaproponuje
sztuczne zapłodnienie. Istnieją 3 sposoby jego przeprowadzenia:
- inseminacja (wprowadzenie nasienia mężczyzny
do narządu rodnego kobiety za pomocą strzykawki i cewnika,
skuteczność ok. 20-25%, koszt. 700-1000 zł,
- in vitro (przez pochwę pobiera się od kobiety
jajeczka, które trafiają do probówek i tam są łączone z plemnikami;
jeśli zostaną zapłodnione, umieszcza się je w macicy; pozostałe
zarodki zostają zamrożone, skuteczność ok. 30%, koszt 5000-7000
zł,
- mikromanipulacja (stosowana w przypadku
niepłodności mężczyzny, pobrane z jądra lub najądrza plemniki
wprowadza się do komórek jajowych uzyskanych od kobiety, zarodki
umieszcza się w macicy tak samo, jak podczas zabiegu in vitro,
skuteczność ok. 30%, koszt 5500-8000 zł.
Może się również okazać, że zapłodnienie u danej pary nie jest
możliwe ze względu na całkowity brak plemników w nasieniu mężczyzny
lub nieodwracalnie zatrzymaną owulację u kobiety. Wtedy dopuszcza
się wykorzystanie nasienia anonimowego dawcy
udostępnianego przez bank spermy (dawcę dobiera się tak, by pod
względem cech fizycznych i grupy krwi jak najbardziej przypominał
przyszłego ojca, koszt ok. 1000 zł) bądź zapłodnienie
komórki jajowej pobranej od innej kobiety (może to być
anonimowa dawczyni albo osoba z rodziny pacjentki, koszt ok.
3000-10000 zł).
Warto pamiętać, że u zdrowej pary szansę za zapłodnienie
mogą też zwiększyć naturalne metody takie jak:
- unikanie przez oboje partnerów stresu i używek,
- seks w pozycjach, w których dochodzi do głębokiej penetracji
(np. pozycja klasyczna),
- ułatwianie plemnikom dotarcia do jajeczka (kobieta po stosunku
powinna poleżeć przez 15 min. z uniesionymi nogami),
- włączenie do diety mężczyzny produktów bogatych w witaminę C
oraz cynk.